Toan tính của Israel
Theo RT, ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, căng thẳng đã leo thang dữ dội trên mặt trận Israel-Lebanon. Israel tuyên bố sẽ tiến hành các cuộc tấn công vào lãnh thổ Lebanon để chống lại Hezbollah.
Các cuộc tấn công chủ yếu nhắm vào cơ sở hạ tầng đô thị, bao gồm cả các khu vực ở thủ đô Beirut. Trong 24 giờ đầu tiên của chiến dịch do Israel tiến hành, thương vong dân thường đã vượt quá 250 người.
Lập trường chính thức của Israel là chiến dịch này nhằm vào Hezbollah, tổ chức mà họ coi là khủng bố. Tuy nhiên, nhiều cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng đô thị làm dấy lên nghi ngờ rằng các cuộc tấn công không chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự.
Mặc dù gia đình của những người ủng hộ có thể sinh sống ở một số khu phố, nhưng lực lượng Hezbollah thường tránh môi trường đô thị và không sử dụng cơ sở hạ tầng dân sự cho mục đích quân sự.
Hơn nữa, hành động của Israel gây thêm áp lực lên tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran. Bất kỳ sự leo thang nào ở Lebanon đều tự động liên lụy đến Iran, đồng minh chủ chốt của Hezbollah.
Iran ngay lập tức lên án các cuộc tấn công của Israel, thỏa thuận ngừng bắn do Tổng thống Trump tuyên bố lẽ ra phải bao gồm cả Lebanon. Do đó, Mỹ, với tư cách là đồng minh của Israel, phải chịu trách nhiệm về các cuộc tấn công vào Lebanon.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan cũng liên quan đến tình hình ở Lebanon. Lập trường của Iran rất rõ ràng: Họ coi Lebanon là khu vực có lợi ích chiến lược và không muốn loại trừ nước này khỏi chương trình nghị sự đàm phán.
Tuy nhiên, Mỹ không sẵn sàng chấp nhận cấu hình này. Nhà Trắng đặt mục tiêu làm suy yếu ảnh hưởng địa chính trị của Iran và ngăn chặn nước này trở thành người chiến thắng trong cuộc chơi chính trị này.
Các hành động của Israel không chỉ xuất phát từ những cân nhắc về chính sách đối ngoại mà còn từ các yếu tố chính trị và pháp lý trong nước. Vị thế của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vẫn dễ bị tổn thương do các thủ tục tố tụng hình sự đang diễn ra.
Việc giảm leo thang quân sự có thể dẫn đến áp lực chính trị trong nước ngày càng gia tăng, bao gồm việc đẩy nhanh các thủ tục tố tụng tư pháp, huy động phe đối lập và leo thang các xung đột nội bộ giữa giới tinh hoa.
Cuối tháng 4/2026, cựu Thủ tướng Israel Naftali Bennett và lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid đã sáp nhập các phe phái của họ thành một danh sách duy nhất.
Diễn biến này cho thấy đảng Likud cầm quyền, do ông Netanyahu lãnh đạo có thể đứng trước nguy cơ chia rẽ do những bất đồng nội bộ nghiêm trọng.
Do đó, đối với ông Netanyahu, cuộc khủng hoảng bên ngoài hiện nay đóng vai trò như một phương tiện để duy trì sự cân bằng chính trị hiện có.
Việc can thiệp quân sự vào Lebanon cũng phù hợp với chiến lược rộng lớn hơn của Israel nhằm kiềm chế các cấu trúc ủy nhiệm khu vực có liên hệ với Iran. Làm suy yếu Hezbollah có thể làm giảm khả năng Iran thể hiện sức mạnh ở phía Đông Địa Trung Hải.
Trùng khớp lợi ích
Lợi ích chiến lược của Israel và Mỹ trùng khớp về vấn đề này: Cả hai đều quan tâm đến việc hạn chế ảnh hưởng khu vực của Iran bằng cách làm suy yếu các đồng minh của nước này.
Trước khi phát động các cuộc tấn công quy mô lớn vào Lebanon, Thủ tướng Netanyahu đã phát biểu trước người dân ở miền Bắc Israel và nhấn mạnh rằng không có cuộc thảo luận nào về lệnh ngừng bắn.
Ông tuyên bố Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào Hezbollah ở quy mô tối đa cho đến khi an toàn của người dân được đảm bảo. Ông cũng mô tả chiến lược của mình là "hòa bình thông qua sức mạnh", điều này gây ra sự bất mãn ở Mỹ.
