Thực hiện chủ trương sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Cẩm Bình (Hà Tĩnh) đã từng bước sáp nhập các trường học có quy mô chưa phù hợp, đồng thời rà soát, xác lập tên gọi mới.
Điểm đáng chú ý là thay vì chỉ sử dụng tên địa danh, địa phương lựa chọn tên hai danh nhân khoa bảng gắn với vùng đất Cẩm Bình là Đặng Văn Kiều và Trần Viết Thứ.
Sáp nhập để tinh gọn, ổn định mạng lưới trường học
Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, xã Cẩm Bình có 4 trường mầm non, 4 trường tiểu học và 2 trường THCS. Qua rà soát, Trường Mầm non Thạch Bình và Trường Tiểu học Thạch Bình được xác định chưa bảo đảm quy mô theo yêu cầu sắp xếp mạng lưới trường lớp.
Trên cơ sở chủ trương của Trung ương, tỉnh Hà Tĩnh và hướng dẫn của ngành Giáo dục, UBND xã Cẩm Bình đã chỉ đạo xây dựng phương án sáp nhập, trong đó tính toán đồng bộ các yếu tố về tổ chức bộ máy, đội ngũ, học sinh, cơ sở vật chất, tài chính, tài sản cũng như tên gọi của các trường sau sáp nhập.
Theo phương án ban đầu, Trường Mầm non Cẩm Vịnh được sáp nhập với Trường Mầm non Thạch Bình; Trường Tiểu học Cẩm Vịnh sáp nhập với Trường Tiểu học Thạch Bình. Trong quá trình xây dựng đề án, các nhà trường được yêu cầu trao đổi, lấy ý kiến trong đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên về chủ trương sáp nhập và phương án tên trường.
Đây cũng là giai đoạn địa phương đặt ra một vấn đề không đơn thuần mang tính hành chính: sau khi những ngôi trường cũ hợp nhất, tên gọi nào sẽ phù hợp với quy mô mới, đồng thời giữ được bản sắc và truyền thống giáo dục của vùng đất?
Cẩm Bình lựa chọn hướng tiếp cận từ chính lịch sử địa phương.
Qua nghiên cứu các yếu tố lịch sử, văn hóa, truyền thống hiếu học và mối liên hệ của các danh nhân với vùng đất này, UBND xã đề xuất sử dụng tên hai nhà khoa bảng Đặng Văn Kiều và Trần Viết Thứ để đặt cho các trường sau sáp nhập.
Ngày 22/5/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ xã Cẩm Bình thống nhất chủ trương sáp nhập và phương án tên trường. Đến ngày 28/5/2026, UBND xã ban hành các quyết định sáp nhập, trong đó Trường Mầm non Cẩm Vịnh và Trường Mầm non Thạch Bình mang tên mới là Trường Mầm non Đặng Văn Kiều; Trường Tiểu học Cẩm Vịnh và Trường Tiểu học Thạch Bình mang tên Trường Tiểu học Trần Viết Thứ.
Việc sắp xếp tiếp tục được triển khai theo phương án tổng thể của tỉnh. Tháng 8/2026, Cẩm Bình rà soát toàn bộ mạng lưới giáo dục mầm non, tiểu học, THCS trên địa bàn và xây dựng đề án mới phù hợp với phương án tổng thể.
Theo đó, Trường Tiểu học Cẩm Bình, Trường Tiểu học Cẩm Thành và Trường Tiểu học Trần Viết Thứ được sáp nhập, thành lập Trường Tiểu học Trần Viết Thứ. Tương tự, Trường Mầm non Cẩm Bình, Trường Mầm non Cẩm Thành và Trường Mầm non Đặng Văn Kiều được sáp nhập, thành lập Trường Mầm non Đặng Văn Kiều. Các quyết định được UBND xã ban hành ngày 27/8/2026.
Như vậy, sau nhiều bước sắp xếp, tên gọi Đặng Văn Kiều và Trần Viết Thứ tiếp tục được kế thừa trong mô hình trường học mới.
Đằng sau quyết định này là quan điểm của địa phương: sáp nhập có thể làm thay đổi tổ chức, quy mô và tên gọi của một số cơ sở giáo dục, nhưng những giá trị truyền thống của các nhà trường trước đây không vì thế bị mất đi.
Tên trường mới, câu chuyện cũ được kể lại
Việc lựa chọn tên trường cũng từng nhận được kiến nghị từ một số cán bộ, cựu giáo viên xã Cẩm Bình (cũ). Ngày 28/9/2026, một số cá nhân có đơn đề nghị lấy lại tên Trường Mầm non Cẩm Bình và Trường Tiểu học Cẩm Bình sau khi thực hiện sắp xếp.
