Đề thi Ngữ văn bám sát Chương trình GDPT 2018 và mang tính phân hoá cao

Là giáo viên dạy môn Ngữ văn nhiều năm, cô Hoàng Thị Hồng - trường THPT Mai Sơn, tỉnh Sơn La nhận xét: "Từ cuối tháng 5, nhà trường đã phân công giáo viên dạy môn Ngữ văn chúng tôi tổ chức ôn luyện cho các em kiến thức ở dạng đề thi khác nhau. Chúng tôi đều khuyên học sinh không nên ôn thi theo kiểu "tủ", mà hãy ôn theo diện nắm kiến thức từng tác phẩm văn học. Chỉ cần hiểu cốt chuyện của tác phẩm và nhân vật trong bài là có thể phân tích bài văn trơn chu".

Theo cô giáo Hoàng Thị Hồng, đề thi năm nay phù hợp với năng lực, không đánh đố học sinh. Các em chỉ cần tập trung và nhớ lại các kiến thức cơ bản đã được học là có thể triển khai bài viết ổn. Nhiều em sẽ đạt điểm cao ở môn thi đầu tiên này.

"Tôi rất ấn tượng với câu 2, phần II. viết. Tôi thấy đề thi dạng này hay và phù hợp với học sinh, nhất là đối với các em chuyên khối C. Phần câu hỏi phân tích bài thơ “Những chiếc lá” của Nguyễn Đình Thi mang đến một cái nhìn trầm ngâm, sâu lắng về sự hữu hạn của đời người và sức sống bất diệt của thiên nhiên. Tác giả khéo léo sử dụng hình ảnh chiếc lá như một biểu tượng nghệ thuật để gửi gắm những chiêm nghiệm triết lý sâu sắc về quy luật thời gian.

Qua bài thơ, tác giả khắc họa rõ nét quy luật sinh - lão - bệnh - tử đầy nghiệt ngã của vạn vật trong tự nhiên. Chiếc lá từ lúc non tơ, xanh mướt đến khi tàn phai, rụng xuống đều tuân theo sự vận động tất yếu của đất trời. Nếu các em đã nắm chắc kiến thức và ôn luyện kỹ , tôi nghĩ câu này sẽ ăn điểm cao", cô giáo Hoàng Thị Hồng chia sẻ.

Hà Hoàng

Đề thi Ngữ Văn bám sát Chương trình GDPT 2018 mang tính phân hoá cao và đánh giá được đúng năng lực của học sinh. Theo cô Nguyễn Thị Quỳnh Anh – GV môn Ngữ Văn tại Tuyensinh247.com, nhìn chung đề thi năm nay bám sát cấu trúc trong đề minh hoạ được Bộ GD&ĐT công bố trước đó.

Đề thi không những có thể kiểm tra, đánh giá được thực lực của đại trà học sinh chương trình phổ thông mà vẫn có thể dùng cho mục tiêu xét tuyển vào các trường đại học.

Kế thừa tinh thần năm trước, đề thi năm nay hướng ứng đúng tinh thần Chương trình GDPT 2018 khi các câu hỏi đi theo hệ thống thể loại, điều này giải quyết được tình trạng học thuộc lòng, học tủ đòi hỏi học sinh phải nắm chắc kiến thức về đặc trưng các thể loại, đánh giá được năng lực đọc hiểu, cảm thụ, phân tích của từng học sinh.

Về mức độ, đề thi mang tính phân hoá cao, đánh giá được đúng năng lực của học sinh. Cô Quỳnh Anh dự kiến phổ điểm trung bình của môn Văn năm 2026 là 7.5 - 8.5 điểm. Điểm thí sinh đạt được nhiều nhất là 7.5 - 8 điểm.

Theo cô Quỳnh Anh, để hoàn thành tốt bài thi, thí sinh cần nắm chắc kiến thức về đặc trưng các thể loại. Có kỹ năng viết nghị luận xã hội, nghị luận văn học. Biết cách căn chỉnh thời gian hợp lý.

Minh Phong

Theo cô Nguyễn Thị Hạnh, giáo viên Trường THPT Chuyên Lào Cai, đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2026 bảo đảm tính an toàn, khoa học và có sự phân hóa nhất định.

Các câu hỏi được thiết kế ở các mức độ, từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng. Nội dung đề bám sát những kiến thức, kỹ năng cơ bản của chương trình, tuy nhiên để đạt điểm cao không dễ. Thí sinh cần nắm vững kiến thức và kỹ năng mới có thể xử lý tốt các yêu cầu của đề.

Về ngữ liệu, đề thi sử dụng các văn bản ngoài sách giáo khoa, được lựa chọn từ những tác giả có uy tín. Đây là điểm phù hợp với định hướng của Chương trình GDPT 2018, góp phần đánh giá năng lực thực chất của học sinh.

Đề thi năm nay cũng tạo được không gian để những học sinh có năng khiếu và khả năng cảm thụ văn chương thể hiện năng lực của mình.

Theo nhận xét của thầy giáo Nguyễn Đình Hòa, Tổ trưởng môn Ngữ văn Trường THPT Trần Phú (Đà Nẵng), đề thi năm nay không chỉ có sự đổi mới về nội dung mà còn mang tính giáo dục sâu sắc, khơi gợi ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trước ngưỡng cửa cuộc đời.

Phần Đọc hiểu vừa sức với đại đa số thí sinh và dễ ghi điểm.

Theo thầy Nguyễn Đình Hòa, cấu trúc phần này năm nay có sự khác biệt so với đề minh họa cho năm 2025 khi lựa chọn một văn bản lý luận làm ngữ liệu. Các câu hỏi trong phần Đọc hiểu được thiết kế theo các mức độ từ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng. Với cách đặt câu hỏi rõ ràng, thầy Hòa nhận định học sinh có thể hoàn thành phần này một cách khá dễ dàng và đạt được điểm số ổn định.

Điểm nhấn đáng chú ý trong đề thi năm nay nằm ở câu viết đoạn văn nghị luận xã hội. Đề bài yêu cầu thí sinh trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam" ?.

