Nguồn nhân lực luôn là yếu tố mang tính quyết định
Theo TS Trần Văn Đạt – Phó Vụ trưởng Vụ học sinh, Sinh viên (Bộ GD&ĐT), trong bất kỳ nhiệm vụ phát triển nào của Nhà nước, nguồn nhân lực luôn là yếu tố mang tính quyết định. Trong bối cảnh hiện nay, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là đòi hỏi bắt buộc.
Chuyển đổi số làm thay đổi mô hình quản trị, phương thức sản xuất, cách thức tổ chức xã hội và cả cấu trúc thị trường lao động. Điều này kéo theo yêu cầu mới đối với đội ngũ nhân lực, không chỉ ở kỹ năng chuyên môn mà còn ở năng lực số, tư duy thích ứng và khả năng học tập suốt đời. Do đó, nhiệm vụ của giáo dục không dừng ở việc cung cấp nhân lực, mà phải chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, sẵn sàng cho môi trường số.
Theo TS Trần Văn Đạt, đào tạo nguồn nhân lực cho chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục phải được triển khai một cách hệ thống và liên thông, từ bậc học thấp nhất đến bậc học cao nhất.
Giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên và giáo dục đại học đều có vai trò riêng, nhưng cùng hướng tới mục tiêu hình thành năng lực số và tư duy hiện đại cho người học.
Ở giáo dục phổ thông, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã đặt nền móng quan trọng. Chương trình xác định rõ năm phẩm chất cốt lõi và các năng lực cần hình thành cho học sinh, trong đó có năng lực tin học và năng lực tính toán – những năng lực gắn chặt với yêu cầu của chuyển đổi số. Việc lồng ghép các nội dung về công nghệ, dữ liệu, tư duy số vào chương trình và hoạt động dạy học không chỉ giúp học sinh làm quen với môi trường số, mà còn hình thành khả năng thích ứng lâu dài trước những thay đổi nhanh chóng của xã hội.
Ở bậc giáo dục đại học, Nhà nước đang ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực cho các ngành khoa học chiến lược và công nghệ mũi nhọn. Đây là những lĩnh vực giữ vai trò nền tảng, có khả năng lan tỏa mạnh mẽ, góp phần dẫn dắt quá trình chuyển đổi số trên diện rộng. Việc tập trung đầu tư cho các ngành này không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt, mà còn chuẩn bị nguồn nhân lực cho phát triển dài hạn.
Hướng nghiệp là chủ trương lớn
Bên cạnh đào tạo, công tác hướng nghiệp và phân luồng được TS Trần Văn Đạt đặc biệt nhấn mạnh. Hướng nghiệp là chủ trương lớn đã được quy định trong Luật Giáo dục và cần được triển khai linh hoạt theo từng giai đoạn phát triển kinh tế – xã hội.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, hướng nghiệp không nên chỉ bắt đầu ở bậc trung học phổ thông, mà có thể triển khai từ sau khi học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở, sau đó được đẩy mạnh hơn ở các cấp học cao hơn.
Thực tế hiện nay cho thấy, việc thiếu thông tin, thiếu định hướng sớm dễ dẫn đến tình trạng lựa chọn ngành nghề chưa phù hợp, gây lãng phí nguồn lực xã hội. Vì vậy, Bộ GD&ĐT cùng các bộ, ngành liên quan đang triển khai nhiều hoạt động nhằm cung cấp thông tin, tri thức cho người học, giúp học sinh, sinh viên hiểu rõ năng lực bản thân, xu hướng phát triển ngành nghề và nhu cầu của thị trường lao động. Trên cơ sở đó, người học có thể lựa chọn con đường đào tạo phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.
Theo TS Trần Văn Đạt, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh chuyển đổi số không thể là nhiệm vụ ngắn hạn. Đây là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ và phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý, các cơ sở giáo dục và toàn xã hội. Chỉ khi giáo dục thực sự đi trước một bước, chuẩn bị được nguồn nhân lực có năng lực số, tư duy đổi mới và khả năng thích ứng cao, chuyển đổi số mới có thể mang lại hiệu quả bền vững, góp phần thúc đẩy phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