Ngày 30/9, Thường trực Đảng ủy xã Cẩm Bình tổ chức làm việc với các cá nhân kiến nghị để trao đổi, làm rõ quá trình sắp xếp và phương án đặt tên trường.
Theo báo cáo của UBND xã Cẩm Bình, việc xây dựng đề án đã được thực hiện theo từng giai đoạn, có trao đổi, lấy ý kiến trong đội ngũ cán bộ quản lý các trường liên quan trước khi trình cấp có thẩm quyền. Địa phương cũng rà soát quy định hiện hành và xác định không có quy định bắt buộc phải tổ chức lấy ý kiến toàn thể Nhân dân về tên trường trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Tại buổi làm việc, các cá nhân có đơn kiến nghị được thông tin, giải thích về quá trình sắp xếp, căn cứ lựa chọn tên trường. Kết thúc buổi làm việc, các cá nhân này đồng tình với chủ trương sắp xếp trường học của địa phương và thống nhất với những nội dung được trao đổi.
Điểm đáng chú ý trong cách đặt tên trường của Cẩm Bình là địa phương không lựa chọn một cái tên mang tính đơn thuần hành chính, mà tìm về những nhân vật gắn với lịch sử khoa bảng của quê hương.
Đặng Văn Kiều (1824-1881) quê làng Phất Nạo, nay thuộc xã Cẩm Bình, là một sĩ phu, nhà khoa bảng nổi tiếng thời Nguyễn. Nhà thờ ông tại Cẩm Bình đã được UBND tỉnh Hà Tĩnh xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.
Trong khi đó, Trần Viết Thứ (1487-1556) là vị Tiến sĩ khai khoa của vùng đất Phất Nạo, từng giữ chức Tế tửu Quốc Tử Giám - vị trí đứng đầu cơ quan giáo dục, đào tạo nhân tài cao nhất của đất nước thời bấy giờ. Nhà thờ ông tại địa phương cũng được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.
Việc đưa tên hai danh nhân vào tên trường vì thế mang thêm một lớp ý nghĩa: tên trường không chỉ để phân biệt các cơ sở giáo dục sau sáp nhập mà còn trở thành một “địa chỉ” để nhắc nhở về truyền thống hiếu học của quê hương.
Theo UBND xã Cẩm Bình, việc lựa chọn tên trường được xem xét trên các yếu tố lịch sử, văn hóa, truyền thống hiếu học; đồng thời bảo đảm sự ổn định và thống nhất sau sáp nhập. Địa phương xác định truyền thống, thành tích của các nhà trường trước đây tiếp tục được kế thừa, lưu giữ và phát huy trong quá trình xây dựng trường mới.
Đây cũng là điểm giao thoa giữa yêu cầu sắp xếp bộ máy và mục tiêu giáo dục truyền thống. Một ngôi trường sau sáp nhập có thể có tên mới, cơ cấu mới, quy mô mới, nhưng điều quan trọng là ký ức và những giá trị tốt đẹp được tích lũy qua nhiều thế hệ vẫn được tiếp nối.
Với Trường Mầm non Đặng Văn Kiều, tên gọi gắn với một người con ưu tú của quê hương được kỳ vọng góp phần gieo những nhận thức đầu tiên về truyền thống địa phương cho trẻ nhỏ. Với Trường Tiểu học Trần Viết Thứ, tên một người từng đứng đầu Quốc Tử Giám lại tạo thêm một thông điệp trực diện về sự trân trọng tri thức, tinh thần hiếu học và khát vọng vươn lên.
Lãnh đạo UBND xã Cẩm Bình cho biết, trong thời gian tới sẽ chỉ đạo các nhà trường tổ chức những hoạt động giáo dục truyền thống, giới thiệu thân thế, sự nghiệp của 2 danh nhân để cán bộ, giáo viên, học sinh và Nhân dân hiểu rõ hơn ý nghĩa tên trường, qua đó phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương.
Suy cho cùng, sáp nhập trường học là yêu cầu của quá trình tổ chức lại mạng lưới giáo dục. Nhưng cách đặt tên trường lại mở ra một câu chuyện rộng hơn: làm thế nào để một sự thay đổi về tổ chức không trở thành sự đứt gãy về truyền thống.
Ở Cẩm Bình, câu trả lời được gửi gắm qua hai cái tên Đặng Văn Kiều và Trần Viết Thứ.
Hai tên trường mới, nhưng không phải một khởi đầu từ con số 0. Đó là sự tiếp nối những giá trị đã được vun đắp qua nhiều thế hệ, để mỗi tên trường không chỉ là một địa chỉ hành chính mà còn có thể trở thành một bài học sống động về quê hương, về truyền thống hiếu học và khát vọng vươn lên.