Thầy Hòa đánh giá đây là một sự đổi mới đầy ý nghĩa, gợi ra những tư tưởng lớn lao. Dạng câu hỏi này sẽ đánh thức ý thức và khát vọng của các em học sinh lớp 12 - những người đang ở độ tuổi chuẩn bị bước vào môi trường đại học để lập thân, khởi nghiệp. Việc đặt vấn đề về "Steve Jobs Việt Nam " giúp học sinh nhìn nhận lại vai trò và vị thế của người trẻ trong việc xây dựng hình ảnh quốc gia.

Ở phần viết bài văn nghị luận văn học, đề thi sử dụng bài thơ "Những chiếc lá" của nhà thơ Nguyễn Đình Thi. Đây là tác phẩm chứa đựng nhiều trăn trở về một cuộc sống có ý nghĩa, sự cống hiến và trách nhiệm đối với cuộc đời.

Tuy nhiên, thầy Hòa cũng lưu ý rằng đây là phần có tính phân hóa cao. Do học sinh bấy lâu nay đã quen thuộc hơn với các dạng bài nghị luận về văn xuôi hoặc các tác phẩm phổ biến khác, nên việc phân tích một bài thơ mang tính triết lý như thế này sẽ là một thử thách. Theo thầy, các em sẽ tương đối khó để đạt được điểm số tối đa ở phần này nếu không có tư duy thẩm mỹ và sự thấu cảm sâu sắc.

Theo thầy giáo Nguyễn Đình Hòa đề thi đảm bảo được yêu cầu lấy điểm để xét tốt nghiệp THPT và phân hóa thí sinh để xét tuyển sinh đại học. Mức điểm trung bình môn Ngữ văn năm nay sẽ rơi vào khoảng 6 điểm.

Ánh Ngọc

Cô Lê Hải Châu, Tổ phó Tổ Ngữ Văn, Trường THCS - THPT Ban Mai (Hà Nội) nhận định: Đề thi tốt nghiệp THPT 2026 đòi hỏi thí sinh phải có tư duy linh hoạt và kỹ năng nghị luận sắc bén.

Đề có cấu trúc 2 phần: Phần Đọc hiểu (4,0 điểm) và phần Viết (6,0 điểm). Trong đó, phần Đọc hiểu có 5 câu hỏi tự luận từ mức độ nhận biết, thông hiểu đến vận dụng. Phần Viết gồm câu viết đoạn văn nghị luận xã hội (khoảng 200 chữ) và viết bài văn nghị luận văn học (khoảng 600 chữ).

Về ma trận đề như sau:

Năng lực	Câu hỏi	Năng lực môn học						Điểm (Tỉ lệ)
		Năng lực Đọc			Năng lực Viết
		Cấp độ tư duy			Cấp độ tư duy
		Biết	Hiểu	Vận dụng	Biết	Hiểu	Vận dụng
Đọc hiểu	Câu 1	0,5	4,0 (40%)
	Câu 2	0,5
	Câu 3	1,0
	Câu 4	1,0
	Câu 5	1,0
Viết	Câu 1 (Viết đoạn NLXH)	2,0			2,0 (20%)
	Câu 2 (Viết bài NLVH)	4,0			4,0 (40%)

​

Về nội dung, đoạn trích từ tác phẩm "CODE VÀ CÁT - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới”, nội dung văn bản mang tính thời sự và triết lý sâu sắc, bàn về lịch sử của máy in Gutenberg, sự giải phóng tri thức dẫn tới các cuộc Cách mạng, sự trì trệ của các quốc gia cấm in ấn và sự bùng nổ của kỷ nguyên khai sáng. Ngữ liệu phù hợp để kích thích tư duy độc lập của người trẻ.

Về phần Đọc hiểu, câu 1 và câu 2 ở mức độ nhận biết (xác định nơi lưu trữ tri thức trước năm 1440 và chỉ ra câu văn nói về vai trò máy in đối với tác phẩm của Shakespeare). Đây là hai câu hỏi "gỡ điểm", thí sinh chỉ cần đọc kỹ và trích xuất thông tin trực tiếp từ văn bản là có thể đạt điểm tối đa.

Câu 3: Yêu cầu giải nghĩa cụm từ "tài sản bị giam cầm" và từ "nhiên liệu" trong ngữ cảnh. Câu hỏi kiểm tra năng lực đọc hiểu ngữ nghĩa từ ngữ gắn liền với tư duy logic của học sinh. Học sinh cần đặt cụm từ trong câu văn và đoạn văn để giải nghĩa chính xác nhất.

Câu 4: Yêu cầu nhận xét mối liên hệ giữa luận đề và các luận điểm trong văn bản. Đây là câu hỏi phân tích cấu trúc lập luận văn bản nghị luận, đòi hỏi học sinh phải có tư duy hệ thống và rõ ràng trong cách trình bày.

Câu 5: Một câu hỏi vận dụng cao mang tính thời sự: "Từ góc nhìn của người trẻ, cần sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như thế nào để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ?". Câu hỏi tạo không gian mở, đòi hỏi học sinh phải có trải nghiệm thực tế và góc nhìn độc lập.

Ở phần viết đoạn văn nghị luận xã hội, học sinh cần thực hiện các bước trong kỹ năng tạo lập đoạn văn nghị luận xã hội nói chung. Cụ thể, đầu tiên cần giải thích thế nào là "Steve Jobs Việt Nam" (biểu tượng của sự đột phá, sáng tạo công nghệ), sau đó bàn luận về giải pháp (về phía bản thân người trẻ - cá nhân - đến môi trường xã hội) và liên hệ thực tế để bài viết thuyết phục.

Phần nghị luận văn học, đề yêu cầu viết bài văn khoảng 600 chữ phân tích bài thơ "Những chiếc lá" của nhà thơ Nguyễn Đình Thi. Bài thơ mang đậm phong cách thơ Nguyễn Đình Thi: hiện đại, giàu tính trí tuệ và chiều sâu nội tâm. Trải dài qua các khổ thơ là hình ảnh những chiếc lá gắn liền với các mùa, sự chuyển dịch của thời gian, không gian, đặc biệt khi phân tích học sinh cần lồng ghép giữa khía cạnh nội dung và nghệ thuật. Để từ đó rút ra được thông điệp về lẽ sống đẹp, sống có ích… được thể hiện qua văn bản.

