Nhân lực logistics trước áp lực đổi mới từ AI
Khi thương mại điện tử tăng trưởng mạnh, xuất khẩu mở rộng và chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động, logistics đang ngày càng giữ vai trò nền tảng của nền kinh tế. Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển là áp lực lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt khi AI và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách vận hành của toàn ngành.
Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, cùng với phát triển hạ tầng logistics, Việt Nam đang thúc đẩy mô hình cửa khẩu thông minh, tự động hóa quy trình vận chuyển và thông quan hàng hóa. Tuy nhiên, hạ tầng hiện đại sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu đội ngũ nhân lực đủ năng lực vận hành.
Điều này đồng nghĩa logistics không còn chỉ là câu chuyện vận chuyển hàng hóa mà đang dịch chuyển sang mô hình quản trị chuỗi cung ứng thông minh, nơi người lao động phải đồng thời am hiểu nghiệp vụ, công nghệ và kỹ năng xử lý tình huống.
Áp lực ấy cũng đang đặt ra yêu cầu đổi mới đối với các cơ sở đào tạo. Theo PGS.TS Nguyễn Thanh Tùng, Hiệu trưởng Trường Đại học CMC, đào tạo logistics hiện nay không thể chỉ dừng ở lý thuyết mà phải hướng tới khả năng thích ứng với công nghệ, dữ liệu và môi trường doanh nghiệp thực tế.
Doanh nghiệp cần nhân lực “thực chiến”
Theo Báo cáo Logistics Việt Nam, đến năm 2035, nhu cầu bổ sung nhân lực của ngành có thể vượt 350.000 người, trong khi khả năng đáp ứng hiện mới chỉ đạt khoảng 10% nhu cầu thị trường. Không ít doanh nghiệp hiện vẫn phải đào tạo lại lao động sau tuyển dụng.
Ông Hoàng Đình Kiên, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần tiếp vận Hoà Phát (Hòa Phát Logistics) cho rằng, logistics là ngành có tính “thực chiến” rất cao bởi quá trình vận chuyển, lưu kho và giao nhận hàng hóa luôn phát sinh nhiều tình huống khó lường.
“Khả năng xử lý vấn đề là yếu tố quyết định người lao động có thể làm việc tốt trong ngành hay không. Đây không chỉ là câu chuyện kiến thức chuyên môn mà còn cần kinh nghiệm thực tế và khả năng thích ứng với áp lực công việc”, ông Kiên chia sẻ.
Theo ông Kiên, AI đang làm thay đổi bản chất vận hành của logistics, từ quản trị kho bãi, tối ưu tuyến vận chuyển cho tới quản trị dữ liệu và chuỗi cung ứng. Vì vậy, doanh nghiệp ngày càng cần những nhân sự có khả năng sử dụng công nghệ như công cụ hỗ trợ công việc thay vì chỉ làm nghiệp vụ đơn thuần.
Ở góc độ người học, áp lực thích nghi với môi trường làm việc mới đã hiện hữu ngay từ quá trình thực tập. Phan Trường An, sinh viên Trường Đại học CMC từng thực tập tại Foxconn cho biết, công việc tại doanh nghiệp FDI không chỉ dừng ở theo dõi dữ liệu vận hành mà còn phải tham gia đánh giá hiệu suất và phát hiện điểm nghẽn trong dây chuyền tự động hóa.
“Mỗi doanh nghiệp sẽ có quy trình riêng, nhưng nếu nắm chắc kiến thức nền tảng từ nhà trường thì sinh viên sẽ học nhanh hơn và chủ động hơn khi bước vào môi trường thực tế”, Trường An chia sẻ.
Tăng kết nối để rút ngắn khoảng cách đào tạo
Khi nhu cầu nhân lực logistics chất lượng cao ngày càng lớn, xu hướng liên kết giữa nhà trường, hiệp hội và doanh nghiệp cũng đang được thúc đẩy mạnh hơn.
Ngày 16/5/2026, Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam (VALOMA) đã trao giấy chứng nhận hội viên cho Trường Đại học CMC, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hợp tác đào tạo, thực tập và kết nối việc làm giữa nhà trường với doanh nghiệp.
Theo TS. Nguyễn Thị Vân Hà, Tổng Thư ký Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam (VALOMA), nhiều cơ sở đào tạo hiện đã điều chỉnh chương trình theo hướng tăng tính ứng dụng, đưa doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào các học phần chuyên đề để sinh viên tiếp cận thực tế sớm hơn.
Cùng với việc tham gia mạng lưới của VALOMA, Trường Đại học CMC cũng triển khai ký kết hợp tác với một số doanh nghiệp trong lĩnh vực logistics. Các hoạt động hợp tác tập trung vào thực tập, trải nghiệm doanh nghiệp và tăng cường kỹ năng thực tế cho sinh viên.
Khi AI và chuyển đổi số đang từng bước thay đổi ngành logistics, có thể nói, việc tăng liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp được xem là giải pháp quan trọng để đào tạo nhân lực sát với nhu cầu thực tế của thị trường.
