Thách thức từ khoảng cách cung - cầu và nút thắt liên kết
Trong làn sóng thu hút đầu tư, mở rộng các khu, cụm công nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ tại Đồng Tháp, bài toán chất lượng nguồn nhân lực đang trở thành điểm nóng mang tính chiến lược.
Khảo sát thực tế cho thấy, yêu cầu của các nhà đầu tư không còn dừng lại ở số lượng lao động phổ thông mà đòi hỏi khắt khe về kỹ năng nghề, năng lực số và tác phong công nghiệp.
Ở chiều ngược lại, với hàng nghìn học sinh, sinh viên bước ra từ các cơ sở giáo dục mỗi năm, tấm bằng tốt nghiệp chỉ thực sự phát huy giá trị khi kết nối trực tiếp với một vị trí việc làm phù hợp, mang lại thu nhập ổn định và cơ hội thăng tiến.
Do đó, việc thắt chặt mối liên kết giữa đào tạo nghề và thị trường lao động được xem là giải pháp cốt lõi để vừa "rải thảm đỏ" thu hút doanh nghiệp, vừa bảo đảm sinh kế bền vững cho thế hệ trẻ.
Nhìn lại bức tranh toàn cảnh, tỉnh Đồng Tháp đã đạt được những bước tiến đáng ghi nhận trong công tác giải quyết việc làm và phát triển thị trường lao động.
Việc ban hành Kế hoạch số 558/KH-UBND của UBND tỉnh Đồng Tháp về phát triển thị trường lao động giai đoạn 2026 - 2030 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 82,5% vào năm 2030.
Trung bình mỗi năm, nhu cầu tuyển dụng của cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh lên đến hơn 20.000 lao động.
Chỉ tính riêng từ đầu năm 2026 đến nay, thông qua 95 phiên giao dịch việc làm trực tiếp lẫn trực tuyến do Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh tổ chức, đã có hơn 170 lượt doanh nghiệp tham gia kết nối với hơn 22.000 lượt lao động và người học.
Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng đó, mối quan hệ hợp tác giữa “Doanh nghiệp - Nhà trường - Người học” vẫn còn tồn tại những nút thắt chưa được tháo gỡ triệt để.
Đáng chú ý là thông tin về nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp còn thiếu tính cập nhật thường xuyên và chưa có tầm nhìn dự báo dài hạn, khiến hệ thống dữ liệu thị trường vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện.
Sự tham gia của khối tư nhân vào quy trình đào tạo hiện chủ yếu rơi vào khâu tuyển dụng đầu ra, trong khi sự đồng hành ở khâu xây dựng chương trình, chuẩn đầu ra hay giảng dạy thực hành còn khá mờ nhạt.
Thêm vào đó, công tác tư vấn hướng nghiệp đôi lúc chưa sát thực tế, các hợp đồng đào tạo theo đơn đặt hàng còn khiêm tốn, dẫn đến tình trạng "lệch pha" giữa kỹ năng được trang bị ở nhà trường và thực tế sản xuất tại doanh nghiệp.
Đổi mới tư duy và các giải pháp chiến lược tạo bứt phá
Để khắc phục tình trạng này, Đồng Tháp xác định phải thay đổi tư duy quản lý, chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình "đào tạo những gì nhà trường sẵn có" sang "đào tạo đúng những gì thị trường và doanh nghiệp đang cần".
Trọng tâm của sự chuyển dịch này là giải pháp nâng cao khả năng dự báo thị trường lao động. Tỉnh Đồng Tháp đang triển khai chương trình điều tra, thu thập và dự báo nhu cầu nhân lực đối với khoảng 300 doanh nghiệp quy mô lớn cho năm 2027 và tầm nhìn đến năm 2030.
Việc công khai thông tin chi tiết về số lượng, trình độ và vị trí việc làm tương lai sẽ là "kim chỉ nam" để các cơ sở đào tạo chủ động quy hoạch ngành nghề, đồng thời giúp học sinh, sinh viên tự tin lựa chọn lộ trình học tập phù hợp.
Cùng với dự báo, giải pháp đột phá nằm ở việc chuyển đổi phương thức phối hợp sang mô hình "nhà trường và doanh nghiệp cùng tham gia đào tạo".
Sự đồng hành của doanh nghiệp cần được thể hiện ngay từ bước góp ý khung chương trình, tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực tập cho đến đánh giá năng lực thực hành của học sinh, sinh viên.
Các mô hình đào tạo theo đơn đặt hàng và đào tạo trực tiếp tại xưởng sản xuất cần được nhân rộng đối với các ngành nghề có nhu cầu tuyển dụng lớn và ổn định.
Phương thức này giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí đào tạo lại, đồng thời trao cơ hội việc làm rõ ràng cho người học ngay khi tốt nghiệp. Song song với đó, việc hạ tầng hóa dữ liệu lao động đóng vai trò trụ cột cho sự phát triển bền vững.
Mục tiêu dài hạn là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông trực tuyến giữa 5 bên: doanh nghiệp, nhà trường, người học, trung tâm dịch vụ việc làm và cơ quan quản lý nhà nước. Nhờ đó, luồng thông tin cung - cầu sẽ liên tục được làm sạch và cập nhật, giúp chính quyền hoạch định chính sách chuẩn xác hơn.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, các trường cần đẩy mạnh tích hợp đào tạo kỹ năng số, ngoại ngữ và tác phong công nghiệp - những yếu tố cốt lõi giúp người lao động làm chủ công nghệ hiện đại và thích ứng trong môi trường hội nhập.
Có thể khẳng định, kết nối đào tạo nghề với thị trường lao động không chỉ đơn thuần là việc giới thiệu việc làm sau tốt nghiệp, mà là một chuỗi mắt xích chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội.
