Hiện nay, trầm cảm ở thanh thiếu niên là một vấn đề cần các bậc cha mẹ đặc biệt quan tâm. Hiểu những kiến thức cơ bản sẽ giúp cha mẹ nhận biết và ứng phó tốt hơn với các vấn đề tâm lý mà con có thể gặp phải, bảo vệ sự phát triển khỏe mạnh của con.
Một nữ sinh lớp 11, khi trò chuyện với chuyên gia tâm lý, nói rằng mình không muốn nghe bài giảng, bài tập cũng không làm được, càng không muốn phiền cha mẹ. Nữ sinh này muốn trở nên tốt hơn, nhưng thực sự bất lực, từng có vô số lần muốn rời khỏi thế giới này, rất muốn nói với cha mẹ những suy nghĩ trong lòng, nhưng lại sợ cha mẹ nghĩ mình giả bệnh.
Những trường hợp như vậy không phải là hiếm, số lượng thanh thiếu niên mắc trầm cảm ngày càng tăng, cha mẹ cần phải chú ý. Dưới đây là 10 kiến thức cơ bản về trầm cảm mà cha mẹ nhất định phải tìm hiểu trước.
Trầm cảm không chỉ là tâm trạng trở nên tồi tệ
Nhiều bậc cha mẹ nhầm tưởng rằng trầm cảm của con chỉ là tâm trạng xấu tạm thời, qua một thời gian sẽ ổn. Tuy nhiên, trầm cảm là một vấn đề sức khỏe tâm thần nghiêm trọng, không chỉ là tâm trạng thấp, mà còn bao gồm mất hứng thú với các hoạt động hàng ngày, giảm cảm giác giá trị bản thân, rối loạn giấc ngủ và ăn uống cùng nhiều triệu chứng khác.
Yếu tố di truyền và môi trường đều có ảnh hưởng
Yếu tố di truyền đóng một vai trò nhất định trong sự xuất hiện trầm cảm ở thanh thiếu niên. Nếu trong gia đình có người mắc bệnh trầm cảm, nguy cơ con cái mắc bệnh có thể tăng lên. Đồng thời, môi trường sống không tốt, như xung đột gia đình, bắt nạt ở trường học, cũng có thể trở thành yếu tố kích thích.
Áp lực là yếu tố chính gây trầm cảm
Áp lực học tập, môi trường gia đình không hòa hợp, bắt nạt ở trường, thất bại trong giao tiếp xã hội đều có thể trở thành "giọt nước tràn ly" phá vỡ ranh giới tâm lý của trẻ.
Cần cảnh giác với thay đổi về giấc ngủ và ăn uống
Nếu trẻ đột ngột xuất hiện rối loạn giấc ngủ, như mất ngủ hoặc quá buồn ngủ, cùng với thay đổi rõ rệt về khẩu vị, có thể là tín hiệu của trầm cảm.
Triệu chứng đa dạng và khó nhận biết
Theo bác sĩ tâm lý, các biểu hiện của trầm cảm ở thanh thiếu niên không chỉ là tâm trạng buồn bã, mà còn có thể là dễ nổi cáu, bực bội, điểm số đột ngột giảm, nghiện internet, tự làm hại bản thân..., những triệu chứng này dễ bị phụ huynh bỏ qua.
Mất hứng thú là biểu hiện điển hình của trầm cảm
Trẻ mất hứng thú với các hoạt động vốn yêu thích, chẳng hạn không còn thích thể thao, âm nhạc, hội hoạ..., trở nên thờ ơ với những sự vật xung quanh. Đây chắc chắn là biểu hiện của trầm cảm.
Triệu chứng cơ thể không thể xem nhẹ
Trẻ có thể không bày tỏ trực tiếp các vấn đề cảm xúc, nhưng sẽ thể hiện qua các triệu chứng cơ thể như đau đầu, đau bụng, mệt mỏi,... Phụ huynh không nên dễ dàng quy những triệu chứng này là bệnh lý cơ thể mà bỏ qua nguyên nhân tâm lý.
Quan hệ gia đình rất quan trọng
Môi trường gia đình ấm áp, hỗ trợ và thấu hiểu giúp phòng ngừa và giảm nhẹ trầm cảm ở thanh thiếu niên. Ngược lại, bầu không khí gia đình căng thẳng, mâu thuẫn liên tục có thể làm tình trạng bệnh của trẻ nặng thêm.
Tác dụng của can thiệp sớm
Ngay khi phát hiện trẻ có dấu hiệu trầm cảm, phụ huynh nên kịp thời thực hiện các biện pháp, bao gồm tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên nghiệp, điều chỉnh môi trường gia đình,... Can thiệp sớm sẽ nâng cao hiệu quả chữa trị, giảm tác động của bệnh đối với trẻ.
Vẫn cần quan tâm sau khi phục hồi
Ngay cả khi triệu chứng của trẻ đã thuyên giảm sau điều trị, phụ huynh cũng không nên lơ là. Cần tiếp tục quan tâm đến trạng thái tâm lý của trẻ, giúp trẻ xây dựng cơ chế đối phó tâm lý tốt, phòng ngừa tái phát trầm cảm.
