Vừa đứng lớp vừa 'đòi nợ'
Báo cáo của Trường PTDTBT THCS Pa Tần gửi UBND xã Mường Chà ghi lại quá trình giải quyết tiền dạy tăng giờ năm học 2024-2025.
Cô Lê Thị Ngoãn được Phòng GD&ĐT huyện Nậm Pồ cũ duyệt 100 tiết ở học kỳ I và 100 tiết ở học kỳ II. Trước thời điểm cấp huyện kết thúc hoạt động, kế toán nhà trường đề nghị cô liên hệ bộ phận chuyên môn của Phòng GD&ĐT để hỏi kết quả xét duyệt.
Đến tháng 7/2025, cô Ngoãn nhận kết quả của hai học kỳ; tháng 8, hồ sơ được cô chuyển lại cho kế toán trường. Phải đến ngày 16/10/2025, Trường Pa Tần mới lập tờ trình đề nghị bố trí kinh phí. Ngày 4/5/2026, nhà trường xác nhận 63.869.215 đồng tiền tăng giờ năm học 2024-2025 vẫn chưa được thanh toán.
Diễn biến tương tự xuất hiện tại Trường PTDTBT TH&THCS Nậm Khăn. Báo cáo của đơn vị thể hiện cuối năm học 2024-2025, kế toán đề nghị hai giáo viên Lò Minh Nam và Lò Văn Nghĩa liên hệ Phòng GD&ĐT huyện Nậm Pồ cũ để hỏi kết quả xét duyệt tăng giờ. Sau khi có biên bản, giáo viên chuyển thông tin, hồ sơ về cho kế toán.
Tại ít nhất hai cơ sở giáo dục, sau khi hoàn thành giờ dạy, giáo viên vẫn phải hỏi, tiếp nhận rồi chuyển hồ sơ phục vụ thanh toán.
Khoản 5 Điều 3 Thông tư liên tịch 07/2013/TTLT-BGDĐT-BNV-BTC quy định việc lập dự toán, thanh toán, quyết toán tiền lương dạy thêm giờ thực hiện theo pháp luật về ngân sách; cơ sở giáo dục công lập căn cứ điều kiện cụ thể để thanh toán hoặc tạm ứng theo tháng hoặc học kỳ. Khoản 6 Điều 3 chỉ cho phép thanh toán tại đơn vị hoặc bộ môn thiếu nhà giáo do cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Khoản 2 Điều 8 Thông tư 21/2025/TT-BGDĐT tiếp tục quy định việc chi trả của năm học 2024-2025 thực hiện theo Thông tư liên tịch 07.
Như vậy, việc lập dự toán và tổ chức thanh toán không phải phần việc của người đứng lớp. Việc giáo viên phải trực tiếp hỏi kết quả xét duyệt đã đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của nhà trường và bộ phận tham mưu.
'Quên' khoản tăng giờ?
Tại Nậm Khăn, khó khăn về nguồn kinh phí đã xuất hiện trước khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trước ngày 1/7/2025, Trường PTDTBT TH&THCS Nậm Khăn (nay thuộc xã Chà Tở) đã được giao dự toán chi thường xuyên năm 2025, nhưng không có khoản chi chế độ tăng giờ tiếng Anh. Đến khi cấp huyện kết thúc hoạt động, khoản này vẫn chưa được bổ sung.
Trao đổi với Báo Giáo dục và Thời đại, ông Lò Văn Bốn, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trước đây các nội dung chi phụ thuộc vào phân bổ từ cấp huyện. Theo ông, Trường PTDTBT TH&THCS Nậm Khăn không được bố trí danh mục chi bù giờ giáo viên, trong khi một số trường khác chủ động trình bày nhu cầu và được chấp thuận bố trí kinh phí.
“Tôi kinh nghiệm công tác còn hạn chế, không biết để thực hiện như các trường nên mới xảy ra tình trạng trường có, trường không như thế này”, ông Bốn cho biết.
