Các mối đe dọa
Sự rạn nứt trong NATO đang ngày càng sâu rộng. Châu Âu đã đóng cửa không phận đối với máy bay quân sự Mỹ trong cuộc xung đột ở Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố giảm sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Đức, và Mỹ cũng đã từ bỏ ý định triển khai tên lửa Tomahawk ở quốc gia đồng minh này.
Trong bối cảnh đó, các nước châu Âu đang xem xét các lựa chọn để thành lập một khối quân sự mới - một khối không có sự tham gia của Mỹ.
Trong khi đó, kịch bản như vậy khó có thể coi là bất ngờ. Những dấu hiệu đầu tiên về sự bất mãn của Mỹ đối với các đồng minh đã xuất hiện tại Hội nghị An ninh Munich năm 2025, nơi Phó Tổng thống J.D. Vance chỉ trích các đồng minh chứ không phải Nga.
Với việc công bố Chiến lược An ninh Quốc gia của Mỹ vào tháng 11/2025, rõ ràng bài phát biểu này không phải là hành động đơn lẻ, mà là một phần của kế hoạch lớn hơn.
Tài liệu này đặt ra các hướng dẫn về chính sách đối ngoại cho toàn bộ nhiệm kỳ tổng thống đã đề cập đến một sự thay đổi căn bản trong các ưu tiên của Mỹ.
Và trong Chiến lược chống khủng bố do Mỹ công bố tuần này, châu Âu được gọi là "vừa là mục tiêu vừa là nơi sản sinh ra các mối đe dọa khủng bố".
Người bạn mới
Đồng thời, Chiến lược An ninh Quốc gia của Mỹ đã vạch ra những ưu tiên mới cho Chính phủ Mỹ, trong đó coi khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là một khu vực trọng điểm.
"Các đồng minh của chúng ta phải tăng cường nỗ lực và chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng tập thể", các tác giả nhấn mạnh.
Một trong những công cụ quan trọng nhất của Mỹ trong khu vực là liên minh Quad (Đối thoại An ninh Tứ giác), ngoài Mỹ còn có Nhật Bản, Ấn Độ và Australia. Mỹ đã dựa vào liên minh này để hỗ trợ cuộc đối đầu của họ với Trung Quốc trong khu vực.
Về mặt hình thức, đây không phải là một liên minh quân sự: Các thành viên không có nghĩa vụ nghiêm ngặt nào đối với việc phòng thủ chung. Tuy nhiên, các quốc gia này hợp tác về an ninh và thậm chí tiến hành các cuộc tập trận chung.
Và giờ đây, như tạp chí Foreign Policy của Mỹ đã chỉ ra, ngay cả lĩnh vực tưởng chừng như ưu tiên hàng đầu của Mỹ cũng đang bị đe dọa.
Liên minh đầy mâu thuẫn
Năm 2025, Ấn Độ dự kiến đăng cai tổ chức hội nghị thượng đỉnh Quad, nhưng Mỹ đã không cử phái đoàn tham dự.
Tạp chí Foreign Policy viết: "Quyết định không tham dự hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ năm 2025 của ông Trump dường như xuất phát từ những lý do chính trị và cá nhân".
Theo bài báo, cuộc gặp được lên kế hoạch vào tháng 11/2025. Vào thời điểm đó, Mỹ và Ấn Độ đang xung đột về một hiệp định thương mại tự do và ông Trump đã đặt điều kiện ký kết hiệp định này cho chuyến thăm của mình.
Một yếu tố khác là thuế quan mới của Mỹ đối với Ấn Độ, sau đó đã được bãi bỏ. Cuối cùng, còn có những bất bình cá nhân liên quan đến việc Thủ tướng Ấn Độ Modi không thừa nhận vai trò của ông Trump trong việc giải quyết sự leo thang xung đột kéo dài 4 ngày giữa Ấn Độ và Pakistan.
Không giống như người đồng cấp của mình, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif không chỉ khẳng định tầm quan trọng then chốt của sự hỗ trợ từ Mỹ trong việc ngăn chặn leo thang mà còn đề cử Tổng thống Mỹ cho giải Nobel Hòa bình.
