Bắt đầu từ những việc nhỏ trong mỗi hộ gia đình
Ở vùng cao, cảnh quan bản làng gắn liền với nếp sinh hoạt của từng gia đình. Một con đường sạch, khuôn viên nhà ở gọn gàng hay nguồn nước không bị ô nhiễm đều góp phần tạo nên môi trường sống an toàn, lành mạnh.
Tại Nà Bủng, địa bàn rộng, các bản phân bố không đồng đều, điều kiện thu gom và xử lý rác thải còn có những khó khăn. Vì vậy, xây dựng bản làng sạch đẹp không thể chỉ trông chờ vào các đợt ra quân vệ sinh môi trường, mà cần hình thành ý thức tự giác trong mỗi gia đình.
Quy ước của các bản trên địa bàn xã đã đề cập đến trách nhiệm giữ gìn vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, xử lý nước thải và xây dựng cảnh quan khu dân cư. Đây là những nội dung gần gũi, có thể triển khai bằng những việc làm cụ thể: không vứt rác bừa bãi, giữ sạch lối đi chung, bố trí khu vực chăn nuôi phù hợp, bảo vệ nguồn nước và không xả chất thải xuống suối.
Ông Hồ A Páo, Phó Chủ tịch UBND xã Nà Bủng, cho biết: “Xây dựng môi trường sống sạch đẹp phải bắt đầu từ ý thức của người dân. Chính quyền và các đoàn thể có trách nhiệm tuyên truyền, hướng dẫn, tổ chức các hoạt động chung, nhưng mỗi gia đình phải tự giác giữ gìn vệ sinh khuôn viên nhà ở, không xả rác bừa bãi và cùng bảo vệ cảnh quan bản làng. Khi từng hộ có trách nhiệm thì môi trường chung mới được cải thiện bền vững”.
Tại bản Ham Xoong, Hội Nông dân xã Nà Bủng đã ra mắt câu lạc bộ “Nông dân bảo vệ môi trường” với 30 thành viên vào cuối tháng 9/2026. Mô hình hướng đến vận động hội viên thu gom rác thải, giữ vệ sinh đường bản, không xả chất thải xuống suối và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong sản xuất, sinh hoạt.
Việc thành lập câu lạc bộ tạo thêm lực lượng nòng cốt để tuyên truyền, vận động người dân. Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình không chỉ được đánh giá qua số lượng thành viên mà còn ở việc duy trì hoạt động sau lễ ra mắt, khả năng thu hút các hộ cùng tham gia và những thay đổi cụ thể trong sinh hoạt hằng ngày.
Ông Hạng A Sùng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nà Bủng, chia sẻ: “Câu lạc bộ được thành lập nhằm tập hợp những hội viên có tinh thần trách nhiệm, cùng tuyên truyền và hướng dẫn người dân bảo vệ môi trường. Chúng tôi mong muốn mỗi thành viên không chỉ làm tốt tại gia đình mình mà còn vận động các hộ xung quanh cùng tham gia. Việc giữ vệ sinh phải được thực hiện thường xuyên, không chỉ trong những ngày phát động”.
Duy trì nếp sống xanh bằng sự chung tay của cộng đồng
Để hoạt động bảo vệ môi trường đi vào nền nếp, mỗi bản cần có cách làm phù hợp với điều kiện thực tế. Ở nơi có đường giao thông thuận lợi, người dân có thể thống nhất điểm tập kết rác và lịch thu gom. Với khu vực chưa có điều kiện vận chuyển thường xuyên, cần hướng dẫn cách phân loại, xử lý rác phù hợp, bảo đảm không gây ô nhiễm nguồn nước và môi trường xung quanh.
Bên cạnh rác thải sinh hoạt, chất thải trong chăn nuôi và bao bì thuốc bảo vệ thực vật cũng cần được quan tâm. Người dân cần được hướng dẫn thu gom đúng cách, không vứt xuống suối, khe nước hoặc khu vực sản xuất. Việc xây dựng nhà vệ sinh hợp vệ sinh, bố trí chuồng trại phù hợp và bảo vệ nguồn nước sinh hoạt cũng là những tiêu chí quan trọng trong xây dựng môi trường sống an toàn.
Ông Mùa A Chu, Trưởng bản Ham Xoong, cho biết: “Chúng tôi vận động các hộ cùng giữ vệ sinh đường bản, không vứt rác xuống suối và thường xuyên dọn dẹp khu vực quanh nhà. Khi tổ chức vệ sinh chung, trưởng bản thông báo để bà con sắp xếp thời gian tham gia. Muốn bản sạch thì không thể chỉ có một vài người làm, mỗi gia đình đều phải có trách nhiệm”.
Từ phía người dân, việc bảo vệ môi trường có thể bắt đầu bằng những thay đổi nhỏ. Ông Mùa A Sùng, Trưởng ban Công tác Mặt trận bản Ham Xoong, chia sẻ: “Gia đình tôi cố gắng thu gom rác vào một chỗ, không vứt ra đường hay xuống suối. Khu vực quanh nhà được dọn dẹp thường xuyên, chuồng nuôi cũng cần bố trí gọn gàng để hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt. Mỗi nhà làm một chút thì đường bản và môi trường chung sẽ sạch hơn”.
Ở bản Vàng Đán, việc thực hiện quy ước về vệ sinh môi trường cũng cần gắn với trách nhiệm của từng hộ. Trưởng bản, các đoàn thể và người có uy tín có thể vận động người dân thống nhất những việc cần làm, lựa chọn thời gian phù hợp để cùng vệ sinh đường bản, khơi thông rãnh thoát nước, phát quang khu vực công cộng. Với những hộ còn khó khăn, việc hướng dẫn cần cụ thể, phù hợp điều kiện sinh hoạt và khả năng thực hiện.
Ông Chảo A Phàn, Trưởng ban Công tác Mặt trận bản Vàng Đán, cho biết: “Tuyên truyền bảo vệ môi trường phải gắn với việc làm cụ thể để người dân dễ thực hiện. Chúng tôi chú trọng vận động các gia đình giữ sạch khuôn viên, thu gom rác đúng nơi quy định và không làm ảnh hưởng đến nguồn nước. Những hộ làm tốt cũng là cách để các gia đình khác học tập”.
Điều cần tránh là phong trào chỉ sôi nổi trong ngày ra quân rồi nhanh chóng lắng xuống. Các bản cần duy trì việc kiểm tra, nhắc nhở và đánh giá định kỳ; đồng thời quan tâm đến điều kiện thu gom, xử lý rác để người dân có thể thực hiện thuận lợi. Chính quyền xã cần phối hợp với các đoàn thể rà soát những điểm có nguy cơ ô nhiễm, hướng dẫn cách xử lý phù hợp và huy động nguồn lực hỗ trợ khi cần thiết.
Xây dựng bản làng sạch đẹp không phải là nhiệm vụ có thể hoàn thành trong một vài ngày. Đó là quá trình hình thành thói quen, từ việc không xả rác bừa bãi đến ý thức bảo vệ nguồn nước và giữ gìn không gian chung. Khi mỗi gia đình tự giác thực hiện, những mô hình như câu lạc bộ bảo vệ môi trường sẽ có thêm điều kiện phát huy hiệu quả, góp phần tạo diện mạo khang trang, sạch đẹp cho các bản vùng cao Nà Bủng.