131 công trình từ 35 quốc gia, vùng lãnh thổ
Hội nghị do Viện Công nghệ Thông tin (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức và diễn ra từ ngày 16-18/9. AICAS là hội nghị khoa học quốc tế của IEEE Circuits and Systems Society (IEEE CASS), tập trung vào sự giao thoa giữa trí tuệ nhân tạo (AI), mạch điện, kiến trúc tính toán và các hệ thống thông minh.
AICAS 2026 thu hút 330 công trình khoa học từ cộng đồng nghiên cứu quốc tế. Qua quá trình phản biện, 131 công trình của các tác giả đến từ 35 quốc gia và vùng lãnh thổ được lựa chọn trình bày, với tỷ lệ chấp nhận 39,7%.
Các công trình được lựa chọn sẽ được đăng tải trong kỷ yếu IEEE và chỉ mục trong các cơ sở dữ liệu khoa học quốc tế WoS/Scopus.
Phát biểu tại hội nghị, ông Phạm Bảo Sơn - Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, khi AI ngày càng được triển khai rộng rãi, những yếu tố như: năng lượng, bộ nhớ, thời gian phản hồi và chi phí có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đưa công nghệ vào thực tế.
Theo đó, các hướng nghiên cứu về kiến trúc tính toán AI, điện toán trong bộ nhớ, đồng thiết kế phần cứng - phần mềm, điện toán thần kinh và AI biên không chỉ đặt ra các vấn đề khoa học mới mà còn gắn với yêu cầu triển khai AI trong thực tế.
Điểm đáng chú ý của AICAS, theo Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội là khả năng kết nối nhiều hướng nghiên cứu. Nhu cầu từ ứng dụng có thể đặt ra yêu cầu mới đối với thiết kế mạch; tiến bộ về thiết bị có thể mở ra cách tiếp cận mới trong kiến trúc hệ thống; trong khi kinh nghiệm doanh nghiệp góp phần định hình những bài toán nghiên cứu sát thực tiễn.
Hướng tới AI nhỏ gọn, tiết kiệm năng lượng
Một trong những vấn đề được các nhà khoa học quan tâm tại AICAS 2026 là làm thế nào để đưa AI lên các thiết bị có giới hạn về năng lượng và khả năng tính toán.
GS. Kea-Tiong (Samuel) Tang - Phó Chủ tịch IEEE Circuits and Systems Society, Đại học Quốc gia Thanh Hoa, Đài Loan (Trung Quốc) cho biết, việc triển khai AI trên các thiết bị biên vẫn gặp những hạn chế về năng lượng, công suất và khả năng tính toán.
Điện toán thần kinh (neuromorphic computing), lấy cảm hứng từ cách thức hoạt động của hệ thần kinh sinh học, là một hướng tiếp cận nhằm xây dựng các hệ thống AI nhỏ gọn và tiết kiệm năng lượng.
Từ nghiên cứu khả năng xử lý thông tin của các loài côn trùng, nhóm nghiên cứu phát triển các mô hình mạng nơ-ron nhỏ gọn có thể triển khai trực tiếp trên chip. Cách tiếp cận này hướng tới giảm số phép tính, mức tiêu thụ năng lượng và độ trễ, trên cơ sở kết hợp mô hình lấy cảm hứng từ sinh học, kiến trúc điện toán thần kinh và cảm biến thần kinh.
Một hướng nghiên cứu khác là đưa quá trình tính toán đến gần hoặc ngay tại bộ nhớ nhằm hạn chế việc di chuyển dữ liệu giữa bộ xử lý và bộ nhớ. Việc xử lý tín hiệu ngay tại cảm biến, tương tự cơ chế xử lý ban đầu của võng mạc, cũng giúp giảm lượng dữ liệu phải truyền về bộ xử lý.
Các cách tiếp cận này hướng tới những hệ thống thị giác thông minh nhỏ gọn, tiết kiệm năng lượng và có độ trễ thấp, phù hợp với robot, thiết bị bay không người lái và các hệ thống tự hành.
Mở rộng kết nối nghiên cứu AI và bán dẫn
Cùng với sự phát triển nhanh của AI, GS. Myung Hoon Sunwoo - Cựu Chủ tịch IEEE CASS, Chủ tịch Ban Chỉ đạo IEEE AICAS cho rằng, việc xây dựng các diễn đàn kết nối cộng đồng nghiên cứu AI ngày càng cần thiết.
AICAS lần đầu được tổ chức tại Đài Loan với khoảng 250 đại biểu. Sau đó, hội nghị lần lượt diễn ra tại Genoa (Italy), Washington D.C. (Mỹ), Incheon (Hàn Quốc), Hamburg (Đức), Abu Dhabi (UAE) và Việt Nam, qua đó mở rộng mạng lưới học thuật quốc tế.
Năm 2028 sẽ là kỳ AICAS thứ 10, dự kiến tổ chức tại Hàn Quốc. Đối với AICAS 2029, Dubai và Athens (Hy Lạp) là hai địa điểm được đề xuất ở vòng cuối.
Là đơn vị chủ trì AICAS 2026, Viện Công nghệ Thông tin, Đại học Quốc gia Hà Nội đã chuẩn bị và nộp hồ sơ đăng cai hội nghị từ đầu năm 2024. Ông Trần Xuân Tú - Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin cho biết, việc tổ chức hội nghị chuyên sâu về AI, mạch tích hợp và hệ thống thông minh tạo điều kiện mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế, kết nối các nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức khoa học, công nghệ.
Thông qua AICAS 2026, Đại học Quốc gia Hà Nội hướng tới mở rộng kết nối giữa các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu sinh, sinh viên với cộng đồng nghiên cứu quốc tế; đồng thời thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực AI, vi mạch và bán dẫn.
Sau phiên khai mạc, AICAS 2026 có 26 phiên chuyên đề, 2 phiên bồi dưỡng, 2 hội thảo chuyên đề và cuộc thi IEEE AICAS Grand Challenge. Các phiên chuyên môn tập trung vào những hướng nghiên cứu như kiến trúc và mạch cho tính toán AI, AI biên, điện toán trong bộ nhớ, đồng thiết kế phần cứng - phần mềm, thiết kế vi mạch hỗ trợ bởi AI, điện toán mô phỏng thần kinh, thị giác máy tính và phần cứng tiết kiệm năng lượng.
Hội nghị cũng đề cập các ứng dụng mới nổi của AI trong robot, Internet vạn vật, y tế, xe tự hành, thiết bị bay không người lái và các hệ thống thông minh, tiếp cận bài toán AI từ thuật toán, phần cứng, kiến trúc tính toán đến triển khai trong môi trường thực tế.
