Từ “học bạ giấy” sang dữ liệu pháp lý gốc
Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Thông tư quy định về quản lý và sử dụng học bạ số trong các cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên.
Ông Cầm Văn Thân - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Huy Bắc (xã Phù Yên, Sơn La) cho rằng, điểm mới đáng chú ý nhất của dự thảo là việc xác lập vị thế pháp lý của học bạ số.
Theo ông Thân, học bạ số được quy định là “dữ liệu điện tử pháp lý gốc” ghi nhận có hệ thống quá trình và kết quả học tập của người học. Khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về dữ liệu, ký số và xác thực, học bạ số có giá trị pháp lý tương đương học bạ giấy.
Đặc biệt, Điều 4 của dự thảo quy định rõ cơ quan tiếp nhận không được yêu cầu người học hoặc phụ huynh nộp lại học bạ giấy. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, xóa bỏ tình trạng lưu trữ song song “nửa số, nửa giấy”, chính thức công nhận tính pháp lý của môi trường số trong quản lý giáo dục.
Bên cạnh đó, dự thảo còn thể hiện rõ triết lý quản lý mới theo hướng liên thông, tinh gọn. Thay vì quản lý thủ công, hệ thống vận hành theo nguyên tắc “tạo lập một lần, cập nhật theo quá trình và sử dụng nhiều lần”.
Ông Thân đánh giá cao việc kết nối, đồng bộ dữ liệu học bạ số với Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo, Cổng Dịch vụ công quốc gia và ứng dụng định danh điện tử VNeID. Đây sẽ là đột phá lớn giúp nhà trường, phụ huynh thực hiện các thủ tục như chuyển trường, tuyển sinh đầu cấp hoàn toàn trực tuyến, giảm đáng kể thời gian, công sức và chi phí đi lại.
Tạo nền tảng cho hệ sinh thái giáo dục số
Cùng quan điểm, ông Đinh Tiến Hoàng - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Nậm Cắn (xã Nậm Cắn, tỉnh Nghệ An) cho rằng, việc Bộ GD&ĐT xây dựng dự thảo Thông tư về quản lý và sử dụng học bạ số là bước đi rất kịp thời, phù hợp với xu thế chuyển đổi số quốc gia và yêu cầu đổi mới quản lý giáo dục hiện nay.
Theo ông Hoàng, điểm nổi bật nhất của dự thảo là học bạ số được công nhận có giá trị pháp lý tương đương học bạ giấy. Đây là thay đổi có ý nghĩa rất lớn vì không chỉ dừng lại ở việc số hóa hồ sơ mà còn tạo nền tảng cho việc quản lý dữ liệu giáo dục đồng bộ, liên thông và lâu dài.
Ông Hoàng cho biết, trước đây việc quản lý học bạ giấy ở các trường phổ thông gặp không ít khó khăn như hồ sơ lưu trữ cồng kềnh, nguy cơ hư hỏng, thất lạc do điều kiện thời tiết hoặc hạn chế về cơ sở vật chất.
Khi triển khai học bạ số, toàn bộ quá trình học tập, rèn luyện của học sinh được cập nhật và lưu trữ khoa học trên hệ thống, giúp giáo viên, nhà trường, phụ huynh và cơ quan quản lý dễ dàng tra cứu, đối chiếu và xác thực thông tin.
Đối với học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số, học bạ số còn mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nhiều em có hoàn cảnh khó khăn, thường xuyên thay đổi nơi cư trú hoặc chuyển trường. Việc lưu trữ dữ liệu điện tử sẽ bảo đảm tính liên tục của hồ sơ học tập, tránh thất lạc giấy tờ, đồng thời tạo thuận lợi cho công tác tuyển sinh, xét tốt nghiệp và chuyển trường sau này.
“Nếu được triển khai đồng bộ, học bạ số sẽ mang lại nhiều thay đổi tích cực. Trước hết là nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục, giảm đáng kể thời gian nhập liệu, tổng hợp và xử lý hồ sơ thủ công cho giáo viên. Tiếp đó là tăng tính minh bạch, chính xác trong đánh giá học sinh khi dữ liệu được cập nhật xuyên suốt và có thể kiểm tra, xác thực dễ dàng”.
Ngoài ra, việc sử dụng học bạ số còn giúp tiết kiệm chi phí in ấn, lưu trữ hồ sơ giấy cho nhà trường và ngành giáo dục.
Quan trọng hơn, đây sẽ là nền tảng để xây dựng hệ sinh thái giáo dục số, hướng tới mô hình quản trị nhà trường hiện đại, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số của ngành giáo dục trong giai đoạn mới”, ông Đinh Tiên Hoàng cho hay.
