Hầu như mỗi đứa trẻ đều trưởng thành và chín chắn dần thông qua quá trình liên tục mắc sai lầm rồi sửa chữa. Khi trẻ phạm lỗi, cần được phê bình và giáo dục. Sửa lỗi kịp thời cho trẻ là trách nhiệm và sứ mệnh mà cha mẹ không thể từ chối, đồng thời cũng là trách nhiệm mà giáo dục gia đình phải đảm nhận.
Khi trẻ phạm lỗi, cần phê bình, nhưng nhiều phụ huynh lại thường chỉ biết trách mắng trẻ, thậm chí đánh đập trẻ, không quan tâm đến kỹ năng, kết quả thường phản tác dụng.
Do đó, khi cha mẹ phê bình trẻ, cần chú ý đến phương pháp, kỹ năng, thực hiện theo cách mà trẻ có thể tiếp nhận và sẵn sàng tiếp nhận, như vậy mới đạt hiệu quả tốt.
Trước khi phê bình, hãy lắng nghe giải thích của trẻ
Khi trẻ phạm lỗi, đừng tước quyền được nói của trẻ. Các bậc phụ huynh đừng chỉ thấy con mắc lỗi là mắng nhiếc ngay, hãy nghe con giải thích, vừa là cho con cơ hội, vừa là cho chính mình cơ hội, hiểu thêm về tâm lý con, đồng thời giúp việc phê bình và giáo dục của bản thân trở nên cụ thể và hiệu quả hơn.
Dạy trẻ học cách thay đổi góc nhìn
Khi trẻ cố biện minh rằng người khác sai, nếu bạn tiếp tục tranh cãi xem ai đúng ai sai, sẽ khiến trẻ cảm thấy cô đơn và không được hỗ trợ, tình hình sẽ ngày càng tệ hơn.
Lúc này, tốt hơn là hỏi trẻ: Nếu là con, khi người khác làm như vậy với con, con cảm thấy thế nào? Ví dụ, khi trẻ giành đồ chơi của người khác, bạn có thể hỏi: Nếu đồ của con bị bạn khác giành mất, con cảm thấy thế nào? Như vậy, trẻ sẽ biết phải làm gì.
Cha mẹ cũng cần tự phê bình bản thân
Trước khi phê bình con, hãy tự phê bình mình trước: “Con không ngoan là lỗi của mình, mình là phụ huynh của con, nếu con sai thì người đầu tiên nên bị trách là mình, vì việc giáo dục con là trách nhiệm của mình”. Những lời này dễ tạo tâm lý gần gũi với con, đồng thời làm gương cho con về tinh thần dám chịu trách nhiệm. Khi con bớt cảnh giác, chỉ ra chỗ con sai sẽ dễ được con chấp nhận hơn.
Khi phê bình con nên chú ý hoàn cảnh
Cha mẹ phê bình con tốt nhất nên tìm không gian riêng, vì con cũng rất coi trọng thể diện, không muốn người khác biết khuyết điểm của mình; nếu bạn phê bình con ở nơi công cộng, hoặc trước bạn bè của con, trước đông người thân, con sẽ cảm thấy xấu hổ, từ đó trở nên nghịch ngợm và khó dạy hơn.
Bên cạnh đó, phê bình con nên tránh những thời điểm sau: sáng sớm, khi ăn, trước khi đi ngủ. Phê bình sáng sớm có thể phá hỏng tâm trạng tốt của con trong cả ngày; khi ăn sẽ ảnh hưởng đến khẩu vị, lâu dài không tốt cho sức khỏe; trước khi đi ngủ sẽ ảnh hưởng giấc ngủ và không có lợi cho sự phát triển của con.
Đừng bới móc chuyện cũ
Nếu hôm nay trẻ mắc lỗi, chỉ cần nói về chuyện hôm nay là đủ. Một lỗi nhỏ thôi mà muốn mở rộng ra các chuyện khác, nâng lên thành vấn đề phẩm chất đạo đức, thậm chí lôi cả những chuyện cũ ra, chỉ khiến trẻ cảm thấy khó chịu, chống đối, thậm chí không chịu nhận lỗi.
Khi phê bình, đừng mắng hay đánh trẻ
Nhiều phụ huynh sau khi lo lắng hoặc tức giận vì trẻ làm sai thường ngay lập tức nổi nóng, mắng hoặc đánh con. Làm như vậy sẽ thay đổi bản chất vấn đề, khiến trẻ sau này phạm lỗi cũng không dám thừa nhận. Mục đích của việc phê bình trẻ là để trẻ có thời gian suy ngẫm về lỗi lầm, còn việc mắng hay dùng bạo lực chỉ khiến trẻ sợ thừa nhận sai.
Học cách gợi ý và im lặng
Đối với những trẻ nhút nhát, để trẻ tự nhận lỗi sẽ hiệu quả hơn là bạn trực tiếp chỉ ra lỗi của trẻ. Khi bạn bình tĩnh mở lời khéo léo, trẻ sẽ tự cảm nhận được ý định của bạn, từ đó mạnh dạn nói ra. Điều này không chỉ giáo dục trẻ mà còn giúp trẻ rèn luyện lòng dũng cảm thừa nhận lỗi lầm.
Phê bình nên ngắn gọn
Khi phê bình, nên nói súc tích và đi thẳng vào vấn đề. Cảm giác bị phê bình không hề dễ chịu, ai cũng muốn cảm giác này kết thúc nhanh chóng, nhất là trẻ em.
Giọng nói không nên cao
Giọng quá cao sẽ làm trẻ sợ hãi, tạo áp lực tâm lý; có người nói rằng giáo dục bằng giọng trầm là một loại phẩm chất, dùng giọng thấp hơn bình thường để phê bình trẻ sẽ dễ thu hút sự chú ý của trẻ, khiến trẻ nghe kỹ hơn những gì bạn nói.
