Sống lại ký ức xưa
Làng cổ Đông Sơn, ngôi làng cổ có lịch sử hàng nghìn năm tuổi bên bờ sông Mã, gắn với nền văn hóa Đông Sơn nổi tiếng thuộc phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa. Giữa phố phường tấp nập, làng cổ Đông Sơn vẫn giữ được nét cổ kính, rêu phong, nhuốm màu thời gian.
Trong nhiều năm trở lại đây, chính quyền phường Hàm Rồng đã tổ chức nhiều hoạt động “Tết xưa làng cổ” nhằm lan tỏa những nét đẹp, giá trị văn hóa truyền thống, tạo điểm nhấn để người dân, du khách khi tới làng cổ như được sống lại với những ký ức xưa từ những hoạt động trải nghiệm, từ những gian hàng chợ quê mộc mạc.
“Tết xưa làng cổ" năm nay được diễn ra từ ngày 12/2 (tức ngày 25 tháng Chạp năm 2025) và kéo dài đến hết mùng 5 Tết Bính Ngọ 2026. Từ cổng làng đến cuối ngõ, nhà nhà trưng câu đối, dựng cây nêu, nấu bánh chưng, trang hoàng nhà cửa, tất cả đều là không gian “Tết xưa” mang đậm phong vị cổ truyền.
Hoạt động này tái hiện gần như nguyên vẹn không gian văn hóa Tết cổ truyền dân tộc của một làng quê Bắc Trung Bộ. Chợ quê được dựng lên tại một khoảng đất rộng nằm ở giữa làng, bên cạnh là chùa, kế bên là những nếp nhà trăm tuổi có hàng rào đá nhuốm màu rêu, những con đường lát gạch đỏ…
Đặc biệt, mỗi gian chợ là một mái tranh, vách nứa được bài trí thêm các sản phẩm từ tre, trúc, mây… Ở đó có chợ quê với hàng trăm món ngon đã trở thành một phần ký ức tuổi thơ của những người thuộc thế hệ 8X trở về trước.
Vị quê đọng lại trong bánh khoái tép, bánh cuốn, bánh xèo, bánh lá, bánh răng bừa, bánh đa, bánh đúc bên bếp củi ấm nồng khói bay cay xè mắt… hay những thứ hàng hoá như: Chum vại, ấm liễn, sọt, thừng, thúng đấu… khiến nhiều người như đang được sống lại thời thiếu thốn, nghèo khó.
“Tết xưa làng cổ” còn có rất nhiều hoạt động như giới thiệu, bán sản phẩm tại chợ quê; tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, trò chơi, trò diễn dân gian; tổ chức hội thi nấu bánh chưng; tổ chức các hoạt động ẩm thực, mua sắm tại làng cổ Đông Sơn; hoạt động ông đồ cho chữ ngày Tết…
Giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc
Là một trong những cao niên của làng cổ Đông Sơn, ông Lương Bá Phúc (79 tuổi) cho biết, trước kia vào dịp Tết, người dân chủ yếu tập trung tại đình, chùa để chúc Tết, đánh cờ. Ngày nay, khi chứng kiến không gian Tết xưa được tái hiện, ông cảm thấy rất phấn khởi.
Theo ông Nguyễn Việt Hùng, Bí thư Đảng ủy phường Hàm Rồng, “Tết xưa làng cổ” năm nay quy mô lớn hơn nhưng vẫn hướng đến mục tiêu cũ. Đó là tạo ra một không gian vui chơi, trải nghiệm đậm đà bản sắc văn hóa trong dịp Tết đến Xuân về, giữ gìn nét đẹp truyền thống của cha ông, qua đó giới thiệu, quảng bá tiềm năng du lịch của làng cổ Đông Sơn nói riêng và phường Hàm Rồng nói chung.
Thông qua chuỗi hoạt động, phường Hàm Rồng mong muốn Nhân dân và du khách du Xuân sẽ trực tiếp cảm nhận và trải nghiệm phiên chợ Tết xưa của người Việt, thưởng thức ẩm thực hương vị quê hương; góp phần giáo dục truyền thống, tạo điều kiện cho thế hệ trẻ trải nghiệm hoạt động Tết Nguyên đán đầy đủ, ý nghĩa hơn.
Làng Đông Sơn là một trong 10 ngôi làng cổ được bình chọn đẹp nhất của Việt Nam, đại diện cho cả một giai đoạn lịch sử văn minh Đông Sơn, hội tụ đầy đủ những yếu tố đặc trưng của một làng quê Việt Nam truyền thống; tiêu biểu về sự phát triển liên tục văn hóa người Việt từ thời các vua Hùng dựng nước cho đến nay.
Ngôi làng nằm giữa những núi đồi hùng vĩ, hướng mình ra dòng sông Mã thơ mộng với cây cầu Hàm Rồng huyền thoại bắc qua. Phía sau làng là ngọn núi Cánh Tiên, phía trước là những thửa ruộng xanh bao la, màu mỡ. Không gian văn hóa đậm chất truyền thống bởi ngôi làng này hội đủ 5 yếu tố về khảo cổ, lịch sử văn hóa, danh thắng, cách mạng và kiến trúc, mặt khác còn có nhiều di tích văn hóa, lịch sử lâu đời có giá trị.