Điểm mới đáng chú ý nhất của đề thi năm nay là sự hoán đổi dung lượng giữa nghị luận xã hội và nghị luận văn học. Câu nghị luận xã hội chuyển sang hình thức viết đoạn văn (200 chữ), trong khi câu nghị luận văn họa yêu cầu viết trọn vẹn một bài văn hoàn chỉnh (600 chữ) để phân tích một tác phẩm thơ mới hoàn toàn ngoài SGK.

Đề thi không tạo áp lực học thuộc lòng hay học tủ. Sự phân hóa sẽ tập trung rõ rệt ở các câu sau:

Câu 5 (Phần Đọc hiểu): Thí sinh dễ bị sót ý hoặc đưa ra quan điểm chung chung nếu không có tư duy phản biện tốt về AI.

Câu 2 (Phần Viết): Việc phân tích một bài thơ hoàn toàn mới đòi hỏi học sinh phải nắm vững các đặc trưng thể loại thơ (hình ảnh, ngôn từ, giọng điệu, biện pháp tu từ), không thể áp dụng các bài văn mẫu. Thí sinh có tư duy thẩm mỹ sắc sảo, khả năng thấu cảm văn học tốt và kỹ năng lập luận sáng tạo sẽ dễ dàng bứt phá để đạt mức điểm 8+.

Nguyễn Nhung

Cô Trần Thị Phương Nga, giáo viên Ngữ Văn, Trường Tiểu học, THCS và THPT Hồng Đức (Hưng Yên) nhận định:

Đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 môn Ngữ văn cơ bản bám sát cấu trúc và định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 cũng như đề minh họa Bộ GD&ĐT đã công bố. Nhìn chung, đây là một đề thi phù hợp với mục tiêu xét tốt nghiệp, đồng thời có khả năng phân hóa nhất định để phục vụ công tác tuyển sinh đại học.

Về cấu trúc, đề thi vẫn gồm hai phần: Phần I. Đọc hiểu (4,0 điểm) gồm 1 văn bản và 5 câu hỏi với 3 mức độ: Nhận biết, thông hiểu, vận dụng và Phần II.Viết (6,0 điểm) gồm câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội, câu 2 viết bài văn nghị luận văn học. Cách ra đề ổn định giúp học sinh không bị áp lực về hình thức, từ đó tập trung vào việc đọc hiểu văn bản và thể hiện năng lực làm bài.

Ở phần Đọc hiểu, ngữ liệu được lựa chọn là văn bản nghị luận bàn về vai trò của công nghệ in đối với sự phát triển của tri thức nhân loại. Đây là một văn bản ngoài sách giáo khoa, phù hợp với định hướng của chương trình mới. Nội dung văn bản có tính thời sự, gắn với sự phát triển của khoa học công nghệ và quá trình chuyển đổi số hiện nay. Hệ thống câu hỏi được xây dựng theo các mức độ từ nhận biết đến vận dụng. Các câu hỏi nhận biết và thông hiểu tương đối rõ ràng, học sinh có thể tìm được căn cứ ngay trong văn bản. Câu hỏi vận dụng yêu cầu học sinh liên hệ đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh hiện nay, qua đó đánh giá được khả năng suy nghĩ độc lập, năng lực liên hệ thực tiễn và nhận thức của học sinh về các vấn đề xã hội đang được quan tâm.

Đối với phần Viết, câu nghị luận xã hội yêu cầu học sinh trình bày suy nghĩ về vấn đề: “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?”. Đây là một đề tài gần gũi với thế hệ trẻ, mang tính thời sự và có ý nghĩa giáo dục. Đề bài không đòi hỏi kiến thức xã hội quá chuyên sâu nhưng yêu cầu học sinh phải có quan điểm rõ ràng, biết phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp và thể hiện trách nhiệm của bản thân. Những học sinh có vốn hiểu biết xã hội tốt sẽ có nhiều cơ hội thể hiện tư duy và sự sáng tạo trong bài viết.

Câu nghị luận văn học yêu cầu phân tích bài thơ “Những chiếc lá” của nhà thơ Nguyễn Đình Thi. Đây là một ngữ liệu hoàn toàn mới, không nằm trong sách giáo khoa. Bài thơ có dung lượng vừa phải, ngôn ngữ giản dị nhưng chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa. Hình tượng những chiếc lá không chỉ gợi lên quy luật của thiên nhiên mà còn gợi suy ngẫm về giá trị của sự cống hiến, về ý nghĩa của mỗi con người trong cuộc sống. Tuy nhiên, đây cũng là phần có tính phân hóa cao nhất của đề thi. Học sinh muốn làm tốt không chỉ cần nắm chắc kỹ năng phân tích thơ mà còn phải có khả năng cảm thụ và phát hiện được chiều sâu tư tưởng của tác phẩm.

So với đề thi năm 2025, đề thi năm 2026 có độ mở lớn hơn. Nếu đề năm 2025 thiên về những vấn đề xã hội quen thuộc thì đề năm nay đặt học sinh trước những vấn đề gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và trí tuệ nhân tạo. Ngữ liệu văn học cũng có yêu cầu cao hơn về năng lực đọc hiểu và cảm thụ. Điều này cho thấy xu hướng ra đề ngày càng chú trọng đánh giá năng lực thực chất của học sinh, hạn chế tình trạng học thuộc văn mẫu hoặc học tủ.

Về mức độ, theo đánh giá của tổ chuyên môn, học sinh có học lực trung bình nếu nắm chắc kỹ năng làm bài có thể đạt từ 5,0 đến 6,0 điểm. Học sinh khá có khả năng đạt từ 6,5 đến 7,5 điểm. Đối với học sinh giỏi, mức điểm từ 8,0 trở lên hoàn toàn có thể đạt được nếu bài viết có chiều sâu, lập luận chặt chẽ và thể hiện được khả năng cảm thụ văn học tốt. Tuy nhiên, để đạt điểm 9,0 trở lên sẽ không dễ bởi câu nghị luận văn học đòi hỏi sự sáng tạo và những cảm nhận riêng của người viết.

