Ông Nguyễn Xuân An Việt - Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT) cho hay, công tác giáo dục kĩ năng và công tác xã hội trong trường học luôn là hai nội dung cốt lõi song hành, không thể tách rời, đóng vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa mục tiêu giáo dục toàn diện, ứng phó hiệu quả với áp lực, khủng hoảng tâm lí xã hội hiện nay.
Sự lồng ghép chặt chẽ giữa hai công tác này sẽ tạo ra một hệ sinh thái an toàn, lành mạnh, thúc đẩy học sinh, sinh viên học tập và rèn luyện tốt nhất.
Thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã ban hành và thực hiện các chương trình, kế hoạch để triển khai công tác giáo dục kĩ năng bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện; phòng chống bạo lực học đường tại các cơ sở giáo dục. Đồng thời, cũng tổ chức các hoạt động nâng cao năng lực về công tác xã hội và tư vấn tâm lí trong trường học cho đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên.
Theo báo cáo của Bộ GD&ĐT, bằng nhiều giải pháp linh hoạt, đa dạng, thiết thực, phù hợp điều kiện thực tiễn các cơ sở giáo dục đã tổ chức triển khai hiệu quả công tác giáo dục lí tưởng cách mạng, tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, kĩ năng sống trong nhà trường.
Đến nay, toàn bộ các sở GD&ĐT đã thực hiện đổi mới nội dung chương trình, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá môn học, các hoạt động giáo dục lí tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa, kĩ năng sống cho học sinh được lồng ghép trong chương trình môn học và các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động trải nghiệm, hoạt động tập thể...
Tuy nhiên, công tác giáo dục kĩ năng và công tác xã hội còn một số hạn chế như việc nắm bắt thông tin, định hướng tư tưởng chính trị, đạo đức và lối sống lành mạnh cho thế hệ trẻ trên không gian mạng gặp nhiều khó khăn; học sinh, sinh viên còn thiếu kĩ năng, nhất là kĩ năng quản lí cảm xúc; sự phối hợp giữa gia đình - nhà trường - xã hội còn chưa chặt chẽ.
Theo ông Nguyễn Văn Thuận - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Ninh Bình, thay vì coi di sản là điểm đến tham quan, ngành xác định di sản là một thiết chế giáo dục, từ đó hình thành mô hình tổ chức với ba lớp không gian liên thông gồm không gian trong nhà trường, không gian di sản, không gian sau trải nghiệm.
Ba không gian này không tách rời mà vận hành theo một chu trình khép kín, bảo đảm học sinh được học – được làm – được phản biện – được phát triển.
Thông qua mô hình này, học sinh được hình thành rõ nét các nhóm kĩ năng: kĩ năng cá nhân, kĩ năng xã hội, ý thức công dân. Các kĩ năng được hình thành nhờ trải nghiệm gắn với cảm xúc, vì vậy có tính bền vững và khả năng chuyển hóa thành hành vi trong thực tiễn.
Dưới góc nhìn của PGS.TS Nguyễn Trung Hải, Trưởng khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Lao động – Xã hội cho rằng, để các mô hình được vận hành thành hệ thống cần có thể chế rõ ràng, nhân lực chuyên nghiệp, cơ chế phối hợp hiệu quả. Trong đó, cần lồng ghép giáo dục quyền vào hệ thống trường học và công tác xã hội; tăng cường truyền thông cho phụ huynh, giáo viên; giao công tác xã hội vai trò giám sát công bằng và biện hộ, chống phân biệt đối xử.
Bà Hồ Thu Hằng - Quyền Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Kiên Giang cho biết: sau 3 năm nhà trường tập trung đổi mới và triển khai đồng bộ các giải pháp công tác xã hội, tỉ lệ học sinh, sinh viên bỏ học giữa chừng đã giảm từ 24% xuống còn dưới 10%. Số vụ việc mâu thuẫn dẫn đến bạo lực học đường giảm hơn 80%. Không gian trường học trở nên an toàn hơn, thân thiện hơn.
Để công tác xã hội tiếp tục được hiệu quả trong trường học, bà Hồ Thu Hằng đề xuất Bộ GD&ĐT cần sớm ban hành khung năng lực và danh mục vị trí việc làm chính thức cho cán bộ đảm nhiệm công tác xã hội trong trường nghề và cần có định mức ngân sách riêng biệt cho hoạt động này.
