Hệ lụy từ dự án triệu đô trên vùng đất nghèo
Theo giấy phép kinh doanh, Công ty Đồng Xanh được thành lập ngày 7/12/2014, trụ sở đóng tại đường Trường Chinh (TP Pleiku, Gia Lai) do ông Phạm Văn Khoa (quốc tịch Úc) làm Chủ tịch Hội đồng Quản trị với 100% vốn nước ngoài.
Năm 2008, khi làm giấy phép đầu tư Công ty Đồng Xanh đã vẽ lên một dự án như mơ ở một vùng đất nghèo để được UBND tỉnh Gia Lai cấp giấy phép. Dự án với tổng vốn đầu tư là 4,5 triệu USD, diện tích đất được cấp là gần 200 ha.
Theo lộ trình, giai đoạn 2005 - 2007, doanh nghiệp này đầu tư hệ thống văn phòng làm việc, xây dựng đồng cỏ, chuồng trại đảm bảo quy mô nuôi 1.242 con bò sữa, 1.984 con bò thịt, 2.747 con dê.
Từ năm 2007 trở về sau sẽ đầu tư xây dựng hệ thống giết mổ và máy chế biến thực phẩm; hệ thống vắt sữa tự động; nhà máy đóng sữa tươi và kho hộp; nhà máy chế biến thức ăn gia súc… giải quyết việc làm cho hơn 200 lao động.
Ban đầu Công ty đã liên tiếp tổ chức họp dân. Tất cả các vấn đề của người dân lo ngại như đền bù đất đai, ảnh hưởng của dự án đến môi trường, công ăn việc làm của con em khi đất bị thu hồi đều được ông Phạm Văn Khoa gật đầu hứa hẹn.
Người dân và chính quyền địa phương vì vậy mà ủng hộ, tạo điều kiện cho dự án sớm được triển khai. Nhưng chờ mãi, dự án gần như án binh bất động.
 |
| Ông Chủ tịch xã đang chỉ những chổ đất sạt lở vì dự án triệu đô này. |
Dẫn chúng tôi dạo một vòng, ông Siu Thuyn - Chủ tịch xã - dừng lại ở khu vực mương dẫn nước của dự án. “Mới đầu Công ty cho đào một đường mương bao quanh dự án để thoát nước. Đào xong mương, chưa xây dựng gì đã ngừng thi công.
Điều đáng nói, điểm cuối của đường mương này lại xả nước vào cánh đồng lúa và rẫy cà phê của 3 thôn trong xã. Thiệt hại của bà con thì khó mà đo đếm được trong hơn 7 năm qua”.
Nguy hiểm hơn là hệ thống đường mương đã bị xói lở. Nhiều điểm tạo thành những hố sâu trên 15m, bề rộng gần 20m, khi mưa xuống trở thành cái bẫy chết người.
Ông Siu Blêng (59 tuổi) người dân trong làng vừa gặp phóng viên liền bày tỏ bức xúc: Tôi có đất nằm trong dự án, khi dự án triển khai tôi đã giao đất cho họ và chỉ nhận có 300 nghìn đồng tiền đền bù.
Tôi lúc đầu đi họp nghe họ nói sẽ tạo công ăn việc làm cũng thuận tai nên sẵn sàng nhường đất. Đất thì đã giao, số đất còn lại bị nước ở con mương trong dự án xả vào cây cối cũng bị chết hết.
 |
| 3 con bò đá trước cổng biểu tượng cho hàng nghìn con bò thật và lời hứa ảo. |
Ông chủ Việt kiều tay không xây lên dự án trên giấy
Điều oái ăm khi vẽ lên dự án này ông Khoa ngoài cái mác Việt kiều còn lại không hề có một đồng vốn nào. Bà Lê Thị Tuyết Hà - Người dân trong xã - trình bày:
Khi bắt đầu dự án, ông Khoa có đến gặp tôi, mời gọi tôi bỏ vốn làm cổ đông. Thấy dự án lớn lại được tỉnh cấp phép thế là tôi gom vốn lại cùng đầu tư. Tôi được ông Khoa bổ nhiệm chức Phó giám đốc.
Mỗi lần ông Khoa về nước không có tiền tôi bỏ tiền ra thuê xe, thuê khách sạn, lo ăn uống hết. Tiền tôi góp đã lên đến tiền tỷ. Khi tôi nhận ra ông Khoa không có khả năng thì cũng là lúc ông ấy đã cao chạy xa bay.
Khi thấy dự án từ khi được cấp giấy phép đầu tư cho đến tận 3 năm sau gần như án binh bất động, chỉ xây được một ít tường bao và 3 con bò đá trước cổng thay cho hàng loạt con bò thật như đã hứa UBND tỉnh Gia Lai đã có giấy phép thu hồi dự án.
Đến nay, 200 ha trong dự án vẫn đang là đất hoang, trong khi đó người dân trong xã vẫn thiếu đất sản xuất. Đặc biệt hơn, hoa màu của bà con nằm cạnh đường mương của dự án, hàng năm vẫn phải chịu thiệt hại vì nước xả xuống. Như vậy, người dân xã Ia Pếch đang chịu thiệt hại trăm bề từ siêu dự án này.
