Trong 10 phát minh khoa học mà phái đẹp đạt được do trang điện tử HowStuffWorks chọn lọc thì Grace Hopper được xếp hàng đầu. Nhân ngày 8-3, xin khắc họa đôi nét về một tài năng đã đi vào lịch sử computer.
1. Grace Hopper sinh tại thành phố New York, Mỹ ngày 9/12/1906 và là chị cả trong một gia đình có ba người con. Ngay từ lúc 7 tuổi Grace Hopper tỏ ra là cô bé tinh nghịch, hay tò mò tìm hiểu mọi đồ vật xung quanh nhà, chẳng hạn như luôn hỏi bố rằng, làm sao mà chiếc đồng hồ báo thức lại có thể đánh chuông gọi người ta dậy đúng giờ?
Cô bé tinh nghịch còn tháo chiếc đồng hồ nhà mình ra để xem nó chạy thế nào? Và cô nhiều lần bị cha mẹ mắng vì quá nghịch ngợm làm hỏng một số đồ vật trong nhà. Khi lớn lên, học ở trường phổ thông cô nổi tiếng là người thông minh.
Năm 1928 cô đã có tấm bằng đại học toán-lý và năm 1930 lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Yale. Năm 1934, dưới sự hướng dẫn luận án của thầy Øystein Ore, Hopper lấy bằng Tiến sĩ toán ở Đại học Yale, và được thăng chức Phó giáo sư năm 1941.
Cô đã kết hôn với Giáo sư Vincent Foster Hopper dạy ở Đại học New York từ năm 1930, nhưng hai người ly hôn từ năm 1945. Grace Hopper không tái hôn, nhưng vẫn giữ họ của chồng.
Năm 1943, trong Chiến tranh Thế giới II, Hopper tình nguyện làm việc cho lực lượng Hải quân Hoa Kỳ. Thực ra Hopper không đủ tiêu chuẩn làm việc trong lực lượng này, vì khi đó Hopper chỉ nặng trên 40 kg, trong khi tiêu chuẩn vào lực lượng này yêu cầu trọng lượng cơ thể một người lính Hải quân tối thiểu là 54 kg.
Nhưng Hopper vẫn được nhận vào và cho đi đào tạo tại Trường Hải quân dự bị Midshipmen. Năm 1944, Hopper ra trường với cấp bậc Trung úy.
Trong khoảng thời gian này Hopper là một trong những lập trình viên đầu tiên của chiếc máy tính Harvard Mark I của IBM - chiếc máy tính quy mô lớn đầu tiên ở Mỹ và bà đã viết một cuốn hướng dẫn vận hành giúp hỗ trợ rất nhiều cho những người làm việc trên chiếc máy tính này sau đó.
Năm 1949, Hopper làm việc với tư cách một nhà nghiên cứu theo hợp đồng giữa Hải quân Hoa Kỳ và Đại học Harvard xung quanh lĩnh vực máy tính.
Năm 1950, bà đã phát minh ra chương trình dịch (compiler) cho phép dịch ngôn ngữ tiếng Anh thông thường thành ngôn ngữ máy tính, nghĩa là các lập trình viên chỉ việc dùng ngôn ngữ thông thường khi viết các đoạn mã máy tính, trình dịch sẽ giúp "phiên dịch" để máy tính hiểu được.
Phát minh này giúp giảm một khối lượng công việc khổng lồ cho các nhà lập trình, họ có thể lập trình dễ dàng hơn và ít lỗi hơn.
2. Rồi Hopper đã trở thành một nhân viên của Tổng công ty máy tính Eckert-Mauchly như một nhà toán học cao cấp và nhập vào đội ngũ phát triển chiếc máy tính thương mại đầu tiên được thực hiện tại Mỹ (UNIVAC).
Chiếc máy đầu tiên này được giao cho Cục điều tra dân số Mỹ vào năm 1951. Năm 1954, Hopper đã được chọn làm Giám đốc đầu tiên của Công ty lập trình máy tính, Hopper và cộng sự đã cho ra sản phẩm "ngôn ngữ lập trình đầu tiên như MATH-MATIC và FLOW-MATIC.
