Sáng 10/4, tại Hà Nội, triển lãm trưng bày tài liệu lưu trữ “Chuyến bay Liên hợp 37 - Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam - Liên bang Nga” chính thức khai mạc, nhân kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ (12/4/1961 - 12/4/2026) – dấu mốc quan trọng trong lịch sử khoa học và văn minh nhân loại.
Điểm nhấn của trưng bày là việc tái hiện chuyến bay Soyuz 37 năm 1980 – sự kiện lần đầu tiên một người Việt Nam cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô thực hiện sứ mệnh ngoài không gian.
Không chỉ là thành tựu khoa học, chuyến bay còn trở thành biểu tượng của tình hữu nghị, sự tin cậy chính trị và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay.
Theo ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ), trong nhiều năm qua, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga trong nghiên cứu, giải mật và công bố nhiều tư liệu quý. Triển lãm lần này là kết quả của quá trình hợp tác đó, kết hợp giữa tài liệu, hiện vật và ứng dụng công nghệ hiện đại, mang đến trải nghiệm sinh động về toàn bộ hành trình – từ tuyển chọn, huấn luyện, bay vào vũ trụ đến ngày trở về.
Ông nhấn mạnh, trưng bày không chỉ tái hiện một sự kiện lịch sử đặc biệt mà còn khẳng định giá trị bền vững của tài liệu lưu trữ – những bằng chứng xác thực kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần củng cố niềm tin và mở rộng hợp tác trong tương lai.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Gennady Bezdetko - Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam cho rằng sứ mệnh chung Xô - Việt năm 1980 trên tàu Soyuz-37 là cột mốc quan trọng trong hành trình chinh phục vũ trụ của loài người, đồng thời là minh chứng sinh động cho tình hữu nghị giữa hai quốc gia. Ông nhắc lại sự kiện lần đầu tiên một đại diện của Việt Nam – khi đất nước còn nhiều khó khăn sau chiến tranh – bay vào quỹ đạo gần Trái Đất cùng nhà du hành Liên Xô Viktor Gorbatko, tạo tiếng vang lớn trên truyền thông quốc tế.
Triển lãm giới thiệu hơn 200 tài liệu, hình ảnh và hiện vật tiêu biểu, trong đó có nhiều phim tư liệu do Đại sứ quán Nga, Đài Truyền hình Việt Nam và Viện Phim Việt Nam cung cấp. Đáng chú ý là các kỷ vật gắn liền với chuyến bay, bao gồm những hiện vật từng được Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân mang theo trong hành trình vào vũ trụ – những “chứng tích không gian” giàu giá trị lịch sử và cảm xúc.
Nhân dịp này, Ban tổ chức cũng ra mắt cuốn sách “Việt Nam - Liên Xô: Giai đoạn đấu tranh vì hòa bình của Việt Nam - Hội nghị Paris”, tập hợp hệ thống tư liệu phong phú, trong đó có nhiều tài liệu lần đầu được công bố, góp phần làm sáng tỏ vai trò và sự ủng hộ của Liên Xô đối với Việt Nam trong tiến trình đàm phán hòa bình.
