Hệ thống SCADA/DMS Network Manager 10.4 – Nền tảng công nghệ hiện đại do Hitachi Energy cung cấp đã được EVNHANOI đưa vào vận hành với cấu hình đồng bộ, tích hợp đầy đủ các chức năng tự động hóa như tự động phát hiện, cô lập sự cố và khôi phục điện (FLISR), dự báo quá tải, tối ưu vận hành và đặc biệt là khả năng lập trình kịch bản điều khiển thông qua module điều khiển theo chuỗi (Sequence Control).
Trên nền tảng đó, các kỹ sư EVNHANOI đã chủ động nghiên cứu và sử dụng ngôn ngữ lập trình xử lý tín hiệu, logic điều khiển và tự động hóa (SPL) để xây dựng các kịch bản vận hành tự động.
Đây là công cụ cho phép mã hóa toàn bộ logic xử lý sự cố trên lưới điện thành các chuỗi lệnh điều khiển có trình tự, giúp hệ thống có thể tự động thực hiện các thao tác thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào con người như trước đây.
Cụ thể, khi xảy ra sự cố trên lưới điện trung áp, hệ thống SCADA/DMS sẽ tiếp nhận tín hiệu từ các thiết bị như máy cắt, RMU, Recloser… Sau đó, kịch bản SPL đã được lập trình sẵn sẽ kích hoạt chuỗi hành động tự động: xác định vị trí sự cố, cô lập nhanh khu vực bị ảnh hưởng bằng cách cắt các thiết bị liên quan, đồng thời đóng các thiết bị phù hợp để tái lập cấp điện cho các khu vực còn lại. Toàn bộ quá trình này diễn ra theo logic đã được xây dựng trước, đảm bảo tính chính xác và tốc độ vượt trội so với thao tác thủ công.
Thử nghiệm thực tế được triển khai trên mạch vòng trung áp thuộc Công ty Điện lực Từ Liêm, với 16 trạm biến áp và hơn 3.100 khách hàng. Đây là mạch vòng điển hình với 02 nguồn cấp, được cấu trúc thành 07 phân đoạn có kết nối SCADA, đáp ứng đầy đủ điều kiện triển khai các kịch bản tự động hóa.
Quá trình thử nghiệm được triển khai đồng bộ, từ mô phỏng sự cố bằng thiết bị phát dòng/áp tại hiện trường đến giám sát, điều khiển và đánh giá kết quả trên hệ thống SCADA/DMS. Tất cả các bước đều được thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình kỹ thuật, có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các đơn vị tham gia, qua đó đảm bảo an toàn tuyệt đối trong suốt quá trình thử nghiệm.
Kết quả đạt được cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc ứng dụng lập trình SPL trong tự động hóa lưới điện: hệ thống vận hành ổn định, hoàn thành xử lý 07/07 phân đoạn, xác định chính xác vị trí sự cố, thực hiện thao tác cô lập và chuyển tải đúng theo kịch bản đã xây dựng. Đặc biệt, thời gian khôi phục cấp điện được rút ngắn đáng kể, không phát sinh lỗi trong quá trình vận hành.
Trên cơ sở đó, mạch vòng tự động hóa 488E1.25 – 491E1.25 đã chính thức được đưa vào vận hành từ 27/3/2026. Kết quả này giúp tạo tiền đề quan trọng để mở rộng triển khai tự động hóa trên toàn bộ lưới điện phân phối, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống điện thông minh với tiêu chí vận hành an toàn, tin cậy và hiệu quả.
Trong các tình huống mô phỏng sự cố ngắn mạch 3 pha hoặc chạm đất, hệ thống đã thể hiện rõ hiệu quả của việc lập trình SPL: chỉ trong thời gian rất ngắn sau khi sự cố xảy ra, hệ thống tự động cô lập chính xác phân đoạn bị lỗi và thực hiện chuyển tải, khôi phục cấp điện cho phần lớn khách hàng. Các thao tác đóng/cắt được thực hiện tuần tự, đúng logic, không cần can thiệp thủ công từ điều độ viên.
Điểm đáng chú ý là các kịch bản SPL có thể linh hoạt cập nhật theo phương thức vận hành thực tế của lưới điện. Khi cấu trúc lưới hoặc chế độ vận hành thay đổi, các kỹ sư có thể điều chỉnh lại kịch bản để đảm bảo hệ thống luôn vận hành tối ưu. Điều này thể hiện rõ năng lực làm chủ công nghệ, thay vì phụ thuộc vào nhà cung cấp.
Việc ứng dụng lập trình SPL trong SCADA/DMS không chỉ giúp rút ngắn đáng kể thời gian khôi phục điện sau sự cố, mà còn mang lại nhiều lợi ích dài hạn: giảm chi phí vận hành, tối ưu nguồn lực, nâng cao độ tin cậy cung cấp điện (giảm chỉ số SAIDI), đồng thời tạo nền tảng dữ liệu chính xác phục vụ công tác phân tích và lập kế hoạch phát triển lưới điện.
Trước tình hình phụ tải điện ngày càng tăng cao và yêu cầu về chất lượng cung cấp điện ngày càng khắt khe, việc EVNHANOI chủ động làm chủ công nghệ, đặc biệt là khả năng lập trình và xây dựng các kịch bản tự động hóa bằng SPL không chỉ là một bước tiến kỹ thuật đơn thuần mà còn là bước chuyển mang tính chiến lược.
Đây chính là nền tảng để tiến tới vận hành lưới điện thông minh, nơi mà hệ thống có thể “tự suy nghĩ, tự hành động” dựa trên dữ liệu và thuật toán, giảm thiểu tối đa sự phụ thuộc vào thao tác con người, qua đó nâng cao năng lực quản lý vận hành và đảm bảo cung cấp điện an toàn, liên tục, ổn định cho Thủ đô trong mọi tình huống.
