Phát biểu này được Tổng thống Czech Petr Pavel đưa ra sau loạt vụ UAV của Ukraine xâm nhập không phận NATO ở châu Âu.
Từ giữa tháng 3, nhiều UAV tầm xa đã liên tục bay qua không phận vùng Baltic và Bắc Âu hướng tới các mục tiêu ở vùng Tây Bắc Nga, đặc biệt là các cơ sở dầu mỏ tại khu vực Leningrad. Những vụ xâm nhập này đã buộc NATO triển khai tiêm kích, một số UAV rơi trong lãnh thổ các nước NATO gây thiệt hại.
Nga cáo buộc các nước NATO châu Âu ngầm cho phép Ukraine sử dụng không phận để tấn công lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, quan chức phương Tây phủ nhận, cho rằng chính Nga đã gây ra sự cố khi hệ thống tác chiến điện tử của Nga có thể đã khiến UAV lạc vào không phận NATO.
Trong cuộc phỏng vấn với tờ The Guardian hôm 22/5, ông Pavel lặp lại cáo buộc, cho rằng Nga cố tình tiến hành các hành động “khiêu khích” ở mức dưới ngưỡng có thể kích hoạt Điều 5 - điều khoản phòng thủ tập thể của NATO.
Ông cũng nói rằng giới chức quân sự Nga công khai chế giễu sự thiếu quyết đoán của NATO trong các sự cố này, đồng thời kêu gọi khối có phản ứng “đủ quyết liệt, thậm chí bất đối xứng” để đối phó Nga.
Đề xuất biện pháp mạnh
Dẫn lại các cáo buộc trước đây của phương Tây về hành động được cho là “khiêu khích” của Nga ở Biển Đen và Biển Baltic như tiêm kích chặn máy bay hay vi phạm không phận, ông Pavel gợi ý NATO nên cân nhắc bắn hạ “máy bay không người lái hoặc có người lái” của Nga nếu phát hiện gần biên giới.
Nga phủ nhận, khẳng định các chuyến tuần tra diễn ra trong không phận quốc tế và là phản ứng cần thiết trước hoạt động trinh sát của phương Tây gần biên giới Nga.
Ông Pavel cũng đề xuất các biện pháp “bất đối xứng” nhằm vào Nga, gồm gây gián đoạn internet, nhắm vào vệ tinh hoặc cắt các ngân hàng Nga khỏi hệ thống tài chính toàn cầu. Theo ông, đây là những biện pháp “không làm chết người nhưng đủ nhạy cảm để Nga hiểu rằng đây không phải là con đường họ nên đi”.
Quan điểm trái chiều trong NATO
Lập trường của ông Pavel tương đồng với một số quốc gia NATO khác. Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson hôm 21/5 nói rằng các nước NATO nên hỗ trợ Ukraine“điều hướng” UAV “theo đúng hướng”. Quan chức Latvia và Estonia cũng bảo vệ hành động của Ukraine và cho rằng Ukraine “có mọi quyền để tự vệ”.
Tuy nhiên, Phần Lan đã khiển trách Ukraine vì vi phạm không phận, trong khi Thủ tướng Slovakia Robert Fico kêu gọi nối lại đối thoại với Nga, cảnh báo nguy cơ UAV Ukraine xâm nhập lãnh thổ NATO có thể dẫn tới xung đột trực tiếp giữa Nga và khối.
Nhiều quan chức phương Tây cho rằng Nga có thể thử thách NATO bằng các hành động khiêu khích và chiến dịch hỗn hợp, hoặc thậm chí tấn công các nước châu Âu sau khi xung đột Ukraine kết thúc.
Trước mối đe dọa này, năm ngoái các nước NATO châu Âu đã cam kết nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP và khởi động các sáng kiến tái vũ trang như ReArm Europe.
Nga bác bỏ cáo buộc trên và gọi đó là “vô lý”, đồng thời lên án việc EU quân sự hóa một cách liều lĩnh. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov gần đây cáo buộc những “kẻ hiếu chiến” ở châu Âu đang dựng Nga thành “kẻ thù bên ngoài mẫu mực” để đánh lạc hướng dư luận khỏi các vấn đề nội bộ.