Nhìn chung, đề thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn năm 2026 là một đề thi hay, bám sát định hướng đổi mới của Chương trình GDPT 2018. Đề vừa bảo đảm yêu cầu xét tốt nghiệp, vừa có khả năng phân hóa tương đối tốt; đồng thời góp phần định hướng cho việc dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực, khuyến khích học sinh đọc, suy nghĩ và bày tỏ chính kiến của mình trước những vấn đề của cuộc sống.

Nguyễn Nhung

Đề thi Ngữ văn năm nay được đánh giá khá hay, bán sát định hướng Chương trình GDPT 2018, có tính thời sự và phân hoá rõ rệt. Theo cô giáo Đỗ Thị Hoa, giáo viên bộ môn Ngữ Văn, Trường THPT Chu Văn An, phường Nam Sầm Sơn (Thanh Hoá), đây là một đề thi có tính thời sự, giáo dục và định hướng năng lực khá rõ.

“Đề không đánh đố kiến thức hàn lâm mà hướng học sinh đến tư duy, khả năng liên hệ thực tiễn, ý thức công dân trong thời đại công nghệ, đồng thời vẫn giữ được chiều sâu nhân văn của môn Ngữ văn. Đây là một hướng ra đề phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay. Thí sinh trung bình khá vẫn có thể triển khai được, trong khi học sinh giỏi có đất để khai thác sâu hơn”, cô Hoa chia sẻ.

Nguyễn Thuỳ

Nhận xét về đề thi Ngữ văn năm nay, cô Lê Thị Diệu Thúy, giáo viên Ngữ văn Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (Hà Tĩnh) cho rằng đề thi có tính thời sự, gắn với thực tiễn đời sống và phù hợp với định hướng phát triển năng lực của Chương trình GDPT 2018.

Theo cô Thúy, phần Đọc hiểu và Nghị luận xã hội cùng khai thác ngữ liệu từ đoạn trích trong tác phẩm Code và Cát - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới của tác giả Phan Tuân. Đây là ngữ liệu mang hơi thở thời đại, đề cập đến khoa học, công nghệ và những động lực tạo nên các thành tựu đổi mới sáng tạo. Nội dung này gần gũi với giới trẻ, có ý nghĩa thực tiễn cao, đồng thời đặt ra nhiều vấn đề để học sinh suy ngẫm và bày tỏ chính kiến.

“Đề thi không quá xa lạ với học sinh nhưng vẫn có độ mở và tính phân hóa tốt. Những em có vốn hiểu biết xã hội, khả năng tư duy và lập luận chắc chắn sẽ có lợi thế để thể hiện năng lực của mình”, cô Thúy nhận định.

Ở phần Nghị luận văn học, đề thi lựa chọn tác giả quen thuộc là Nguyễn Đình Thi với bài thơ Những chiếc lá. Theo cô Thúy, đây là ngữ liệu không quá khó tiếp cận, học sinh đều có thể cảm nhận được những giá trị cơ bản của tác phẩm. Tuy nhiên, để phân tích sâu sắc thông điệp nghệ thuật, ý nghĩa nhân văn và những tầng nghĩa ẩn chứa trong bài thơ đòi hỏi thí sinh phải có năng lực cảm thụ văn học tốt, khả năng liên hệ và tư duy độc lập.

“Đây là phần có tính phân hóa khá rõ. Những học sinh có tình yêu văn chương, khả năng khám phá chiều sâu của tác phẩm sẽ có nhiều cơ hội để bộc lộ năng lực và tạo dấu ấn trong bài làm”, cô Thúy chia sẻ.

Còn theo cô Kim Chung, giáo viên Ngữ văn Trường THPT Lý Tự Trọng, đề thi Ngữ văn năm nay được xây dựng theo hướng gần gũi, bám sát những vấn đề học sinh quan tâm trong đời sống hiện đại.

“Các nội dung liên quan đến khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đều là những vấn đề mà học sinh ngày nay có điều kiện tiếp cận, tìm hiểu và trải nghiệm ở nhiều mức độ khác nhau. Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cũng thường xuyên hướng dẫn học sinh tìm hiểu, trao đổi về các chủ đề này để mở rộng nhận thức và rèn luyện tư duy”, cô Chung chia sẻ.

Theo cô Chung, việc lựa chọn ngữ liệu gắn với thực tiễn và những vấn đề mang tính thời đại không chỉ giúp học sinh dễ tiếp cận, có cơ hội bày tỏ suy nghĩ, quan điểm cá nhân mà còn tạo điều kiện để phân hóa năng lực thí sinh. Những em có vốn hiểu biết xã hội tốt, khả năng tư duy độc lập và kỹ năng lập luận chắc chắn sẽ có nhiều lợi thế trong quá trình làm bài.

“Đây là một đề thi hay, vừa gần gũi với học sinh, vừa bảo đảm yêu cầu đánh giá năng lực và phân loại thí sinh theo mục tiêu của kỳ thi”, cô Chung nhận định.

Hồ Phương

Theo thầy Võ Minh Nghĩa, thành viên Hội đồng bộ môn Ngữ văn TPHCM, Tổ trưởng chuyên môn Ngữ văn Cụm chuyên môn số 6 THPT và công tác Trường THPT Nguyễn Du (TPHCM), đề thi môn Ngữ văn Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 rõ ràng là một bước tiến của Bộ GD&ĐT trong việc đặt học sinh vào “Kỉ nguyên vươn mình” khi tăng độ khó của đề lên đáng kể, đề thi năm nay hoàn toàn đánh vào thực lực của học sinh, đánh vào tri thức và cả quá trình rèn luyện chứ không đơn thuần may rủi là có thể làm được bài.

Về cấu trúc: Vẫn đảm bảo theo cấu trúc mà Bộ GD&ĐT đã công bố từ trước. Lệnh hỏi rõ ràng, tường minh, giúp thí sinh xác định vấn đề cần trả lời và phạm vi kiến thức cần vận dụng. Về mặt hình thức, sự rõ ràng trong cách đặt lệnh hỏi không tạo ra sự đánh đố hay khó hiểu cho học sinh.

