 |
| Quang cảnh Hội nghị |
Các cán bộ chủ chốt ngành GD - ĐT, các trường đại học, cao đẳng trên địa bản các tỉnh Bắc Trung Bộ đã được nghe trực tiếp Bộ trưởng Phạm Vũ Luận quán triệt Nghị quyết.
Khẳng định vai trò, ý nghĩa quan trọng của Nghị quyết 29, Bộ trưởng Phạm Vũ Luận chỉ rõ nguyên nhân tại sao T.Ư ban hành Nghị quyết về đổi mới GD&ĐT, đồng thời phân tích 6 thành tựu và 10 yếu kém của nền GD&ĐT hiện nay được nêu trong Nghị quyết.
Những thành tựu GD - ĐT đáng ghi nhận
Nhấn mạnh ý nghĩa, tầm quan trọng của những thành tựu đã đạt được mà Nghị quyết T.Ư 8 khẳng định, Bộ trưởng nêu rõ:
Hệ thống trường lớp và quy mô giáo dục phát triển nhanh, đã xây dựng được nền giáo dục toàn dân, đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng của nhân dân để nâng cao được trình độ đào tạo, trình độ và kỹ năng nghề nghiệp của người lao động.
Quy mô của giáo dục đào tạo đã có sự tăng trưởng mạnh. Tỷ lệ sinh viên các trường đại học so với dân số, tỷ lệ cán bộ kỹ thuật đang làm việc trong các doanh nghiệp, cơ quan tổ chức được nâng cao dần. Đó là một kết quả rất đáng trân trọng của chúng ta.
Thành tựu đó cho phép và đòi hỏi chúng ta chuyển từ mô hình phát triển giáo dục chủ yếu dựa vào số lượng và quy mô hiện nay sang mô hình phát triển dựa trên chất lượng và hiệu quả.
Chất lượng giáo dục và đào tạo được nâng lên một bước, góp phần đáp ứng yêu cầu nhân lực phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Học sinh, sinh viên Việt Nam đạt kết quả cao trong các kỳ thi quốc tế và khu vực. Nhân lực nước ta đã làm chủ được một số công nghệ hiện đại.
So với những giai đoạn trước đã có sự cải thiện rõ rệt: Khả năng Ngoại ngữ, Tin học, khả năng ứng xử, thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau của học sinh, sinh viên bây giờ tốt hơn.
Kết quả của các cuộc thi học sinh giỏi quốc tế, tay nghề quốc tế nhiều năm nay cũng liên tục đạt nhiều giải vàng. 100% đoàn, 100% học sinh đi thi đều đoạt giải và đoạt giải thứ hạng rất cao.
Gần đây nhất, OECD vừa công bố kết quả PISA 2012, theo đó Việt Nam nằm trong nhóm 20 nước có kết quả cao nhất, tạo ra sự bứt phá giữa giáo dục so với trình độ phát triển kinh tế đất nước.
Nhìn thẳng những hạn chế, yếu kém
GV và cán bộ quản lý giáo dục đạt chuẩn bằng cấp nhưng chưa đạt chuẩn nghề nghiệp, chuyên môn - Đây là vấn đề chúng ta sẽ phải giải quyết trong thời gian tới".
Bộ trưởng Phạm Vũ Luận đã phân tích kỹ về những hạn chế yếu kém của GD - ĐT, đó là: Chất lượng giáo dục còn thấp so với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Chất lượng giáo dục có tiến bộ so với trước đây, nhưng so với yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, và so với mong muốn của thầy và trò, của phụ huynh, của Đảng, nhà nước và xã hội thì chưa đáp ứng, chưa đóng góp được vào việc đưa nguồn nhân lực (chất lượng cao) trở thành thế mạnh thực sự của đất nước trong quá trình hội nhập và phát triển.
Đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý được cải thiện về chất lượng. Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, yếu kém của hệ thống. Đó là việc đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục còn nhiều bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu; một bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp.
Về vấn đề bằng cấp, trên thực tế, báo cáo tổng kết của các địa phương đều nói tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn và vượt chuẩn rất cao, nhưng trình độ thật của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục - bao gồm trình độ nghiệp vụ, chuyên môn và phẩm chất đạo đức - vẫn chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục.
Đoàn tàu Giáo dục vừa chạy vừa đổi mới
Nên đổi mới một cách sâu sắc, toàn diện nhưng lại phải diễn ra đúng quy trình, không gây sốc.
Phân tích những khó khăn, trở ngại, nhưng khẳng định phải triển khai quyết liệt công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện GD - ĐT. Bộ trưởng Phạm Vũ Luận đã lấy ví dụ hết sức sinh động.
Theo Bộ trưởng, GD - ĐT như một đoàn tàu khổng lồ mà hành khách là hơn 20 triệu học sinh, hơn 2 triệu thầy cô giáo, nếu lái không khéo mà tăng tốc đột ngột hay vào cua gấp là dễ xảy ra tai nạn.
Để đổi mới cả đoàn tàu đang chuyển động không thể dừng riêng toa tàu nào. Đổi mới phải từ thầy cô giáo, nhà trường, được bổ sung liên tục, từ từ, không được tạo sốc, tạo phản ứng trái chiều trong xã hội.
Đổi mới phải được chuyển hóa một cách biện chứng như cuộc sống của chúng ta, tùy thuộc vào sự phát triển của sự vật, hiện tượng.
Bộ trưởng phân tích: Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lí của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở giáo dục, đào tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học.
Đổi mới căn bản và toàn diện không có nghĩa là làm lại tất cả, từ đầu mà cần vừa kế thừa, củng cố, phát huy các thành tựu, phát triển những nhân tố mới, tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm của thế giới, vừa kiên quyết chấn chỉnh những nhận thức, việc làm lệch lạc; đổi mới có trọng tâm, trọng điểm, có lộ trình phù hợp với thực tế đất nước, địa phương.
Những hạn chế, thách thức của giáo dục phải được nhận thức sâu sắc, có giải pháp hữu hiệu và lộ trình khắc phục, vượt qua để đưa sự nghiệp giáo dục lên tầm cao mới.
Hình dung những đổi mới trong thời gian tới
Bộ trưởng cho biết: Đến nay, chúng ta đã tiến hành 3 lần cải cách giáo dục. Lần cải cách nào nào cũng có những mục tiêu và giải pháp cụ thể, và đều đạt được những kết quả rất đáng trân trọng.
Tuy nhiên, cả 3 lần cái cách đều chưa thay đổi được quan điểm chỉ đạo của việc thiết kế mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục và đặc biệt là chưa thay đổi được phương pháp dạy, phương pháp học và phương pháp kiểm tra, thi cử và đánh giá.
Sự đổi mới lần này, cách thiết kế chương trình và tổ chức biên soạn SGK mới sẽ có sự thay đổi lớn, với nguyên tắc: Tích hợp cao ở lớp và cấp học dưới; Tự chọn và phân hóa cao ở lớp và cấp học trên.
Cách thiết kế này cho phép lựa chọn có chủ đích trong khối kiến thức rất lớn, rất phong phú của các lĩnh vực khoa học những nội dung phù hợp với lứa tuổi (tâm lý, kỹ năng, nhận thức…) của học sinh phổ thông, gần với cuộc sống, thiết thực tham gia vào quá trình hình thành phẩm chất và năng lực của người lao động mới.
Ngành Giáo dục sẽ chuyển từ việc dạy và học chủ yếu truyền thụ kiến thức một chiều từ thầy sang trò sang phương pháp giáo dục mới nhằm hình thành năng lực và phẩm chất của con người lao động mới.
Bộ trưởng Phạm Vũ Luận