Thông tư 88/2024/TT-BTC về tổ chức thực hiện dự toán ngân sách nhà nước năm 2025 yêu cầu phân bổ chi thường xuyên đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức và thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách đã ban hành.
Điểm a Khoản 10 Điều 7 quy định, nếu nhu cầu kinh phí vượt khả năng cân đối, địa phương phải có văn bản kèm hồ sơ thuyết minh về cơ sở pháp lý, căn cứ tính toán, nhu cầu kinh phí để trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Với Trường PTDTBT TH&THCS Nậm Khăn, câu hỏi đặt ra là khi dự toán năm 2025 không có tiền tăng giờ, nhu cầu bổ sung đã được báo cáo từ thời điểm nào? Nếu số tiết đã phát sinh và được xét duyệt nhưng chưa có nguồn kinh phí, hồ sơ đề nghị bổ sung đã được xử lý ra sao trước khi huyện Nậm Pồ kết thúc hoạt động?
Việc sắp xếp bộ máy có thể làm quá trình thanh toán phức tạp hơn, nhưng không phải điểm khởi đầu của việc thiếu nguồn tại Nậm Khăn.
Biết 'đòi' nơi đâu?
Báo cáo số 353/BC-UBND ngày 6/5/2026 của UBND xã Mường Chà xác nhận giáo viên tiếng Anh dạy vượt định mức là có thực; nguyên nhân chậm chi trả gồm nguồn kinh phí hạn chế, khó cân đối ngân sách, một số hồ sơ phải bổ sung và quá trình thẩm định kéo dài.
Địa phương cho rằng, chế độ tăng giờ năm học 2024-2025 trở về trước do Phòng GD&ĐT huyện Nậm Pồ cũ thực hiện; sau khi tiếp nhận nhiệm vụ, xã tiếp tục yêu cầu các trường rà soát hồ sơ và đề nghị cấp trên bố trí kinh phí.
Ông Bùi Mạnh Chuyển, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Điện Biên cho biết, sau khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp, kinh phí sự nghiệp giáo dục theo phân cấp đã được giao lại cho các xã, phường trên cơ sở hồ sơ bàn giao. Việc phân bổ, sử dụng nguồn lực, trong đó có tiền dạy thêm giờ, do UBND cấp xã và các cơ sở giáo dục thực hiện trong tổng ngân sách giáo dục được giao.
Một mắt xích vẫn chưa có câu trả lời đó là các khoản tiền tăng giờ đã phát sinh, được xét duyệt nhưng chưa thanh toán trước ngày 1/7/2025 có được thống kê thành nghĩa vụ phải trả khi bàn giao ngân sách hay không?
Nếu đã được bàn giao, nguồn kinh phí ấy nằm trong dự toán nào và vì sao chưa chi trả? Nếu chưa, trách nhiệm thống kê, xác lập và chuyển tiếp khoản phải trả thuộc về cơ quan nào?
Đến ngày 7/8/2026, qua xác minh của phóng viên, 4 giáo viên còn lại trong danh sách chưa được chi trả vẫn chưa nhận tiền tăng giờ.
Số tiết đã được duyệt, hồ sơ và báo cáo đã qua nhiều cấp, nhưng quyền lợi cuối cùng của giáo viên vẫn chưa được giải quyết.
Quá trình xác minh còn dẫn tới một bất thường khác, đó là có trường báo cáo giáo viên đã được thanh toán đủ số tiết được duyệt, nhưng bảng thanh toán thực tế lại thể hiện số tiết thấp hơn. Cùng một khoản kinh phí còn xuất hiện những cách tính khác nhau, ví dụ giữ đủ số tiết thì thiếu phụ cấp, tính đủ phụ cấp lại giảm số tiết.
Từ đây, câu hỏi không còn chỉ là khoản nợ đang nằm ở đâu mà còn là số tiền giáo viên được nhận đã thực sự được tính đúng và đủ hay chưa?