Về ngữ liệu đọc hiểu: Văn bản được chọn là văn bản nghị luận, có tính mới, được xuất bản ngay trong năm 2026, với độ dài đúng quy định, nhưng độ khó có tính thử thách bởi cách viết nghị luận của tác giả là sự chuyên nghiệp, văn chương và nghệ thuật nên việc đọc để hiểu cũng là một sự thử thách cho thí sinh.

Thầy Võ Minh Nghĩa. Ảnh: NVCC.

Ngữ liệu viết bài văn nghị luận văn học là một sự thử thách rất lớn vì độ khó nằm ở hình ảnh thơ “tượng trưng” mang đậm sự suy tư, chiêm nghiệm về triết lý của cuộc đời qua hình ảnh chiếc lá khô vào mùa.

Đề thi năm nay là một sự thử thách lớn cho toàn bộ thí sinh. Đề yêu cầu rất cao ở tính ứng dụng và kĩ năng đọc hiểu từ văn bản nghị luận đến văn bản nghệ thuật. Do đó, độ phân loại ngay ở môn thi Ngữ văn đầu tiên đã là một bước tiến của Bộ GD&ĐT.

Tôi nhận thấy, việc Bộ GD&ĐT không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy, nâng cao yêu cầu cần đạt để đáp ứng nhu cầu xã hội ngày một cao về nguồn nhân lực lao động, thì đề Ngữ văn ở tầm quốc gia như vầy là đúng định hướng và sự mong mỏi của Bộ Giáo dục.

Về thí sinh, năm nay chắc chắn sẽ có mức độ phân hóa rất lớn cho việc xét tuyển đầu vào của các trường đại học có sử dụng phương thức xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT.

Hồ Phúc

Cô Trịnh Thu Tuyết - giáo viên Ngữ văn Hệ thống Giáo dục Hocmai nhận định: Cũng như Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, đề thi chính thức môn Ngữ văn năm 2026 đã bám sát cấu trúc đề thi tham khảo do Bộ GD&ĐT công bố ngày 16/2/2025.

Nội dung các câu hỏi phần Đọc hiểu và phần Viết trong đề thi đều thuộc phạm vi kiến thức và kĩ năng theo “Yêu cầu cần đạt” của môn Ngữ văn - Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Cụ thể như sau:

Phần I. Đọc hiểu (4 điểm) gồm 5 câu hỏi phân loại theo các mức độ nhận thức.

Hai câu hỏi số 1 và 2 đều thuộc mức độ nhận biết, yêu cầu thí sinh xác định những chi tiết nội dung trong văn bản CODE VÀ CAT. Đó là những chi tiết đã hiện hữu trong đoạn 2 và đoạn 4 của văn bản, do đó sẽ không hề làm khó cho thí sinh. Nói cách khác, đây là hai câu hỏi giúp những thí sinh có lực học trung bình cũng hoàn toàn có khả năng đạt điểm tối đa.

Khả năng phân loại chủ yếu xuất hiện trong các câu hỏi 3, 4, 5 ở các mức độ thông hiểu và vận dụng khi yêu cầu thí sinh có sự sâu sắc của tư duy và trải nghiệm.

Câu hỏi số 3 là câu hỏi ở mức độ thông hiểu, yêu cầu thí sinh trình bày cách hiểu về cụm từ “tài sản bị giam cầm” trong đoạn 2 và “nhiên liệu” trong đoạn 5, đó là hai khái niệm giúp định hình hành trình phát triển của tri thức trước và sau thời điểm có máy in sau phát minh của Gutenberg năm 1440. Đây là 2 cụm từ ngữ có ý nghĩa biểu tượng đòi hỏi thí sinh phải hiểu sâu sắc từ nghĩa thực đến nghĩa ẩn dụ; hiểu được ý nghĩa của sự khác nhau giữa hai cụm từ ngữ đối với “sự nhân bản công nghiệp của tri thức”.

Câu hỏi số 3, do đó có ý nghĩa rất quan trọng khi không chì dừng lại kiểm tra kĩ năng thông hiểu các tầng nghĩa của từ ngữ mà còn thể hiện năng lực tư duy có tính khái quát về cả 1 hiện tượng, quá trình.

Câu hỏi số 4 cũng là câu hỏi ở mức độ thông hiểu, cũng là câu hỏi kiểm tra kiến thức thể loại đối với 1 văn bản nghị luận, yêu cầu thí sinh chỉ ra mối liên hệ về nội dung giữa luận đề và các luận điểm trong văn bản. Kiến thức này, học sinh đã được cung cấp, kĩ năng phát hiện mạch ý trong văn bản nghị luận cũng đã được luyện rất kĩ trong chương trình phổ thông và vì thế cũng sẽ không làm khó học trò.

Câu hỏi số 5 ở mức độ vận dụng, yêu cầu thí sinh trình bày suy nghĩ về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như thế nào để tạo nên sự “cộng hưởng trí tuệ” trong bối cảnh có những đột phá về khoa học công nghệ hiện nay. Câu hỏi này vừa thể hiện tư duy khái quát, vừa mang tính cập nhật với những vấn đề rất mới mẻ, thiết thực của thời công nghệ số, có ý nghĩa thực tiễn với việc học tập và cuộc sống hàng ngày của các em; đây cũng là vấn đề khá quen thuộc được đặt ra trong nhà trường phổ thông những năm gần đây.

Nhìn chung, các câu hỏi đọc hiểu vừa sức với học sinh khi kiểm tra những kiến thức, kỹ năng thuộc “Yêu cầu cần đạt” của môn Ngữ văn 2018 trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đảm bảo đúng các mức độ nhận thức, đặc biệt có ý nghĩa thực tiễn với cuộc sống, cách sống của các em sau này.

Phần II – Viết (6,0 điểm): Đảm bảo đúng cấu trúc định dạng theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT ngày 16/2/2025. Với ngữ liệu đọc hiểu là văn bản nghị luận nên phần nghị luận xã hội viết bài văn và phần nghị luận văn học viết đoạn văn, cụ thể như sau:

Câu 1 (2,0 điểm): Câu nghị luận xã hội đưa ra một vấn đề thuộc giải pháp, đó là yêu cầu thí sinh viết một đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ trả lời câu hỏi: “Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”? Bản thân câu hỏi trong phần lệnh đã đặt ra một vấn đề thời đại không chỉ tác động vào tư duy của thí sinh mà còn kích thích hứng thú, niềm tự hào dân tộc…giúp thí sinh có thể đưa ra những con đường, những giải pháp, những hướng đi…thông minh, thực tiễn thấm đượm niềm hứng khởi, sự tự tin và có cơ sở khoa học cho sự phát triển của kĩ thuật công nghệ Việt Nam.

