Từ nước Đức, mở thêm một con đường nghề nghiệp cho người trẻ

Mỗi người có một con đường để đi

Năm 1980, khi mới sang Đức, bà Tiêu Kim Oanh chỉ mới tròn 22 tuổi. Ở xứ lạ, bà bắt đầu làm quen với một đất nước, một ngôn ngữ và một môi trường sống hoàn toàn khác. Việc đầu tiên bà làm không phải tìm một công việc thật tốt, mà dành trọn một năm để học tiếng Đức.

Một năm ấy chỉ đủ để bà sử dụng tiếng Đức trong công việc, còn giao tiếp hằng ngày vẫn chưa thật sự nhuần nhuyễn, những khó khăn vẫn còn bộn bề trước mắt. Khi đủ điều kiện đi làm, bà bắt đầu công việc phụ tá nha sĩ. Rồi dần dần, bà tiếp tục học tập, tích lũy kinh nghiệm và đến năm 1990 đủ điều kiện mở lớp dạy nghề về nhà hàng.

Gần nửa thế kỷ sống, học tập và làm việc tại Đức, bà Oanh nay đã nghỉ hưu và tham gia một số tổ chức hoạt động vì cộng đồng. Mỗi lần trở về Việt Nam, bên cạnh những hoạt động thiện nguyện, bà thường ghé Công ty TNHH Du học và Cung ứng Nhân lực Quốc tế Kim Nguyên Phú (KNP EDU), nơi đào tạo và kết nối những bạn trẻ có mong muốn sang Đức học nghề, làm việc.

Ở đó, bà thường chia sẻ với các bạn trẻ những điều không có trong những tờ quảng cáo về một thị trường lao động hay một chương trình du học. Đó là những câu chuyện về cuộc sống, về văn hóa làm việc, về cách đứng vững trong những năm đầu tiên ở một đất nước xa lạ.

Theo bà Oanh, điều đầu tiên một người trẻ cần trả lời trước khi quyết định sang Đức hay lựa chọn bất cứ con đường nào khác là: “Mình sang để làm gì?”. Nếu chỉ nhìn thấy mức thu nhập hoặc một cuộc sống được cho là tốt đẹp hơn ở phía trước, người trẻ rất dễ hụt hẫng khi phải đối diện với những yêu cầu thực tế.

“Phải xác định và quyết tâm đi theo đường mình đã vạch ra, không xao nhãng. Nếu những năm đầu ở Đức bạn không xây dựng được nền tảng thì sẽ rất mông lung về sau”, bà Oanh chia sẻ.

Câu chuyện của người phụ nữ đã sống gần nửa thế kỷ ở Đức vì thế không chỉ là câu chuyện về một hành trình sang nước ngoài. Đó còn là câu chuyện về cách một người lựa chọn nghề nghiệp, học tập và từng bước xây dựng cuộc sống bằng chính năng lực của mình.

Với bà, người trẻ Việt Nam có nhiều cơ hội khi bước vào thị trường lao động Đức, nhất là ở những nhóm ngành đang cần nhân lực như dịch vụ, điều dưỡng… Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự trở thành tương lai khi người trẻ có sự chuẩn bị nghiêm túc về ngôn ngữ, nghề nghiệp và khả năng thích nghi.

Bà Oanh cũng nhắc đến một nét văn hóa lao động mà người Việt có thể cần thời gian để thích nghi. Theo bà, các chủ doanh nghiệp Đức khá thực dụng. Họ quan tâm người lao động có làm tốt công việc được giao hay không, có trách nhiệm với công việc hay không, hơn là những mối quan hệ mang tính tình cảm.

Ban đầu, điều đó có thể khiến một số lao động Việt Nam cảm thấy khác biệt. Nhưng theo bà, sự rõ ràng ấy cũng tạo nên một mối quan hệ sòng phẳng, trong đó mỗi bên hiểu quyền lợi và trách nhiệm của mình.

Nhìn lại hành trình của bản thân, bà Oanh cho rằng những điều tưởng như rất nhỏ ở thời điểm bắt đầu lại có thể quyết định khả năng đi đường dài. Một năm học tiếng Đức, những năm đầu làm việc, quá trình tiếp tục học tập để đủ điều kiện mở lớp dạy nghề… tất cả tạo thành nền tảng cho cuộc sống sau này.

Phía sau lựa chọn là những cánh cửa mở

Trong một thời gian dài, khi nói đến lựa chọn sau THPT, không ít người vẫn mặc định đại học là đích đến quan trọng nhất. Nhưng thực tế thị trường lao động đang đặt ra những yêu cầu ngày càng đa dạng. Có những công việc cần trình độ đại học, nhưng cũng có rất nhiều vị trí cần người lao động giỏi kỹ năng nghề, có khả năng thực hành và đáp ứng ngay yêu cầu của doanh nghiệp.

Giáo dục nghề nghiệp đang mở thêm một cánh cửa để người trẻ lựa chọn.

Cánh cửa ấy không chỉ dẫn đến những trường cao đẳng, cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong nước. Với sự phát triển của hợp tác quốc tế, người học còn có thể lựa chọn các chương trình đào tạo nghề ở nước ngoài, trong đó du học nghề là một hướng đi đang được nhiều bạn trẻ quan tâm.

Nhưng lựa chọn càng nhiều thì yêu cầu về thông tin và khả năng lựa chọn càng lớn.

Một bạn trẻ có thể chọn học đại học nếu đó là con đường phù hợp với năng lực và mục tiêu của mình. Một người khác có thể lựa chọn học nghề để sớm có kỹ năng và bước vào thị trường lao động. Người khác nữa có thể lựa chọn học nghề ở nước ngoài, trải nghiệm một môi trường đào tạo và làm việc mới.

Không có lựa chọn nào tự động bảo đảm thành công. Điều quan trọng là người trẻ hiểu rõ mình đang chọn gì và vì sao mình chọn.

Ở phía sau những lựa chọn ấy cần có một hệ thống đủ tin cậy để đồng hành với người học. Đó là các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, tổ chức kết nối, các đơn vị tư vấn và đặc biệt là hành lang pháp lý để hoạt động đào tạo, đưa người lao động đi học tập, làm việc ở nước ngoài được thực hiện minh bạch, đúng quy định và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người học, người lao động.

Từ trải nghiệm của mình, bà Oanh cho rằng chính sách dành cho người lao động tại Đức đã có nhiều thay đổi theo hướng ngày càng quan tâm hơn đến đời sống và quyền lợi của người lao động. Đây cũng là một trong những yếu tố giúp người lao động từ các quốc gia khác có thêm niềm tin khi lựa chọn Đức làm nơi học tập và lập nghiệp.

Bà Nguyễn Thị Thu, Giám đốc KNP EDU, cho rằng Đức đang có nhiều chính sách tạo điều kiện cho người lao động nước ngoài. Từ hoạt động kết nối với các doanh nghiệp tại Đức, đơn vị này cũng đang tìm hiểu thêm cơ hội tại những quốc gia khác ở châu Âu nhằm mở rộng thêm lựa chọn cho lao động trẻ Việt Nam.

"Chúng tôi là cầu nối cho các em có nhu cầu sang Đức học nghề, làm việc. Điều kiện đầu tiên là các em phải tốt nghiệp THPT, sau đó phải có chứng chỉ B1 tiếng Đức. Đây là 2 điều kiện tiên quyết để các em bước vào vòng phỏng vấn của các doanh nghiệp tuyển dụng Đức", bà Thu nói.