Hopper cũng là một trong những người đã đưa ra các ý tưởng ngôn ngữ lập trình và phát triển các phần mềm ứng dụng khác. FLOW-MATIC chính là trình dịch thứ hai do Hopper phát minh, góp phần quan trọng trong việc sản xuất máy tính thương mại UNIVAC I và II.
3. Mùa xuân năm 1959, Hội nghị về hệ thống dữ liệu ngôn ngữ (CODASYL) đã quy tụ các chuyên gia máy tính từ ngành công nghiệp và chính phủ, Hopper là một trong những người dự hội nghị và thuyết trình về ngôn ngữ lập trình máy tính.
Vào những năm 1970, Hopper đã vận động để Bộ Quốc phòng Mỹ thay thế hệ thống máy tính tập trung bằng mạng lưới nhỏ các máy tính, tiện lợi cho người sử dụng hơn.
Từ năm 1967 đến năm 1977, Hopper là Giám đốc Văn phòng Thông tin quy hoạch hệ thống Hải quân và năm 1973 Hopper được thăng cấp Đại úy và phát triển ngôn ngữ lập trình COBOL, từ đó Hopper có biệt danh "Amazing Grace" (Grace kinh ngạc) và biệt danh khác là "bà COBOL".
COBOL được lấy từ các chữ cái đầu của từ Common Business-Oriented Language. Mục đích của COBOL là hướng đến thương mại, tài chính và các hệ quản lý của các công ty và chính phủ.
COBOL có rất nhiều chức năng để xử lý tập tin, nhất là theo cách xử lý hàng loạt (batch processing - xử lý theo lô). COBOL rất dễ viết, dễ đọc lại dễ sửa hoặc viết thêm vào. Hiện tại COBOL là ngôn ngữ chạy nhiều nhất trên các máy tính Mainframe.
Năm 2006, công ty nghiên cứu thị trường công nghệ thông tin Gartner thông báo: hiện tại 60% các chương trình máy tính chuyên nghiệp được viết hằng ngày bởi ngôn ngữ COBOL.
Hopper đã nghỉ hưu ở tuổi 60 năm 1986, nhưng bà vẫn đã được mời làm việc tiếp. Năm 1985 bà được phong cấp bậc Chuẩn Đô đốc và nghỉ hưu (tự nguyện) từ ngày 14/8/1986. Tại một buổi lễ được tổ chức tại Boston vào dịp bà về hưu, Hopper đã được trao Huân chương của Quốc phòng Mỹ.
Tại thời điểm đó bà là sĩ quan nhiều tuổi nhất tại ngũ trong lực lượng Hải quân Hoa Kỳ. Sau đó, bà còn được mời làm cố vấn cao cấp cho Tổng công ty Thiết bị kỹ thuật số, cho đến khi qua đời vào ngày 1/1/1992, ở độ tuổi 85. Thi hài bà được chôn cất trong Nghĩa trang Quốc gia Mỹ.
Grace Hopper đã được trao 40 bằng danh dự của các trường đại học trên toàn thế giới. Trường Brewster Academy ở Wolfeboro, New Hampshire, Hoa Kỳ, đã đổi tên phòng lab máy tính của trường thành Trung tâm Grace Murray Hopper và mỗi năm đều trao giải thưởng Grace Murray Hopper cho một sinh viên xuất sắc trong lĩnh vực khoa học máy tính.
Học viện Grace Hopper Academy ở New York vừa được thành lập vào tháng 1/2016 với mục tiêu tăng tỷ lệ phụ nữ trong sự nghiệp công nghệ phần mềm. Một cây cầu bắc qua vùng Goose Creek gần căn cứ Hải quân Base Charleston, South Carolina cũng mang tên bà - cầu Grace Hopper.
Những phụ nữ làm việc tại công ty Microsoft đã thành lập một hội nghề nghiệp gọi là các Hoppers với một học bổng mang tên bà... Có thể nói đó là những phần thưởng vô giá của nhân dân Mỹ trao tặng cho một nhà khoa học nữ sống xuyên thế kỷ 20 và 21.