Câu 2 (4,0 điểm): Câu viết bài nghị luận văn học yêu cầu thí sinh viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ “Những chiếc lá” của tác giả Nguyễn Đình Thi.

Với ngữ liệu nghị luận là bài thơ “Những chiếc lá” của Nguyễn Đình Thi, bài thơ thể hiện rất rõ phong cách nghệ thuật của một nhà thơ giàu suy tưởng, với những xúc cảm và tư duy sâu sắc, gợi mở những vấn đề mang tính triết học lớn lao của cuộc sống, bài thơ sẽ là một thử thách không dễ dàng đối với khả năng đọc hiểu, tiếp nhận, cảm thụ và phân tích của thí sinh.

Từ những chặng đời trong vòng đời của “những chiếc lá”, thí sinh phải cảm nhận và liên tưởng được đến tình yêu thiên nhiên, vẻ đẹp của cuộc sống, những góc sáng tối trong cuộc sống, thân phận con người; đặc biệt các em phải bám sát những kiến thức thể loại của thơ trữ tình, phát hiện và phân tích được những đặc sắc nghệ thuật mang giá trị biểu đạt và biểu cảm sâu sắc, ấn tượng để có thể khẳng định được những giá trị nghệ thuật và giá trị nhân văn của bài thơ.

Tóm lại, là môn thi mở đầu cho Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, đề thi môn Ngữ văn vẫn tiếp tục thực hiện những thay đổi cơ bản theo định hướng tiếp cận năng lực học sinh; bảo đảm đúng quy định về cấu trúc, định dạng đề thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025 đã được Bộ GD&ĐT công bố, bám sát “Yêu cầu cần đạt” về kiến thức và kĩ năng môn Ngữ văn - Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Từ cấu trúc đề, nội dung ngữ liệu tới những cách đặt vấn đề trong hai phần Đọc hiểu và phần Viết đều cho thấy những nỗ lực đổi mới, đem lại nhiều hứng thú, thách thức và cơ hội cho các thí sinh ham hiểu biết, khám phá, có tư duy và kiến giải độc lập về các vấn đề trong văn chương cũng như cuộc sống xã hội.

Nguyễn Nhung

TS Phạm Hữu Cường đến từ Trung tâm Giáo dục Cường Phát nhận định, đề thi chính thức môn Ngữ văn tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 có cấu trúc tương tự như đề thi năm 2025 gồm hai phần chính là Đọc hiểu (4 điểm) và phần Viết (6 điểm).

Ở phần Đọc hiểu, văn bản được chọn không phải là một truyện ngắn hay một bài thơ mà là một văn bản nghị luận. Câu 1 của phần Viết (2 điểm) yêu cầu thí sinh viết một đoạn văn nghị luận xã hội, câu 2 (4 điểm) yêu cầu viết một bài nghị luận văn học để phân tích bài thơ "Những chiếc lá" của tác giả Nguyễn Đình Thi.

Nhìn chung, ngữ liệu được chọn đọc hiểu rất hay và thiết thực vì liên quan tới sự nhân bản công nghiệp của tri thức, khẳng định vai trò của việc sao chép lan truyền tri thức để tạo ra sự cộng hưởng trí tuệ, từ đó mang lại những thành quả đột phá cho nhân loại. Văn bản này đề cập tới phát minh khoa học công nghệ, trong đó có máy in của Gutenberg.

Theo TS Phạm Hữu Cường, các ngữ liệu đề cập trong đề thi Văn năm nay có tính thiết thực vì liên quan đến thực tiễn đời sống xã hội hiện nay khi khoa học công nghệ đang phát triển. Trong 5 câu hỏi của phần Đọc hiểu, câu 1 và câu 2 chủ yếu là ở mức Nhận biết; câu 3 ở mức Thông hiểu; câu 4 và câu 5 ở mức Vận dụng.

Câu 4 phần Đọc hiểu đòi hỏi thí sinh phải có khả năng phân tích mối quan hệ giữa luận đề mà văn bản đề cập với việc triển khai thông qua các luận điểm trong văn bản. Ở câu 5 có ý nghĩa kết nối giữa phần Đọc hiểu với đời sống xã hội của đất nước hiện nay trong bối cảnh cần có những bước phát triển đột phá về khoa học công nghệ cần sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như thế nào để cộng hưởng trí tuệ.

Thí sinh vui vẻ ra về sau giờ thi Ngữ văn sáng 11/6 tại Điểm thi Trường THPT Phan Huy Chú - Đống Đa, Hà Nội. Ảnh: Đình Tuệ.

"Tôi đánh giá rất cao câu hỏi này của đề thi năm nay. Thí sinh phải bày tỏ được suy nghĩ, cách nhìn nhận của bản thân, qua đó mới thể hiện được bản lĩnh của người viết. Đây sẽ là cơ hội để các em có thể thoải mái trình bày góc nhìn của mình về đời sống xã hội đang ngày càng chuyển mình", TS Phạm Hữu Cường nêu rõ.

Câu nghị luận xã hội ở phận Viết (2 điểm) cũng rất hay khi đề ra việc nước Mĩ có Steve Jobs, Mark Juckerberg hay Elon Musk với những phát minh công nghệ làm thay đổi thế giới. Với tư cách là người trẻ, thí sinh cần bày tỏ quan điểm làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam". Câu này tiếp nối mạch ở phần Đọc hiểu, thí sinh cần để ý và đưa ra những giải pháp thiết thực.

Câu 2 phần Viết (4 điểm), ngữ liệu được chọn là bài thơ "Những chiếc lá" của nhà thơ Nguyễn Đình Thi là bài thơ rất hay. Điều này đòi hỏi thí sinh phải có năng lực viết bài văn nghị luận, có khả năng phân tích cảm nhận văn học, nhất là hình tượng những chiếc lá.

