Thay vào đó, họ theo học ở những nơi có định hướng thực tiễn hơn hoặc đào tạo các ngành nghề mới nổi.
Trong kỳ thi tuyển sinh đại học gaokao năm 2025, nhiều thí sinh Trung Quốc đạt điểm cao, có thể đăng ký vào các trường đại học danh tiếng như Thanh Hoa, Bắc Kinh đã làm điều ngược lại. Họ theo học các trường đại học kém danh tiếng hơn hoặc đào tạo những ngành nghề mới nổi.
Xu hướng trên diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh. Nó phản ánh thực tế rằng thành công không còn được đo bằng danh tiếng của ngôi trường mà bằng khả năng thích ứng với nhu cầu thay đổi nhanh chóng của xã hội.
Đơn cử, thí sinh đạt điểm cao nhất tại Bắc Kinh đã từ chối lời mời của Đại học Bắc Kinh để theo học ngành trí tuệ nhân tạo tại Đại học Chiết Giang ở Hàng Châu. Thành phố này là trung tâm của nhiều công ty công nghệ, trong đó có DeepSeek, công ty khởi nghiệp về trí tuệ nhân tạo được sáng lập bởi cựu sinh viên Chiết Giang. Ngôi trường này mới triển khai các khóa học đặc biệt về trí tuệ nhân tạo nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực mà Trung Quốc đang ưu tiên phát triển.
Một học sinh xuất sắc khác đến từ Trùng Khánh đã chọn học ngành bán dẫn tại Đại học Westlake, trường tư thục mới nổi tập trung mạnh vào nghiên cứu. Cả hai lựa chọn đều hướng đến những lĩnh vực mà Trung Quốc xem là chiến lược quốc gia, thể hiện sự nhạy bén của thế hệ trẻ trong việc nắm bắt xu hướng nghề nghiệp mới.
Theo các chuyên gia, lựa chọn thay đổi phản ánh tâm lý thực tế hơn của cả học sinh và phụ huynh. Họ không còn xem danh tiếng là yếu tố quyết định duy nhất, mà chú trọng đến cơ hội việc làm và sự ổn định lâu dài.
Nguyên nhân khác là do mức lương khởi điểm của sinh viên tốt nghiệp từ các trường hàng đầu giảm mạnh. Trước dịch Covid-19, sinh viên Đại học Thanh Hoa có thể kỳ vọng mức lương 15 nghìn đến 20 nghìn NDT mỗi tháng. Hiện nay, con số này chỉ còn khoảng 8 nghìn đến 10 nghìn nhân dân tệ.
Áp lực từ thị trường việc làm khiến sinh viên ngày càng cân nhắc kỹ lưỡng giữa danh tiếng học thuật và giá trị thực tế. Trong khi nền kinh tế suy yếu và số lượng sinh viên tốt nghiệp ngày càng tăng, việc chọn đúng ngành học trở thành yếu tố then chốt để đảm bảo tương lai nghề nghiệp.
Ông Xiong Bingqi, Giám đốc Viện Nghiên cứu Giáo dục Thế kỷ 21, cho biết: “Đại học không phải là trung tâm đào tạo nghề. Mục tiêu của giáo dục đại học phải là phát triển năng lực tư duy, phẩm chất toàn diện và khả năng sáng tạo của người học. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp mới là nơi nên tập trung vào đào tạo kỹ năng cụ thể phục vụ cho thị trường lao động, còn đại học tổng hợp cần duy trì vai trò bồi dưỡng tri thức nền tảng”.
Ông Xiong Bingqi chia sẻ: “Nhiều sinh viên hiện nay chọn các trường có khả năng mang lại công việc ổn định thay vì theo học tại những đại học danh tiếng nhưng có ít cơ hội thực tiễn. Điều này phản ánh thực trạng ‘mới’ của thị trường lao động Trung Quốc, khác xa ý tưởng về sự ổn định được đặt lên hàng đầu”.
