Trước những ý kiến trái chiều về thu thuế thu nhập cá nhân với chuyển nhượng bất động sản trong dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế), tại cuộc họp với các bộ, ngành, hiệp hội, doanh nghiệp chứng khoán, bất động sản diễn ra mới đây, đại diện Bộ Tài chính cho biết sẽ giữ nguyên cách thu thuế thu nhập cá nhân với chuyển nhượng bất động sản ở mức 2% giá trị giao dịch hiện nay, chưa đề xuất áp thuế thu nhập cá nhân ở mức 20% với phần lãi trong mỗi lần giao dịch.
Bên cạnh đó, chưa đề xuất áp dụng thu thuế thu nhập cá nhân theo thời gian nắm giữ bất động sản. Đây là động thái thực sự cầu thị, “bước lùi” cần thiết bởi thời gian qua có nhiều ý kiến trái chiều liên quan đến vấn đề này.
Theo quy định hiện hành, cá nhân chuyển nhượng bất động sản phải nộp 2% thuế thu nhập cá nhân tính trên tổng giá bán từng lần. Tuy nhiên, trong dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế) đang được lấy ý kiến, Bộ Tài chính đề xuất mức thuế suất 20% đối với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, tính trên thu nhập từng lần giao dịch. Thu nhập tính thuế từ chuyển nhượng bất động sản được xác định bằng giá bán trừ giá mua và các khoản chi phí hợp lý liên quan đến việc tạo ra thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản.
Trong trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan, dự thảo đưa ra phương án tính thuế theo giá bán và thời gian nắm giữ bất động sản. Theo đó, bất động sản chuyển nhượng dưới 2 năm chịu thuế suất 10%; nắm giữ từ 2 đến dưới 5 năm chịu thuế suất 6%.
Thuế suất 4% với thời gian nắm giữ từ 5 đến dưới 10 năm; thuế suất 2% nếu từ 10 năm trở lên và bất động sản từ thừa kế. Bộ Tài chính lý giải rằng, phương án này được xây dựng trên cơ sở tiếp thu ý kiến về cần nghiên cứu quy định thu thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản để đảm bảo đúng theo bản chất giao dịch kinh tế…
Như vậy, theo đề xuất này, những bất động sản chuyển nhượng trong thời gian ngắn sẽ phải chịu mức thuế cao hơn khi chuyển nhượng so với những bất động sản đã nắm giữ lâu dài. Đây là biện pháp được cho là để hạn chế tình trạng đầu cơ, đẩy giá bất động sản lên cao. Thế nhưng, điều quan trọng là phải tách bạch giữa người mua nhà để ở với người mua nhà để đầu cơ, không nên đánh đồng tất cả mọi giao dịch.
Cụ thể, cần tách riêng trường hợp mua vì mục đích thương mại và mua để sử dụng, khi đó sắc thuế mới có hiệu quả. Việc đánh thuế trên lãi chuyển nhượng bất động sản khó có tác dụng giúp hạ giá nhà đất, thay vào đó phải là sắc thuế đánh vào tài sản như thuế bất động sản thứ 2 hoặc thuế bất động sản bỏ hoang mới có thể xử lý được những vấn đề nội tại của thị trường.
Phân tích rõ hơn về điều này, theo một chuyên gia, chủ trương đánh thuế nhằm hạn chế đầu cơ, lướt sóng, đẩy giá bất động sản là đúng nhưng cần làm rõ cách thức thực hiện, đồng thời xác định chênh lệch giữa giá mua và giá bán trên cơ sở nào, theo hợp đồng công chứng hay hình thức khác?
Để thực hiện được điều này, cần có dữ liệu để phân biệt đối tượng để đánh thuế. Ví dụ, có thể sử dụng VNeID để tra cứu lịch sử giao dịch. Nếu một cá nhân phát sinh 3 - 4 giao dịch bất động sản trong năm thì có thể khoanh vùng để tính thuế - vị chuyên gia này đề xuất.
Theo Bộ Tài chính, việc áp thuế 20% với thu nhập cần có lộ trình phù hợp, đảm bảo đồng bộ với quá trình hoàn thiện các chính sách khác liên quan đến đất đai, nhà ở cũng như mức độ sẵn sàng của cơ sở dữ liệu, hạ tầng công nghệ thông tin về đăng ký, chuyển nhượng đất đai, bất động sản... Cho nên, việc chưa đưa quy định áp thuế thu nhập cá nhân ở mức 20% với phần lãi trong mỗi lần giao dịch vào dự thảo Luật là cần thiết.