"Đề thi này đánh giá được năng lực Đọc hiểu lẫn năng lực Viết của thí sinh với nhiều câu hỏi hay cùng các ngữ liệu được chọn lọc phù hợp. Đề có khả năng phân loại cao, có phần khó hơn đề thi Ngữ văn năm 2025. Phổ điểm trung bình ở mức 7 - 7,5 điểm. Những em thực sự xuất sắc có thể đạt mốc 9 điểm trở lên", TS Phạm Hữu Cường phân tích.​

Đình Tuệ

Theo ThS Nguyễn Văn Thành, Trường THPT Vĩnh Viễn (TPHCM), đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2026 thể hiện rõ tinh thần đổi mới của Chương trình GDPT 2018 khi chú trọng đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy phản biện và khả năng bày tỏ quan điểm của học sinh trước các vấn đề thực tiễn.

Phần Đọc hiểu sử dụng ngữ liệu từ tác phẩm Code và cát - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới, xoay quanh phát minh máy in của Gutenberg và vai trò của công nghệ trong lan tỏa tri thức. Việc đưa văn bản khoa học - công nghệ vào đề thi cho thấy nỗ lực gắn kiến thức với các vấn đề đương đại. Hệ thống câu hỏi được thiết kế từ nhận biết đến vận dụng, góp phần đánh giá tương đối toàn diện năng lực đọc hiểu của thí sinh.

Ở phần Viết, câu nghị luận xã hội với chủ đề “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?” mang tính thời sự và định hướng phát triển. Đề bài khuyến khích học sinh suy nghĩ về giáo dục, môi trường sáng tạo, tinh thần dám nghĩ dám làm và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với sự phát triển đất nước.

Câu nghị luận văn học khai thác bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi, gửi gắm triết lý về giá trị cống hiến và ý nghĩa của mỗi sự sống đối với cộng đồng. Ngữ liệu giàu hình ảnh, phù hợp với khả năng tiếp nhận của học sinh, đồng thời tạo điều kiện để các em thể hiện năng lực cảm thụ và phân tích văn học.

Điểm đáng ghi nhận của đề thi là hướng đến những giá trị tích cực như khát vọng sáng tạo, tinh thần cống hiến và trách nhiệm xã hội. Tuy nhiên, sự liên kết giữa phần Đọc hiểu và phần Viết chưa thật sự chặt chẽ, trong khi câu nghị luận văn học vẫn theo dạng phân tích tác phẩm quen thuộc, chưa phản ánh đầy đủ tinh thần đổi mới mà Chương trình GDPT 2018 hướng tới.

Nhìn chung, đề thi Ngữ văn THPT năm 2026 bảo đảm tính giáo dục, thực tiễn và khả năng phân hóa. Đề không chỉ đánh giá năng lực ngôn ngữ mà còn góp phần bồi dưỡng tư duy sáng tạo, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ.

Hồ Phúc

Với hơn 30 năm kinh nghiệm giảng dạy, cô Nguyễn Hằng Nga - Tổ trưởng Tổ Ngữ văn, Trường THPT Hoài Đức B (An Khánh, Hà Nội) chia sẻ, đề thi Ngữ văn Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 có phần đọc hiểu là một văn bản nghị luận khá khó; các câu hỏi ở phần nhận biết (câu 1 - 2) không phải câu hỏi quen thuộc với các em trong quá trình ôn tập.

Câu 4 phần Đọc hiểu là câu hỏi về mối liên hệ giữa luận đề và các luận điểm trong văn bản là câu hỏi phân loại khá tốt trình độ của thí sinh. Câu 5 gắn với giới trẻ trong thời hiện đại. Câu hỏi khá hay và có tính thời sự phần viết gồm 2 câu hỏi khá thú vị.

Câu 1 phần Viết: Yêu cầu viết đoạn văn 200 chữ yêu cầu thí sinh phải suy nghĩ và trả lời câu hỏi rất hay: làm thế nào để Việt Nam có những Steve Jobs. Câu hỏi này không những yêu cầu thí sinh phải nhìn vào sự cố gắng rèn luyện tư duy và năng lực của bản thân mà còn nhìn nhận những vấn đề còn tồn tại của Giáo dục Việt Nam. Câu này là câu phân biệt thí sinh rất mạnh mẽ.

Câu 2 phần Viết yêu cầu thí sinh viết bài văn nghị luận văn học 600 chữ phân tích bài thơ “Những chiếc lá“ của Nguyễn Đình Thi. Đây là bài thơ có tính triết lý sâu sắc về giá trị của cuộc sống. Thể loại thơ tự do ngôn từ giản dị nhưng cách thể hiện sâu sắc khá khó hiểu với học sinh có học lực trung bình.

"Hình ảnh chú bé vác bao tải lá khô về nhóm bếp nấu cơm chờ mẹ đi làm về thật ấm áp thể hiện vẻ đẹp nhân văn, giá trị của gia đình và giá trị của cuộc sống thông qua hình ảnh những chiếc lá. Đề Ngữ văn năm nay khó và phân loại thí sinh rất tốt, phổ điểm từ 6-7,5", cô Nguyễn Hằng Nga phân tích.

Theo nhận định của cô giáo Thùy Châu - Giáo viên Ngữ văn tại Hà Nội, đề thi môn Ngữ văn Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 hay, có thử thách nhưng giúp phân loại được học sinh.

Phần Đọc hiểu thi vào văn bản nghị luận. Các câu hỏi bám sát đặc trưng thể loại, đòi hỏi thí sinh phải vận dụng tri thức đã học để giải quyết các vấn đề đặt ra. Câu hỏi đọc hiểu thứ 5 có tính thực tiễn cao II.

Phần viết: Câu 1 (Nghị luận xã hội): Cách đặt câu hỏi có tính mới, liên hệ được đến tình hình thực tiễn ở Việt Nam.

Câu 2 (Nghị luận văn học): Sử dụng ngữ liệu thơ có yếu tố tượng trưng, giúp phân loại học sinh tốt. Học sinh phải đào sâu suy nghĩ để tìm ra lớp nghĩa hàm ẩn, thông điệp, bài học được gửi gắm, bên cạnh việc phân tích nghĩa bề mặt và các đặc sắc nghệ thuật.

