Chưa phát huy thế mạnh giao thông
Ngày 22/8, tại TP Cần Thơ, Ban Chỉ đạo Tây Nam bộ tổ chức Hội nghị “Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông và hệ thống Logistics vùng ĐBSCL” giai đoạn 2016 -2020. Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ - Trưởng BCĐ Tây Nam bộ đến dự và chủ trì hội nghị…
Theo báo cáo tại hội nghị, ĐBSCL hiện có 20 tuyến quốc lộ đi qua địa bàn với tổng chiều dài 2.173,6 km; đường tỉnh là 3.450,32 km; đường đô thị là 2.211,39 km và giao thông nông thôn là 35.677,2 km.
Bên cạnh đó, toàn vùng có tổng chiều dài tuyến đường thủy nội địa là 14.826,4 km với trên 4.000 cảng, bến thủy nội địa, là khu vực có mật độ đường song cao nhất cả nước (0,61 km/km2)…
Trong giai đoạn 2010 - 2016 đã có 46 dự án GTVT được đầu tư cho vùng với tổng kinh phí khoảng 76.462 tỉ đồng. Nguồn vốn đầu tư chủ yếu là từ trái phiếu chính phủ (47%), ngân sách nhà nước (19%); các nguồn ngoài ngân sách chiếm tỉ lệ thấp (15%), chủ yếu tập trung tại các dự án BOT đường bộ (10%) và các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng hàng không (5%).
Hiện còn 20 dự án đang được tiếp tục triển khai với tổng mức đầu tư khoảng 70.301 tỉ đồng, trong đó chủ yếu tập trung vào các dự án đường bộ với 20 dự án (92%)…
Theo đánh giá của các chuyên gia, mạng lưới đường bộ ở ĐBSCL đã cơ bản hình thành các trục dọc, trục ngang phù hợp với chiến lược, quy hoạch góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của vùng. Tuy nhiên, trên một số tuyến quốc lộ kết nối như: QL60, QL53, QL54, QL91, QL63, tuyến N1, N2... chất lượng đường còn thấp, một số cầu lớn chưa hình thành dẫn đến tính kết nối của hệ thống đường bộ chưa cao. Hầu hết các tuyến đường trục dọc và ngang đều chưa đạt về cường độ yêu cầu, và tiêu chuẩn đường vào cấp quy hoạch…
Đặc biệt, với hệ thống sông, kênh dài 28.000km, trong đó 13.000km có khả năng khai thác vận tải, chiếm 70% chiều dài đường sông của cả nước. Tuy nhiên, việc đầu tư chủ yếu tập trung trong 2 lĩnh vực là đường bộ (79%) và hàng hải (13%) trong khi đường thủy nội địa là thế mạnh của vùng thì chỉ chiếm 1% tổng vốn đầu tư trong giai đoạn vừa qua.
Tập trung phát triển kết cấu hạ tầng giao thông
Tại hội nghị, nhiều đại biểu cho rằng: Hạ tầng giao thông yếu kém là một trong những nguyên nhân khiến nhà đầu tư “ngán ngại” dù vùng ĐBSCL có thừa tiềm năng và lợi thế. Đã có nhà đầu tư đến khảo sát để triển khai dự án sản xuất dầu gạo xuất khẩu lên tới 1000 - 3000 tấn/ngày. Dù mọi thứ đều khả thi nhưng đến nay dự án vẫn không thể triển khai do những bất cập về giao thông vận tải…
Theo ông Nguyễn Văn Thể - Bí thư Tỉnh ủy Sóc Trăng, mặt hàng chủ lực của ĐBSCL là nông sản, sau khi thông luồng kênh Quan Chánh Bố sẽ có có nhiều tàu trọng tải lớn vào sông Hậu đến cảng Cái Cui. Theo đó sẽ có thêm nhiều mặt hàng khác trong GTVT.
Tuy nhiên, kênh Quan Chánh Bố hiện chỉ có 1 luồng, mỗi phương tiện phải đi vào từng chiếc một, nên chưa phát huy hết tiềm năng. Qua khảo sát cho thấy, cần nghiên cứu xây dựng một cảng biển tại tỉnh Sóc Trăng để “chia tải”. Ngoài ra cần xem xét, xây dựng một cảng trung chuyển ở Côn Đảo vì lợi thế hiện nay là rất lớn. Có thể trung chuyển hàng hóa đi các địa phương và cả quốc tế; đặc biệt, các cửa sông ở ĐBSCL đều hướng ra Côn Đảo.
Cũng theo ông Thể, hiện nay đường bộ có 6 trục dọc, nhưng manh tính chiến lược thực sự chỉ có 2 gồm quốc lộ 1 và quốc lộ 60. Trong đó, quốc lộ 1 đang bị xuống cấp nghiêm trọng cần được đầu tư, nâng cấp, sửa chữa. Riêng quốc lộ 60, sau khi cầu Đại Ngãi hoàn thành sẽ thông tuyến. Người dân và phương tiện sẽ chọn đi qua QL này về TP HCM vì rút ngắn thời gian đến 2 tiếng. Quan trọng hơn, sẽ chia tải (khoảng 1/3) cho quốc lộ 1 vốn thường xuyên bị ùn tắc. Tạo điều kiện thu hút đầu tư, hình thành các khu, cụm công nghiệp cho các tỉnh ven biển, thúc đẩy kinh tế, xã hội vùng phát triển.
Tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ - Trưởng BCĐ Tây Nam bộ - cho rằng: Tính đến nay hệ thống kết cầu hạ tầng giao thông và hệ thống Logistics ĐBSCL vẫn còn kém phát triển. Vấn đề liên kết vùng tại cũng chưa được chú trọng đầu tư; các trục giao thông chính nhằm gắn kết giữa sản xuất và tiêu thụ còn hạn chế là nguyên nhân tác động mạnh mẽ đến các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của các địa phương…
Đặc biệt là lĩnh vực đường thủy nội địa mặc dù là thế mạnh của vùng nhưng chưa được quan tâm đầu tư đúng mức dẫn đến tình trạng thị phần đảm nhận của đường thủy nội địa có xu hướng giảm.
Do đó, việc tiếp tục tập trung đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông vùng giai đoạn 2016 - 2020 là rất cấp thiết. Trong bối cảnh nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước có nhiều hạn chế cần thiết phải chọn lọc, đề xuất các công trình trọng điểm có tính kết nối vùng để tập trung đầu tư trong giai đoạn tới; nhất là cần có những cơ chế, giải pháp mang tính đột phá.
Phó Thủ tướng đề nghị các ngành có liên quan tập trung vào các công trình trọng điểm như: Tuyến Quản lộ Phụng Hiệp, quốc lộ 60, cầu Đại Ngãi, cầu Rạch Miễu 2, tuyến đường Nam Sông Hậu, quốc lộ 91C đi Campuchia, quốc lộ 1 tuyến Cà Mau - Năm Căn… Ngoài ra, cần nghiên cứu tìm ra các cơ chế chính sách thu hút nguồn lực đầu tư phù hợp, đủ mạnh để phát triển hạ tầng giao thông, thúc đẩy kinh tế vùng phát triển…
