Theo dấu chân Bác, tìm hiểu lịch sử quê hương
Ngày 6/9, trước thềm năm học mới 2026 - 2027, Hội phụ huynh lớp 5A1 Trường Tiểu học Bản Nguyên (xã Bản Nguyên, tỉnh Phú Thọ) tổ chức cho học sinh cùng phụ huynh lớp hành trình về nguồn tại các “địa chỉ đỏ” ở xã Chân Mộng và xã Đoan Hùng (tỉnh Phú Thọ).
Điểm đến đầu tiên của đoàn là Khu Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh (thôn 2 Yên Kiện, xã Chân Mộng). Tại đây, học sinh dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh; tìm hiểu về thời gian Người dừng chân, làm việc trên đường lên chiến khu Việt Bắc; tham quan hiện vật, tư liệu và nghe những câu chuyện gắn với lịch sử địa phương.
Theo tư liệu tại di tích, cách đây hơn 79 năm, trên đường lên chiến khu Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dừng chân và làm việc tại nhà cụ Nguyễn Hữu Đa - Chủ nhiệm xã bộ Việt Minh xã Yên Kiện (cũ), từ ngày 30/3/1947 đến 1/4/1947.
Trong thời gian ở đây, Bác Hồ ký hai sắc lệnh. Sắc lệnh số 39/SL hủy bỏ tất cả tem trước bạ và giấy tín chỉ đã lưu hành trước ngày 19/12/1946, ấn định cách thức thu thuế và tem trước bạ mới. Sắc lệnh số 40/SL cho phép một kiều dân Trung Hoa nhập quốc tịch Việt Nam.
Ông Nguyễn Hữu Thắng (SN 1961, trú tại thôn Yên Kiện 2, xã Chân Mộng) là cháu đích tôn cụ Nguyễn Hữu Đa, hiện trông Khu Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Chân Mộng cho biết, những câu chuyện về thời gian Bác Hồ ở đây được các thế hệ trong gia đình kể lại cho con cháu.
Theo lời ông Thắng, khoảng 21h, cụ Đa đánh thức gia đình, bảo chuyển sang nhà cụ nội ở tạm để nhường nhà cho bộ đội. Những ngày sau, khi trở về cho lợn ăn, bố ông nhìn thấy một người mặc bộ quần áo nâu ngồi trên chiếc phản gần cửa sổ đọc sách, báo.
“Đến khi đoàn rời đi, gia đình mới được cho biết người mặc áo nâu đó là Bác Hồ. Đây chính là niềm tự hào của các thế hệ gia đình tôi”, ông Thắng nhớ lại.
Ông Thắng chia sẻ, mỗi năm Khu Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Chân Mộng đón hàng nghìn lượt học sinh, giáo viên và nhân dân đến dâng hương, học tập truyền thống lịch sử, báo công dâng Bác.
Đặc biệt, cô Nguyễn Thị Ngọc Hân - giáo viên Trường Tiểu học Chân Mộng 2 (xã Chân Mộng) vinh dự được kết nạp vào Đảng tại Khu Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Chân Mộng đúng dịp sinh nhật Bác ngày 19/5/2022.
Rời Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Chân Mộng, đoàn tiếp tục tham quan Tượng đài Chiến thắng sông Lô tại xã Đoan Hùng. Đây là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia, gắn với chiến công của quân và dân ta trên dòng sông Lô lịch sử ngày 24/10/1947.
Thu Đông năm 1947, thực dân Pháp mở cuộc tấn công quy mô lớn lên căn cứ địa Việt Bắc. Ngày 15/7/1947, Trung ương Đảng ra chỉ thị “Phải phá cuộc tiến công mùa đông của giặc Pháp”. Bộ Chỉ huy chọn khu vực ngã ba sông Lô, sông Chảy thuộc huyện Đoan Hùng (cũ) để tổ chức trận địa phục kích.
Ngày 23/10/1947, khi đoàn tàu chiến của địch xuôi từ Tuyên Quang về Hà Nội, lực lượng ta tổ chức trận địa phục kích với sự tham gia của bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, dân quân du kích và nhân dân.
Chiến thắng sông Lô trở thành chiến công vang dội của quân và dân ta trong những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp. Năm 1987, nhân kỷ niệm 40 năm chiến thắng, quân và dân Phú Thọ xây dựng Tượng đài Chiến thắng sông Lô, trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cho các thế hệ.
Việc đến hai “địa chỉ đỏ” trong cùng hành trình giúp học sinh không chỉ tìm hiểu những ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh dừng chân, làm việc trên quê hương Phú Thọ mà còn trực tiếp tiếp cận địa danh gắn với một chiến công trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Học lịch sử từ những trải nghiệm thực tế
Biết đoàn học sinh và phụ huynh lớp 5A1 Trường Tiểu học Bản Nguyên về thăm Khu Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Chân Mộng, cô Nguyễn Thị Ngọc Hân - giáo viên Trường Tiểu học Chân Mộng 2 (xã Chân Mộng) đã tình nguyện đồng hành, giới thiệu cho học sinh về địa điểm lịch sử này.
