Chuyển nghề không dễ với lao động lớn tuổi
Theo ông Hoàng Minh Giám, Chủ tịch UBND xã Krông Ana, trên địa bàn hiện có 21 cơ sở sản xuất gạch đất sét nung (trong đó 3 cơ sở đã ngừng hoạt động), với 44 cửa lò sử dụng công nghệ lò đứng. Các cơ sở đang sử dụng 329 lao động.
Lực lượng lao động tại các lò gạch chủ yếu là người lớn tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ. Với không ít gia đình, đây là nguồn thu nhập chính duy trì cuộc sống.
Ở tuổi 49, bà H Nguyet Buôn Đáp (buôn Rung) đã gắn bó với công việc tại lò gạch hơn 30 năm, trong đó người con đầu cũng theo nghề của mẹ. Hiện một mình bà nuôi 4 người con.
“Thu nhập của tôi dao động mức 15 triệu đồng/tháng, mùa mưa thì thấp hơn. Nhà không có ruộng rẫy nên tôi bám nghề hàng chục năm nay”, bà H Nguyet chia sẻ.
Theo bà, nếu phải nghỉ việc, để tìm một công việc phù hợp ở tuổi này không dễ dàng, nhất là khi bản thân không biết chữ.
Từ thực tế trên, ông Hoàng Minh Giám cho rằng, quá trình chuyển đổi cần tính đến đặc thù của từng nhóm lao động, nhất là những người lớn tuổi, ít có khả năng chuyển đổi việc làm.
“Việc chấm dứt hoạt động các cơ sở sản xuất gạch đất sét nung sẽ tác động trực tiếp đến việc làm, sinh kế của người lao động. Nếu không có phương án hỗ trợ phù hợp, nguy cơ phát sinh hộ nghèo, cận nghèo có thể gia tăng”, ông Giám nhấn mạnh.
Chỉ 13/329 lao động có nhu cầu học nghề
Trước nguy cơ ảnh hưởng việc làm, ngày 14/10/2025, UBND xã Krông Ana ban hành Công văn số 1179/UBND-KT về rà soát, thống kê số lao động tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất gạch đất sét nung và nhu cầu học nghề, chuyển đổi nghề nghiệp của người lao động bị ảnh hưởng.
Kết quả cho thấy, trong 329 lao động đang làm việc tại 21 cơ sở, chỉ 13 người có nhu cầu học nghề, chuyển đổi nghề nghiệp. Khoảng cách giữa số lao động bị tác động và số người có nhu cầu học nghề đặt ra bài toán không đơn giản cho công tác giáo dục nghề nghiệp (GDNN).
Chị Hoanh Êban (32 tuổi) và chồng làm tại lò gạch gần 10 năm, tổng thu nhập hơn 20 triệu đồng/tháng để nuôi 4 người con.
“Nếu địa phương tổ chức lớp nghề và linh động dạy vào buổi tối, tôi vẫn mong muốn đi học. Nhưng học xong, nếu không có nguồn lực để làm nghề thì cũng khó ổn định cuộc sống”, chị Hoanh Êban bộc bạch.
Theo lãnh đạo xã, phần lớn lao động lớn tuổi không có nhu cầu đào tạo nghề. Vì vậy, phương án chuyển đổi cần phân loại đối tượng, từ đào tạo nghề và kết nối việc làm cho lao động trẻ đến hỗ trợ sinh kế phù hợp với người lớn tuổi.
Thực tế cho thấy, đào tạo nghề chỉ là một phần của quá trình chuyển đổi việc làm. Điều người lao động quan tâm là sau đào tạo có thể làm việc ở đâu, tạo thu nhập như thế nào và có đủ điều kiện để bắt đầu công việc mới.
Theo UBND xã Krông Ana, địa phương chưa phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp hoặc hợp tác xã để xây dựng phương án đào tạo và tạo việc làm sau đào tạo cho nhóm lao động bị ảnh hưởng. Địa phương mới phối hợp với Sở GD&ĐT trong việc rà soát, thống kê và báo cáo theo quy định.
Từ thực tế này, bài toán đặt ra với GDNN không phải mở thêm bao nhiêu lớp, mà là xác định đúng đối tượng, đúng nhu cầu và khả năng tạo việc làm sau đào tạo. Nếu người lao động không có nhu cầu học, việc tổ chức lớp khó đạt hiệu quả. Ngược lại, với người có nhu cầu nhưng thiếu vốn, thiếu thị trường hoặc không thể đi làm xa, đào tạo nghề cần được kết hợp với các chính sách hỗ trợ phù hợp.
Từ câu chuyện tại Krông Ana có thể thấy, chấm dứt hoạt động các cơ sở sản xuất gạch đất sét nung là yêu cầu trong quá trình sắp xếp, chuyển đổi phương thức sản xuất. Song song với đó, hỗ trợ người lao động thích ứng với thay đổi sẽ là một phần quan trọng để quá trình chuyển đổi không tạo thêm khoảng trống về sinh kế.
