Theo trang web chính thức của Điện Kremlin, Giám đốc điều hành tập đoàn quốc phòng hàng đầu Rostec - ông Sergei Chemezov đã thông báo với Tổng thống Vladimir Putin tại một cuộc gặp rằng sản lượng máy bay chiến đấu được tăng gấp đôi so với khi cuộc chiến với Ukraine bắt đầu.
Tuyên bố kép này nằm ở trung tâm chiến lược công nghiệp thời chiến của Nga, đó là các lệnh trừng phạt của phương Tây đã thất bại trong việc ngăn chặn ngành công nghiệp quốc phòng nước này.
Việc huy động cơ sở công nghiệp quân sự đang phát huy hiệu quả và Lực lượng Không quân Vũ trụ (VKS) đang được tiếp tế nhanh hơn tốc độ Ukraine và các đồng minh có thể phá hủy chúng. Số liệu sản xuất thông báo cho năm 2025 đã thách thức cả 3 kết luận trên.
Theo phân tích của hãng tin quốc phòng Ukraine Militarnyi, Nga đã bàn giao ít nhất 30 máy bay chiến đấu chiến thuật mới cho VKS trong năm 2025.
Số liệu cụ thể như sau: Khoảng 14 đến 15 máy bay ném bom tiền tuyến Su-34M cấu hình hiện đại hóa; 12 tiêm kích Su-35S được bàn giao theo 6 đợt trong suốt năm; 2 tiêm kích đa năng Su-30SM2; và khoảng 2 tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57.
Mặc dù vậy, Militarnyi lưu ý số lượng chính xác và khả năng sẵn sàng hoạt động của những chiếc Su-57 được bàn giao vẫn còn là vấn đề cần xem xét.
Mục tiêu của Nga đến năm 2025 là sản xuất 57 máy bay mới thuộc các dòng Su-57, Su-35, Su-34 và Su-30. Trên thực tế, số lượng phi cơ được giao chỉ đạt khoảng một nửa.
Những gián đoạn do lệnh trừng phạt gây ra đối với chuỗi cung ứng, công cụ và các linh kiện chính xác mà phương Tây đã dự đoán khi áp đặt những biện pháp kiểm soát xuất khẩu dường như đã tác động đáng kể, ngay cả khi Nga đã thích nghi một phần thông qua việc thay thế trong nước và các mạng lưới nhập khẩu song song.
Các nhà phân tích đánh giá Nga đã mất 65 máy bay trong cuộc chiến chống lại Ukraine chỉ riêng trong năm 2025. So với 30 chiếc được giao, điều đó nghĩa là biên chế phi đội đã giảm ròng 35 chiếc chỉ trong 1 năm Dương lịch.
Máy bay mới đang được sản xuất để thay thế những chiếc bị mất với tốc độ thấp hơn tỷ lệ hao mòn, chứ không phải cao hơn. Cho dù các nhà máy có tăng gấp đôi sản lượng thì số lượng bàn giao vẫn không đủ để đáp ứng hao hụt trên chiến trường.
Việc giao khoảng 2 chiếc trong 1 năm Dương lịch, kèm theo những điều kiện về khả năng sẵn sàng từ phía Bộ Quốc phòng, không phải là tốc độ sản xuất của một chương trình trọng điểm đang đạt đỉnh cao.
Máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm của Nga đã bị ảnh hưởng bởi sự chậm trễ và sản lượng khiêm tốn so với tham vọng mua sắm ban đầu trong suốt lịch sử phát triển của nó, và năm 2025 không làm thay đổi mô hình trên.
Chỉ 2 chiếc Su-57 so với mục tiêu lên đến 57 máy bay mới các loại cho thấy chương trình này xét về mặt thực tế vẫn chỉ đóng góp một phần nhỏ vào sức mạnh Không quân Nga, bất chấp vai trò to lớn của nó trong thông điệp công khai của Nga về hiện đại hóa quân sự.
Su-34M và Su-35S chiếm ưu thế trong bức tranh giao hàng thực tế. Su-34M - biến thể hiện đại hóa của máy bay ném bom tiền tuyến chủ lực chiếm khoảng một nửa tổng số phi cơ được giao trong năm 2025 theo thống kê của Militarnyi.
Đây là những phương tiện chuyên thả bom lượn xuống các thành phố và vị trí tiền tuyến của Ukraine và việc duy trì số lượng của chúng có ý nghĩa quan trọng về mặt tác chiến hơn so với giao Su-57 ở tốc độ hiện tại.
Ngoài ra, Su-35S được giao trong 6 đợt riêng biệt suốt năm đã đảm nhiệm vai trò chiếm ưu thế trên không cho lực lượng không quân chiến thuật Nga. Cả hai loại máy bay này cùng nhau chiếm phần lớn những gì Nga thực sự bổ sung vào kho vũ khí của mình trong năm 2025.
Ngành công nghiệp hàng không vũ trụ Nga đã hoạt động dưới sự kiểm soát xuất khẩu đáng kể của phương Tây kể từ năm 2022, các hạn chế nhắm vào thiết bị sản xuất chính xác, hợp kim chuyên dụng và linh kiện điện tử cần thiết cho quá trình chế tạo máy bay chiến đấu tiên tiến.
Việc sản lượng vẫn được duy trì trong điều kiện đó phản ánh khả năng phục hồi và thích ứng thực sự của ngành công nghiệp. Các mạng lưới nhập khẩu song song, thay thế linh kiện trong nước và chuyển hướng năng lực công nghiệp dân sự sang quân sự đều góp phần giúp các nhà máy hoạt động.
Nhưng điều này không có nghĩa là sản lượng đáp ứng những gì Nga cần và khoảng cách giữa mục tiêu 57 máy bay và kết quả 30 chiếc là một lợi ích từ các lệnh trừng phạt mà giới hoạch định chính sách phương Tây có thể viện dẫn một cách chính đáng.
Trong một cuộc họp trang trọng tại Điện Kremlin, ông Chemezov đã nói với Tổng thống Putin những điều nhà lãnh đạo cần nghe. Tuy nhiên, số liệu sản xuất mà các nhà phân tích độc lập theo dõi đến năm 2025 cho thấy thực tế trên đường băng lại không mấy khả quan.