Với cô Ngọc Hân, Khu Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Chân Mộng còn gắn với một dấu mốc đặc biệt khi cô được đứng vào hàng ngũ Đảng Cộng sản Việt Nam tại đây vào đúng dịp sinh nhật Bác 19/5/2022. Từ trải nghiệm của bản thân, nữ giáo viên mong muốn những câu chuyện lịch sử trên quê hương Chân Mộng anh hùng được truyền tải gần gũi hơn tới học sinh.
“Là người con Chân Mộng, đồng thời là giáo viên tiểu học, tôi hiểu giá trị của những bài học lịch sử thực tế đối với học sinh. Tôi muốn các em không chỉ biết sự kiện, mà còn hiểu trách nhiệm học tập, rèn luyện của mình từ những câu chuyện lịch sử ngay trên quê hương”, cô Ngọc Hân chia sẻ.
Theo cô Nguyễn Thị Hà - giáo viên Trường Tiểu học Bản Nguyên, hành trình về nguồn giúp giáo viên có thêm hình thức giáo dục trực quan. Việc đưa học sinh đến những địa điểm gắn với các sự kiện, nhân vật lịch sử giúp các em hiểu rõ hơn những kiến thức từng được tiếp cận qua sách, câu chuyện và tư liệu.
“Nhìn các em chăm chú nghe giới thiệu, dâng hương tưởng niệm Bác, chúng tôi thấy rõ ý nghĩa của việc đưa học sinh đến các địa chỉ lịch sử. Có những nội dung khi được quan sát, trải nghiệm trực tiếp sẽ giúp các em hiểu và ghi nhớ sâu hơn”, cô Nguyễn Hà nói.
Cô Nguyễn Hà mong muốn sau chuyến đi, học sinh chuyển những điều được nghe, được thấy thành việc làm cụ thể thông qua chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức, nâng cao ý thức trách nhiệm với gia đình, nhà trường và quê hương.
Em Cao Quý Lâm, học sinh lớp 5A1 Trường Tiểu học Bản Nguyên, cho biết trước đây em chủ yếu biết về Bác Hồ và những sự kiện lịch sử qua bài học trên lớp, câu chuyện kể và phim tư liệu. Việc trực tiếp đến các di tích, nghe giới thiệu về những sự kiện diễn ra ngay trên quê hương giúp em hiểu thêm về lịch sử và sự hy sinh của các thế hệ đi trước.
Cùng tham gia hành trình về nguồn, anh Nguyễn Hữu Đước là phụ huynh học sinh lớp 5A1 Trường Tiểu học Bản Nguyên cho rằng những chuyến đi thực tế tạo cơ hội để cha mẹ cùng con tìm hiểu các câu chuyện, địa danh lịch sử tại địa phương.
“Nhìn các con chăm chú lắng nghe giới thiệu tại di tích, tôi nhận thấy những chuyến đi thực tế có giá trị giáo dục rõ ràng. Sau chuyến đi, gia đình cũng cần phối hợp chặt chẽ hơn với giáo viên trong việc bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước cho các con”, anh Đước chia sẻ.
Từ Khu Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Chân Mộng đến Tượng đài Chiến thắng sông Lô tại xã Đoan Hùng, mỗi điểm đến là một bài học lịch sử trực quan đối với các em học sinh. Qua những tư liệu, hiện vật, câu chuyện và địa danh cụ thể, kiến thức lịch sử trong sách được kết nối với thực tế ngay trên quê hương.
Nơi lưu giữ những dấu tích về Bác Hồ
Để bảo tồn địa điểm lịch sử, huyện Đoan Hùng (cũ) khởi công công trình bảo quản, phục hồi Khu Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh vào tháng 8/2017 và khánh thành tháng 9/2018.
Công trình được xây dựng trên diện tích hơn 7.000 m². Các hạng mục gồm phục hồi kiến trúc, nội thất theo nguyên mẫu ngôi nhà của gia đình cụ Nguyễn Hữu Đa năm 1947; xây dựng nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà ban quản lý, ao cá, vườn hoa, bãi đỗ xe và hệ thống cây xanh.
Hằng năm, di tích đón hàng nghìn lượt học sinh đến tham quan, dâng hương, báo công, tổ chức lễ kết nạp Đoàn, Đội, Đảng. Qua đó, các nhà trường có thêm điều kiện đưa nội dung giáo dục lịch sử, truyền thống từ bài học trên lớp đến những địa điểm cụ thể tại địa phương.