Tuy nhiên, những khó khăn đối với Quad không chỉ giới hạn ở căng thẳng giữa Mỹ và Ấn Độ. Quan hệ với Nhật Bản cũng rất phức tạp. Thuế quan cũng đóng một vai trò quan trọng, trong trường hợp của Nhật Bản là 24%.
Mức thuế này sau đó đã được giảm xuống còn 15%, nhưng rồi Tòa án Tối cao Mỹ lại phán quyết chúng vi hiến, điều này trở thành một vấn đề nội bộ nghiêm trọng đối với Tổng thống Mỹ.
Một trong những bất bình khác của Mỹ đối với Nhật Bản trùng khớp với sự không hài lòng của Mỹ đối với châu Âu.
Theo Nhà Trắng, Nhật Bản không chi đủ cho an ninh quốc gia và do đó cần tăng chi tiêu quốc phòng lên 3% GDP. Nếu xét đến việc con số này là 1,4% vào thời điểm đó, thì đây sẽ là mức tăng gấp đôi.
Hành động không được đánh giá cao
"Nhật Bản sẽ tự quyết định chi tiêu quốc phòng của mình. Điều đó không nên bị các quốc gia khác chi phối", Thủ tướng lúc bấy giờ Shigeru Ishiba tuyên bố.
Nhà Trắng đã phớt lờ lời kêu gọi đó và đã nâng mức mục tiêu lên 3,5% vào mùa Hè 2026. Và tháng 12/2025, Nhật Bản đã thông qua ngân sách quân sự cao nhất kể từ sau thất bại trong Thế chiến II dù con số này vẫn chỉ chiếm 1,9% GDP.
Mỹ cũng đưa ra những yêu cầu tương tự đối với Australia. Vào tháng 4/2026, Bộ trưởng Quốc phòng Australia tuyên bố rằng chi tiêu quân sự sẽ đạt 3% GDP vào năm 2033, nhưng con số này vẫn thấp hơn 0,5% so với yêu cầu của Mỹ.
Hơn nữa, chính quyền Australia đã lên tiếng phản đối các hành động của Mỹ ở Trung Đông. Và dĩ nhiên, thuế quan Mỹ tuyên bố áp đặt lên Australia là điều không tránh khỏi.
Giới chuyên gia cho rằng có những lý do tương tự cho sự bất đồng với cả 3 đối tác trong nhóm Quad.
Một mặt, Mỹ không hài lòng với thâm hụt thương mại, mặt khác họ chỉ trích các đối tác vì không sẵn sàng chuẩn bị cho cuộc đối đầu với Trung Quốc, một cuộc đối đầu trên thực tế đã và đang diễn ra.
Tuy nhiên, điều này không ngăn cản chính ông Trump có chuyến công du đến Trung Quốc trong tháng 5 này.
"Đối với Australia, Ấn Độ và Nhật Bản, giá trị cốt lõi của nhóm này luôn dựa trên sự hiểu biết chung rằng Mỹ sẽ đóng vai trò là điểm tựa chiến lược, cân bằng với Trung Quốc.
Chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump, đặc biệt nếu nó tạo ra dù chỉ là vẻ bề ngoài của một thỏa hiệp Mỹ-Trung về thương mại, đảo Đài Loan, Trung Quốc hoặc an ninh khu vực, sẽ làm dấy lên lo ngại về việc tạo ra một liên minh Mỹ-Trung, gạt bỏ lợi ích của các đồng minh", tạp chí Foreign Policy nhận định.
Đồng thời, như bài báo chỉ ra, chính sách như vậy của Mỹ có thể buộc các bên tham gia phải tìm kiếm các hình thức hợp tác thay thế, dù khiêm tốn hơn trong lĩnh vực an ninh.
Dĩ nhiên, sự thiếu nhất quán của Mỹ khiến các đối tác của họ bối rối và nhóm Quad không phải là ví dụ duy nhất. Tuy nhiên, nhiều quốc gia trong số này đã sống dưới sự bảo hộ quân sự của Mỹ trong nhiều thập kỷ và Nhà Trắng tin rằng các yêu cầu của họ phải được tôn trọng.
Thay vào đó, các đồng minh NATO như các thành viên của nhóm Quad, đang tìm cách phát triển hợp tác quân sự mà không cần sự can thiệp của Mỹ.