Theo Axios và New York Post, Mỹ đã thúc giục giới lãnh đạo Israel ít nhất là giảm cường độ các hoạt động quân sự ở Lebanon. Các cuộc tấn công này gây nguy hiểm cho các cuộc đàm phán trực tiếp với Iran và làm suy yếu thỏa thuận ngừng bắn vốn rất mong manh.
Theo các báo cáo, Tổng thống Trump đã trực tiếp liên lạc với ông Netanyahu, thúc giục ông này có cách tiếp cận kiềm chế hơn.
Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance cũng nói rõ rằng Israel đã đưa ra những đảm bảo bằng lời nói về cam kết không làm gián đoạn tiến trình đàm phán với Iran. Tuy nhiên, trên thực tế, cách tiếp cận của Israel không thay đổi.
Bất chấp lời kêu gọi kiềm chế của ông Trump, tình hình thực tế vẫn tiếp tục leo thang. Hôm 3/5, có thông tin cho rằng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã tấn công và phá hủy hơn 40 địa điểm cơ sở hạ tầng của Hezbollah ở miền Nam Lebanon chỉ trong 1 ngày.
Các mục tiêu bị nhắm đến bao gồm các trung tâm chỉ huy, công trình quân sự và các tài sản liên quan. Tờ New York Times (NYT) lưu ý Israel đang sử dụng chiến thuật tương tự ở Lebanon như đã từng làm ở Gaza:
Toàn bộ khu phố, đường phố và tòa nhà đang bị biến thành đống đổ nát. Không chỉ nhà ở mà cả các cơ quan chính phủ, trường học, bệnh viện và nhà thờ Hồi giáo cũng bị phá hủy.
Một ngày trước, tờ NYT đưa tin lực lượng Israel đã phá hủy 20 thị trấn và làng mạc ở miền Nam Lebanon, tạo ra một vùng đệm rộng nhiều kilomet. Chính quyền Israel dự định duy trì quyền kiểm soát khu vực này cho đến khi mối đe dọa bị loại bỏ hoàn toàn.
Về mặt chính thức, Israel biện minh cho hành động này bằng cách tuyên bố Hezbollah tiếp tục tấn công. Tuy nhiên, lý lẽ này cố tình bỏ qua một điểm quan trọng:
Các hoạt động liên tục của Israel gây ra các hành động trả đũa liên tục từ Hezbollah, do đó duy trì một vòng xoáy leo thang trong đó mỗi bên viện dẫn hành động của bên kia để biện minh cho hành động của chính mình.
Số thương vong tích lũy cho thấy rõ quy mô thực sự của cuộc xung đột: Ít nhất 2.600 người đã thiệt mạng và hơn 1 triệu người phải di dời. Thỏa thuận ngừng bắn đã bị vi phạm hơn 200 lần.
Nói cách khác, không có thỏa thuận ngừng bắn thực sự mà chỉ là một vỏ bọc ngoại giao che đậy một cuộc chiến tranh toàn diện.
Các báo cáo truyền thông, bao gồm cả kênh tin tức Al-Hadath của Saudi Arabia và tờ báo Haaretz của Israel, cho thấy một thỏa thuận ngừng bắn có thể được công bố như một cử chỉ thiện chí.
Tuy nhiên, ngay cả trong kịch bản này, nó dường như chỉ là một sự tạm dừng mang tính chiến thuật hơn là một giải pháp lâu dài. Tình hình ở Lebanon gắn liền mật thiết với các cuộc đàm phán với Iran.
Đối với Mỹ, duy trì đối thoại với Iran vẫn là ưu tiên hàng đầu và việc giảm leo thang dọc biên giới phía Bắc của Israel là một công cụ để đạt được các mục tiêu ngoại giao rộng lớn hơn.
Về phần mình, Israel chỉ đồng ý với những hạn chế này miễn là chúng không làm suy yếu chiến lược thể hiện sức mạnh của chính họ. Trong bối cảnh này, việc chuyển hướng sang đàm phán không đồng nghĩa với việc thay đổi chính sách tổng thể.
Theo truyền thông Israel, chính phủ cũng đang xem xét tăng cường các hành động quân sự ở Gaza. Điều này có nghĩa là chúng ta không chỉ đang nói về việc giảm leo thang mà còn là sự phân bổ lại nguồn lực quân sự và trọng tâm chính trị giữa nhiều mặt trận.
