Hãng RIA Novosti đưa tin về lý do của việc này và những gì Mỹ đang lên kế hoạch.
2 tháng chiến tranh
"Không có cuộc tấn công qua lại nào giữa Mỹ và Iran kể từ ngày 7/4. Các hành động thù địch bắt đầu từ ngày 28/2 đã chấm dứt", Tổng thống Donald Trump nói trong bài phát biểu trước Hạ viện và Thượng viện hôm 2/5.
Theo Hiến pháp Mỹ, quyền tuyên chiến thuộc về Quốc hội. Nhưng Tổng thống có một kẽ hở pháp lý cho phép hành động độc lập mà không cần sự chấp thuận của cơ quan lập pháp. Với tư cách là Tổng tư lệnh, ông có thể sử dụng lực lượng vũ trang để bảo vệ lợi ích quốc gia.
Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh, được thông qua năm 1973, giới hạn thời gian này trong vòng 2 tháng. Thêm 1 tháng nữa được dành cho việc rút quân.
Nhà Trắng chưa chính thức tuyên chiến với bất kỳ ai kể từ Thế chiến II. Nhưng các hành động quân sự vẫn phải được Quốc hội phê chuẩn. Ví dụ, điều này đã xảy ra trong các cuộc tấn công Afghanistan và Iraq.
Trong trường hợp của Chiến dịch Epic Fury, việc đạt được một giải pháp sẽ rất khó khăn. Cuộc chiến này không được lòng dân Mỹ: Theo một cuộc thăm dò do YouGov và The Economist thực hiện vào giữa tháng 4, có 58% người Mỹ phản đối việc tiếp tục chiến tranh, trong khi chỉ có 31% ủng hộ.
Trong khi đó, 70% người được hỏi tin rằng nên đạt được thỏa thuận càng sớm càng tốt. Ngay cả trong số những người thuộc đảng Cộng hòa, con số này cũng là 54%.
Tỷ lệ không ủng hộ Tổng thống Donald Trump cũng đã xuống còn 62% - mức thấp nhất trong suốt 18 tháng nhiệm kỳ của ông tại Nhà Trắng.
Với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội đang đến gần, đảng Dân chủ đang tích cực sử dụng chiêu bài này chỉ trích gay gắt các hành động của chính quyền hiện tại ở Trung Đông.
Nhìn chung, khả năng các nghị sĩ ủng hộ việc tiếp tục hành động quân sự là rất thấp, và sau khi thời hạn 60 ngày kết thúc, Nhà Trắng buộc phải tuyên bố chấm dứt chiến dịch.
Chỉ là hình thức
Trong khi đó, vẫn chưa có giải pháp chính trị nào cho cuộc xung đột. Các bên đã tổ chức một vòng đàm phán tại Islamabad, Pakistan và hiện đang trao đổi các kế hoạch hòa bình. Kế hoạch mới nhất từ Iran bao gồm 14 điểm.
Theo hãng thông tấn Tasnim, Iran nhấn mạnh việc giải quyết các vấn đề then chốt trong vòng 30 ngày, chứ không phải 2 tháng như Mỹ mong muốn.
Các điều kiện bao gồm ngừng bắn, kể cả ở Lebanon, đảm bảo không gây hấn, rút quân Mỹ khỏi khu vực biên giới, dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, trả lại tài sản của Iran, bồi thường thiệt hại và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Iran sẵn sàng mở cửa eo biển Hormuz đồng thời với việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa Mỹ đang thực hiện.
Ông Trump đã đáp trả: Không thể đạt được thỏa hiệp theo cách này.
"Họ (Iran) vẫn chưa phải trả giá đủ cao cho những gì họ đã gây ra cho nhân loại và thế giới trong suốt 47 năm qua", ông Trump nói và cảnh báo các cuộc tấn công của Mỹ có thể tiếp tục bất cứ lúc nào.
"Nếu họ cư xử không đúng mực, nếu họ làm điều gì đó xấu, thì chúng ta sẽ xem xét. Hiện khả năng đó vẫn tồn tại", Tổng thống nói rõ.
Ông tin rằng vì Chiến dịch Epic Fury đã kết thúc, nên thời hạn 2 tháng cho các hoạt động chiến đấu cần được thiết lập lại và không cần sự chấp thuận của Quốc hội.
Các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Quốc hội lại có quan điểm khác.