Nhìn chung, đây là một đề thi tốt, bám sát chương trình nhưng vẫn có tính mới mẻ và phân loại được thí sinh.

Đình Tuệ

Nhận xét về đề thi môn Ngữ văn, thầy Trương Đức, Tổ trưởng Tổ Ngữ văn Trường THPT Lê Quý Đôn (TPHCM), cho rằng đề thi năm nay bám sát cấu trúc và định hướng đã được Bộ GD&ĐT công bố trước đó.

Theo thầy Đức, dù đề thi không xây dựng theo một chủ đề xuyên suốt nhưng tạo được sự cân đối giữa các phần, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng thí sinh. So với đề thi năm trước, đề Ngữ văn năm nay có chất văn rõ nét hơn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu về cảm thụ và năng lực văn chương.

Ở phần nghị luận văn học, bài thơ được lựa chọn thoạt nhìn không quá khó nhưng lại đặt ra thách thức lớn trong việc khai thác chiều sâu ý nghĩa. Nếu thiếu khả năng cảm thụ và tư duy phân tích, thí sinh dễ rơi vào cách viết chung chung, khó tạo được dấu ấn riêng.

Đặc biệt, câu 5 của phần Đọc hiểu, thầy Đức đánh giá cao bởi tính thời sự và khả năng gắn kết với toàn bộ ngữ liệu. Câu hỏi hướng đến vấn đề phát triển công nghệ - một chủ đề có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, đòi hỏi thí sinh không chỉ hiểu văn bản mà còn phải có kiến thức xã hội để đưa ra nhận định và đề xuất giải pháp phù hợp.

Bên cạnh đó, câu nghị luận xã hội với yêu cầu trả lời câu hỏi “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?” là một dạng đề mở giàu tính gợi suy nghĩ. Đây là cơ hội để những học sinh có tư duy xã hội, khả năng lập luận và chính kiến cá nhân thể hiện năng lực.

Ngược lại, những thí sinh chỉ học thuộc hoặc học theo khuôn mẫu sẽ khó hoàn thành tốt yêu cầu của đề. Qua bài làm, giám khảo có thể nhìn thấy quan điểm, khát vọng và ý thức trách nhiệm của người trẻ đối với sự phát triển của đất nước.

Theo dự đoán của thầy Trương Đức, đề thi không quá khó nhưng có tính phân hóa nhất định. Phổ điểm có thể tập trung ở mức 6 - 7 điểm, trong khi để đạt từ 8 điểm trở lên, thí sinh cần có năng lực đọc hiểu, tư duy và diễn đạt nổi trội.

Hồ Phúc

Thầy Đào Ngọc Hưng - giáo viên Trường Phổ thông Phùng Hưng (Sóc Sơn, Hà Nội) nhận định, đề Ngữ văn tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 có cấu trúc bám sát đề minh họa và Chương trình GDPT 2018. Đề có tính thực tiễn cao, chống học tủ, có mức phân hóa tốt và phù hợp để xét tốt nghiệp THPT.

Nếu lấy mặt bằng học sinh cả nước, khoảng 70% thí sinh có thể đạt 5,5-7 điểm; học sinh khá có thể đạt 7-8 điểm; học sinh giỏi mới có khả năng đạt 8,5 điểm; điểm 9 trở lên sẽ không nhiều.

Ở phần Đọc hiểu, ngữ liệu không lấy từ văn bản trong sách giáo khoa nhưng vẫn đảm bảo tính thời sự, đặc biệt là gắn với công nghệ, tri thức, AI, chuyển đổi số, văn minh nhân loại. Đây là kiểu văn bản thông tin đúng tinh thần Chương trình GDPT mới của Bộ GD&ĐT.

Câu 3: Hiểu ý nghĩa của "tài sản bị giam cầm" và "nhiên liệu". Mức độ thông hiểu rất hay vì học sinh phải hiểu nghĩa biểu tượng, không thể chép nguyên văn. Đây là câu hay nhất phần đọc hiểu.

Câu 4: Nhận xét mối liên hệ giữa luận đề và các luận điểm. Mức độ thông hiểu cao đòi hỏi học sinh nhận ra luận đề: Máy in Gutenberg đã thay đổi lịch sử tri thức nhân loại. Các luận điểm: Phá vỡ độc quyền tri thức, thúc đẩy văn hóa, tạo nền tảng khoa học, làm thay đổi vận mệnh quốc gia phục vụ làm sáng tỏ luận đề.

Câu 5: Sử dụng AI như thế nào để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ? Mức độ vận dụng nên rất thời sự.

Câu 1 của phần Viết, đây là đề rất thông minh vì không hỏi: Hãy trình bày suy nghĩ về khát vọng; hãy trình bày suy nghĩ về thành công mà đặt vấn đề: Giải pháp tạo ra nhân tài công nghệ. Do đó bắt buộc học sinh phải nhìn từ cá nhân, từ gia đình, từ nhà trường và từ xã hội để có tư duy giải pháp. Học sinh giỏi có nhiều "đất" để diễn.

Câu 2 phần Viết, giá trị nghệ thuật của bài thơ ở hình tượng trung tâm: "Những chiếc lá". Biểu tượng của vòng đời, sự hi sinh, tình người, hơi ấm gia đình.

Cấu tứ rất hay vì từ lá trên cây - lá rụng - lá khô - lá nhóm bếp - khói thơm - hơi ấm gia đình. Đây là cấu tứ chuyển hóa. Học sinh giỏi có nhiều cơ hội phát hiện.

Muốn làm tốt thí sinh phải có kỹ năng nhận diện hình tượng, phân tích nghệ thuật, tư duy biểu tượng.

"Học sinh trung bình sẽ kể nội dung bài thơ; học sinh khá có thể phân tích hình ảnh lá; nhưng với những thí sinh giỏi đòi hỏi phải phát hiện cấu tứ nghệ thuật, biểu tượng lá, triết lý nhân sinh, chiều sâu nhân văn. Đây là điểm phân hóa rất tốt",thầy Đào Ngọc Hưng phân tích.

Đình Tuệ