Từ năng lực số của giáo viên đến những bài học khơi nguồn sáng tạo

Để một phòng học hiện đại trở thành nơi học sinh thường xuyên khám phá, sáng tạo, thầy cô cần làm chủ thiết bị và biết tổ chức hoạt động phù hợp. Tại Phú Thọ, việc chuẩn bị đội ngũ đang được triển khai cùng với đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng học liệu phục vụ đổi mới dạy học.

Thầy cô làm chủ công nghệ

Từ một thiết bị mới đến một bài học có sức hấp dẫn là quá trình giáo viên tìm hiểu, thử nghiệm và lựa chọn cách hướng dẫn học sinh. Quá trình ấy cần được tiếp nối bằng trao đổi chuyên môn, chia sẻ học liệu và hỗ trợ lẫn nhau trong nhà trường.

Tại Trường THPT Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, phòng thực hành giáo dục STEM do Petrovietnam tài trợ được khánh thành đầu năm 2026 và được đưa vào vận hành ngay. Nhà trường phân công 9 giáo viên tham gia giảng dạy, tập huấn STEM, đồng thời xây dựng quy chế sử dụng để tổ chức khai thác phòng học.

Theo ông Nguyễn Thế Lượng, Phó Hiệu trưởng nhà trường, sau tập huấn, đội ngũ giáo viên từng bước làm chủ công nghệ, sử dụng thành thạo thiết bị và đưa vào hoạt động dạy học. Thầy cô còn xây dựng học liệu, thiết kế kế hoạch bài dạy ứng dụng STEM, bổ sung nguồn học liệu số phục vụ giảng dạy.

Từ đội ngũ ban đầu, nhà trường tổ chức tập huấn lại cho giáo viên các bộ môn có thể khai thác phòng STEM, hướng tới mở rộng cơ hội tham gia cho học sinh. Cách làm này giúp kinh nghiệm sử dụng thiết bị được chia sẻ trong quá trình chuẩn bị bài và tổ chức thực hành.

Hiện nay, phòng STEM được khai thác hằng tuần, từng bước trở thành không gian thực hành của học sinh. Đến nay, đã có hàng trăm học sinh được tiếp cận, thực hành tại đây và chủ đề STEM thường kết hợp kiến thức khoa học tự nhiên, Tin học và Công nghệ.

Ở quy mô toàn tỉnh, bồi dưỡng đội ngũ cũng là nội dung được ngành Giáo dục quan tâm. Thông tin từ Sở GD&ĐT Phú Thọ cho thấy, đến tháng 8/2026, gần 50.000 giáo viên đã hoàn thành khóa bồi dưỡng và đạt khung năng lực số bậc 1. Sở phối hợp tổ chức 23 lớp hướng dẫn miễn phí để cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên học tập, đánh giá trên cổng Bình dân học vụ số.

Cùng với bồi dưỡng, ngành phối hợp với Google for Education cấp 30.000 tài khoản thư điện tử công vụ tích hợp công cụ AI và Canva cho giáo viên, tổ chức hướng dẫn ứng dụng trong quản lý và dạy học. Nền tảng kho học liệu số dùng chung của tỉnh cũng được xây dựng thử nghiệm, tạo thêm điều kiện để thầy cô khai thác tài nguyên phục vụ bài giảng.

Những hỗ trợ này cần được phát huy trong công việc hằng ngày của giáo viên, từ chuẩn bị học liệu đến thiết kế nhiệm vụ học tập. Kinh nghiệm tại Hạ Hòa gợi mở cách triển khai gắn tập huấn với thực hành, có đội ngũ nòng cốt hỗ trợ để nhiều giáo viên cùng tham gia đổi mới.

Mở rộng không gian sáng tạo

Khi giáo viên có thể khai thác thiết bị, phòng học STEM trở thành nơi kết nối kiến thức với hoạt động nghiên cứu của học sinh. Tại THPT Hạ Hòa, câu lạc bộ STEM ra mắt từ tháng 3/2026 với 22 thành viên, cùng ban tư vấn, hỗ trợ gồm 13 thành viên.

Ngay trong chương trình ra mắt, học sinh được tham gia trình diễn thi đấu robot, trải nghiệm thiết kế, in khắc vật phẩm bằng máy in 3D. Nhà trường giao nhiệm vụ phát triển thành viên, duy trì nghiên cứu và hỗ trợ các trường trên địa bàn tổ chức hoạt động STEM.

Theo lãnh đạo nhà trường, năm 2026, học sinh xây dựng 33 dự án khoa học cấp trường, trong đó có 20 dự án được trao giải; 17 sản phẩm được lựa chọn dự thi cấp xã. Hoạt động câu lạc bộ và nghiên cứu khoa học tạo thêm cơ hội để các em vận dụng kiến thức, phát triển ý tưởng bên cạnh những bài học trên lớp.

Tại vòng chung kết Cuộc thi vô địch quốc gia STEM, AI và Robotics năm học 2025–2026, trường có 3 đội với 12 học sinh tham gia hạng mục “Tên lửa nước”. Kết quả, 2 đội giành giải Khuyến khích, 1 đội nhận giải Tinh thần thể thao. Đáng chú ý, đây là lần đầu câu lạc bộ của trường tham dự sân chơi khoa học công nghệ quy mô toàn quốc.

Để duy trì những hoạt động ấy, nhà trường quan tâm bố trí nguồn lực bảo dưỡng thiết bị và cung cấp vật tư tiêu hao. Ông Nguyễn Thế Lượng cho biết, bên cạnh kết quả đạt được, giáo viên còn gặp khó khăn khi xây dựng các chủ đề tích hợp sâu, đa dạng hóa hoạt động và tìm học liệu hướng dẫn chi tiết cho từng môn học.

Một số thiết bị còn gặp vấn đề tương thích với phần mềm chuyên biệt hoặc khó tìm linh kiện thay thế. Để duy trì hoạt động thực hành, Trường THPT Hạ Hòa đề nghị tiếp tục được hỗ trợ vật liệu in 3D, linh kiện và nền tảng trực tuyến cung cấp học liệu, hướng dẫn kỹ thuật cho giáo viên, học sinh.

Ở phạm vi toàn tỉnh, bảo đảm điều kiện khai thác công nghệ trong nhà trường cũng là vấn đề được ngành Giáo dục quan tâm. Sở GD&ĐT Phú Thọ đề xuất tỉnh ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng số, thiết bị và phòng STEM, đặc biệt tại khu vực miền núi, vùng khó khăn. Cùng với cơ sở vật chất, Sở kiến nghị xem xét bổ sung nhân sự chuyên trách công nghệ thông tin để hỗ trợ các trường trong quá trình triển khai.

Từ bồi dưỡng giáo viên đến bảo đảm học liệu, vật tư và hỗ trợ kỹ thuật, mỗi phần việc đều góp phần duy trì cơ hội thực hành cho học sinh. Khi những điều kiện ấy được kết nối, thầy cô có thêm khả năng đưa ý tưởng đổi mới vào bài học, giúp người học từng bước phát triển năng lực qua trải nghiệm.