"Đây là điều vô lý. Đây là một cuộc chiến bất hợp pháp và mỗi ngày mà đảng Cộng hòa tiếp tục dung túng và cho phép nó tiếp diễn là một ngày mà tính mạng con người bị đe dọa, hỗn loạn gia tăng và chi phí tăng lên và người dân Mỹ phải gánh chịu", Thượng nghị sĩ Chuck Schumer, lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện, cho biết.
Nghị quyết về quyền lực thời chiến (WPR) thường xuyên được đưa ra thảo luận nhưng không đủ phiếu bầu. Hơn nữa, đảng Dân chủ đang xem xét hành động pháp lý chống lại Tổng thống.
"Cần phải xem xét lại khuôn khổ pháp lý. Các hoạt động bất hợp pháp của ông Trump cần phải được ngăn chặn và tòa án là một trong những cách để làm điều đó", tạp chí Time dẫn lời Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal của bang Connecticut.
Ngược lại, phía Iran nhắc lại họ đã sẵn sàng cho bất kỳ diễn biến nào và tự cho mình quyền quyết định các điều khoản.
"Ông Trump phải lựa chọn giữa một chiến dịch quân sự bất khả thi và một thỏa thuận tồi tệ", hãng Tasnim dẫn tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Đang tích cực tìm kiếm
Dường như không có phương án nào trong số này hấp dẫn Tổng thống Trump. Ông đề xuất phương án của riêng mình: Dự án Tự do.
Ông cho biết "các quốc gia trên toàn thế giới" đã yêu cầu giúp đỡ giải cứu các tàu bị mắc kẹt ở eo biển Hormuz.
"Vì lợi ích của Iran, Trung Đông và Mỹ, chúng tôi đã thông báo với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ hộ tống an toàn các tàu của họ ra khỏi các tuyến đường thủy bị hạn chế này để họ có thể tự do và đầy đủ tiến hành công việc kinh doanh của mình. Dự án Tự do sẽ bắt đầu vào sáng 5/5, theo giờ Trung Đông", ông Trump viết trên Truth Social.
Hiện vẫn chưa rõ chính xác quân đội Mỹ sẽ hỗ trợ các tàu thuyền đi qua eo biển đang đóng cửa như thế nào. Tờ Wall Street Journal lưu ý chiến dịch này "hiện không liên quan đến việc sử dụng tàu Hải quân Mỹ để hộ tống các tàu thuyền".
Theo nguồn tin của tờ báo, ý tưởng là các quốc gia, công ty bảo hiểm và các tổ chức vận tải biển sẽ phối hợp giao thông qua eo biển Hormuz.
Đồng thời, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) thông báo 15.000 quân nhân, hơn 100 máy bay, các nền tảng không người lái đa năng và các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường sẽ tham gia vào chiến dịch này.
Iran coi đây là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Và đến chiều 5/5, truyền thông Iran đưa tin rằng lực lượng vũ trang nước này đã ngăn chặn Hải quân Mỹ tiến vào eo biển.
Theo hãng thông tấn Fars, hai tên lửa đã được bắn vào một trong những tàu chiến, vốn đã phớt lờ các cảnh báo và buộc phải quay trở lại.
Sau đó, Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu CENTCOM, tuyên bố Iran đã tấn công các tàu buôn và tàu Mỹ ở eo biển Hormuz. Quân đội Iran đã phá hủy 6 tàu và đánh chặn tên lửa cùng máy bay không người lái. Iran tuyên bố Mỹ đã tấn công hai tàu nhỏ chở hàng dân sự, khiến 5 người thiệt mạng.
Cả Mỹ và Iran đều đang tích cực thể hiện sự sẵn sàng leo thang xung đột. Tuy nhiên, cả hai bên rõ ràng không muốn kịch bản đó xảy ra và đang tìm kiếm một thỏa hiệp ngoại giao.
Mỹ đang cố gắng rút khỏi cuộc xung đột trong khi vẫn giữ thể diện, còn Iran đang cố gắng tránh việc nối lại các hành động thù địch, đảm bảo an ninh cho chính mình trong những năm tới và củng cố những thành quả đã đạt được.
Tuy nhiên, hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy điều này sẽ xảy ra và thỏa thuận ngừng bắn mong manh có thể bị phá vỡ bất cứ lúc nào.
