Mở thêm cơ hội học tập từ những lớp học đặc thù

Bắt đầu từ những lớp học đặc thù

Tại phường Thủ Dầu Một (TPHCM), lớp học tình thương của cô Nguyễn Thị Ba (78 tuổi) đang duy trì việc học chữ cho những trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, quá tuổi vào lớp 1 hoặc chưa có điều kiện đến trường. Ngót 10 năm đứng lớp, cô Ba hiểu rằng, với những học sinh này, đưa được các em đến lớp đã khó, để các em duy trì việc học còn khó hơn.

Cô Ba chia sẻ, bản thân là giáo viên tiểu học nghỉ hưu, bắt đầu gắn bó với lớp học tình thương từ năm 2016. Trước đó, trong những năm mưu sinh bằng nghề bán vé số, cô thường gặp những trẻ em cũng đi bán vé số, theo cha mẹ làm thuê. Biết các em không được đến trường vì hoàn cảnh gia đình, cô tìm đến lớp học tình thương phường Phú Cường (tỉnh Bình Dương trước sáp nhập) và tình nguyện đứng lớp.

Những năm qua, ban ngày bán vé số, chiều tối trở về lớp dạy học, cô Ba gắn bó với học sinh qua từng con chữ. Có thời điểm lớp có hơn 20 em, từ 6 đến 17 tuổi. Mỗi em một hoàn cảnh, trình độ cũng khác nhau. Có em là con công nhân lao động nghèo, có em quá tuổi vào lớp 1, có em gặp khó khăn về giấy tờ nên chưa thể vào trường chính quy.

“Là nhà giáo, nhìn các em không được đến trường nên cô phải giúp. Ít nhất là giúp các em biết được con chữ, biết được lễ nghĩa, phép tắc…”, cô Ba chia sẻ.

Theo cô Ba, dạy những học sinh này cần sự kiên trì bởi không thể áp dụng cùng một cách cho tất cả. Có em phải bắt đầu từ những chữ cái, con số; có em đã lớn nhưng kiến thức nền còn hạn chế. Cô phải theo sát từng em, vừa dạy chữ vừa động viên để các em duy trì việc học.

Hiện lớp đang có trẻ theo học chương trình lớp 1 và lớp 4. Các em đều quá tuổi vào lớp 1 và gia đình chưa có điều kiện cho con đến trường. Với cô Ba, điều đáng mừng không chỉ là các em biết đọc, biết viết mà còn là có thêm cơ hội tiếp tục học tập.

Thực tế tại lớp học cho thấy, với những nhóm khó tiếp cận giáo dục, dạy chữ mới chỉ là bước đầu. Để một đứa trẻ đến lớp và duy trì việc học, nhiều rào cản về hoàn cảnh gia đình, độ tuổi, giấy tờ cá nhân cần được tháo gỡ.

Để việc học đến gần hơn

Tại TPHCM, kết quả phổ cập giáo dục và xóa mù chữ những năm qua đạt nhiều kết quả tích cực. Theo báo cáo tại Hội nghị tổng kết năm học 2025-2026 và triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027 đối với giáo dục thường xuyên diễn ra vào ngày 12/8/2026, toàn thành phố còn 41.432 người mù chữ trong độ tuổi 15-60, chiếm 0,61%; 99.101 người chưa đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2, chiếm 1,45%.

Kết quả trên cho thấy TPHCM tiếp tục duy trì vững chắc chuẩn xóa mù chữ ở mức cao, tuy nhiên vẫn còn một bộ phận người dân cần được tiếp cận các chương trình xóa mù chữ và giáo dục tiếp tục sau biết chữ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác vận động người học tham gia các lớp xóa mù chữ còn gặp khó khăn do nhiều người trong độ tuổi lao động bận mưu sinh, tâm lý e ngại khi tham gia học tập. Đồng thời, trong giai đoạn sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các phường, xã, đặc khu sau sáp nhập chưa tổ chức được các lớp xóa mù chữ.

Tại hội nghị, bà Trương Hải Thanh, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM đề nghị, giáo dục thường xuyên cần tiếp tục phát huy vai trò trong xây dựng xã hội học tập, thúc đẩy học tập suốt đời, đưa cơ hội học tập đến người dân, cộng đồng và người lao động. Đây cũng là trách nhiệm quan trọng của giáo dục thường xuyên trong quá trình TPHCM xây dựng Thành phố học tập toàn cầu UNESCO.

Bà Thanh nhấn mạnh, kết quả thực chất cần được đo bằng những thước đo của đổi mới. Mỗi đơn vị cần tự đặt ra câu hỏi sau một năm chất lượng giáo dục có được nâng lên hay không, người học có tiến bộ hay không, cơ hội có được mở rộng hay không, hoạt động của đơn vị có hiệu quả hay không và những thay đổi về tổ chức, quản trị có thực sự mang lại lợi ích cho người học hay không.

Theo đó, giáo dục thường xuyên cần quan tâm đến chất lượng người học và mở rộng cơ hội học tập suốt đời; đồng thời xây dựng kế hoạch rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và kết quả.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với xóa mù chữ, bởi người học phần lớn là người trưởng thành, có công việc, gia đình và những điều kiện sinh hoạt rất khác nhau.

Nếu tổ chức lớp học theo một khung giờ cố định, tại một địa điểm cố định, việc duy trì sĩ số có thể trở thành trở ngại. Người lao động phải đi làm, người lớn tuổi phụ thuộc vào người thân đưa đón, trong khi một bộ phận người học có tâm lý mặc cảm vì tuổi cao nhưng chưa biết chữ.