Tàu Professor Molchanov đã bị bắt giữ hôm 2/9, khi đang neo đậu tại Barentsburg, một khu định cư của Nga trên quần đảo Svalbard do Na Uy quản lý.
Thống đốc Svalbard cho biết, động thái này diễn ra sau lệnh ngày 31/8, của Tòa án Quận Nord-Troms và Senja, cho phép công ty năng lượng nhà nước Naftogaz của Ukraine tịch thu tàu.
Con tàu bị cấm rời Barentsburg cho đến khi có thông báo mới.
Ngày 3/9, Bộ trưởng Phát triển Viễn Đông và Bắc Cực của Nga Aleksey Chekunkov cho biết, "thủy thủ đoàn an toàn", đồng thời nói thêm, các luật sư của quỹ tín thác Arktikugol sẽ sớm đưa ra phản hồi pháp lý, và dự định thách thức lệnh bắt giữ.
Tàu Professor Molchanov là một tàu nghiên cứu thuộc sở hữu nhà nước của Nga, do Cơ quan Khí tượng Thủy văn Roshydromet vận hành.
Bên cạnh các chuyến thám hiểm khoa học, từ năm ngoái, tàu còn phục vụ như một tuyến vận chuyển hành khách và hàng hóa thường xuyên giữa Murmansk và Barentsburg.
Tàu chuyên chở các nhà khoa học, nhân viên của công ty nhà nước Arktikugol, các nhà thầu, gia đình của họ và vật tư đến các khu định cư của Nga trên Svalbard.
Các chuyến bay thẳng giữa Nga và Svalbard đã ngừng hoạt động vào năm 2020, trong khi dịch vụ vận chuyển hành khách bằng đường biển trực tiếp được khôi phục vào năm 2025.
Hiện tại, tàu Professor Molchanov là tàu duy nhất khai thác tuyến đường này, với kế hoạch thực hiện 10 chuyến khứ hồi giữa Murmansk và Barentsburg trong năm 2026.
Theo Hiệp ước Svalbard năm 1920, Na Uy nắm chủ quyền đối với quần đảo này, trong khi các quốc gia ký kết được hưởng quyền bình đẳng trong việc tham gia hoạt động thương mại và khoa học tại đây.
Nga đã duy trì sự hiện diện ở Svalbard trong nhiều thập kỷ, với Arktikugol là nhà điều hành kinh tế chính của nước này trên các hòn đảo.
Naftogaz cho biết, họ yêu cầu tịch thu tài sản này như một phần của nỗ lực quốc tế nhằm thực thi phán quyết trọng tài La Hay về các tài sản mà họ đã mất ở Crimea, sau khi bán đảo này sáp nhập trở lại với Nga vào năm 2014.
Nga đã bác bỏ thẩm quyền của tòa trọng tài đối với tranh chấp này, lập luận các tài sản ở Crimea đang tranh chấp không thể được coi là các khoản đầu tư của Ukraine được thực hiện trên lãnh thổ Nga, theo hiệp định đầu tư song phương có liên quan.
Quyền giám đốc Naftogaz Sergey Fedorenko ca ngợi động thái này là “một bước quan trọng nữa hướng tới việc khôi phục công lý”, đồng thời cam kết sẽ tiếp tục truy tìm tài sản của Nga trên toàn thế giới.
Naftogaz, công ty tuyên bố Nga hiện đang nợ họ khoảng 4,22 tỷ USD, cộng thêm lãi suất và chi phí pháp lý, trước đây đã từng theo đuổi việc thu hồi tài sản nhà nước của Nga ở những nơi khác tại châu Âu.
Chính quyền Phần Lan đã đóng băng một số tài sản thuộc sở hữu của Nga vào năm 2024 theo yêu cầu của công ty này.
Điện Kremlin tuyên bố sẽ phản đối các biện pháp này, trong khi Bộ Ngoại giao Nga lên án chúng là bất hợp pháp, và cảnh báo về các bước trả đũa có thể xảy ra.
