Chuẩn hóa an toàn và minh bạch giao dịch
Bộ Công Thương đã chính thức ban hành Thông tư số 61/2026 ban hành kèm Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 32:2026/BCT quy định về trụ sạc và trạm sạc xe điện có hiệu lực từ 1/7/2027, mở ra bước ngoặt chuẩn hóa toàn bộ hạ tầng sạc trên phạm vi cả nước.
Theo thông tin từ Bộ Công Thương, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 32:2026/BCT được xây dựng dựa trên năm mục tiêu cốt lõi bao gồm bảo đảm an toàn điện, nâng cao tính tương thích kỹ thuật, minh bạch thông tin cho người sử dụng, bảo vệ sự ổn định của hệ thống điện quốc gia và hướng tới hạ tầng sạc thông minh trong tương lai.
Quy chuẩn mới quy định các yêu cầu tối thiểu bắt buộc về an toàn điện, an toàn trong quá trình sử dụng, khả năng vận hành ổn định và kiểm định đo lường chính xác.
Về mặt an toàn kỹ thuật, trạm sạc xe điện phải được thiết kế đồng bộ từ hệ thống cấp điện, hệ thống phân phối điện, trụ sạc cho đến các hệ thống bảo vệ, nối đất, chống sét, giám sát, điều khiển, phòng cháy chữa cháy và hạ tầng phụ trợ.
Hạ tầng sạc bắt buộc phải tích hợp các giải pháp kỹ thuật nhằm phát hiện, cảnh báo, cô lập và xử lý sự cố một cách chủ động. Khi xảy ra các tình huống nguy hiểm như hỏa hoạn, sự cố chạm đất, va chạm phương tiện, ngập nước, quá nhiệt hay hư hỏng cách điện, hệ thống phải có khả năng ngắt nguồn điện tự động hoặc cho phép thao tác thủ công ngay lập tức.
Ngoài ra, các thiết bị và phụ kiện cấu thành trạm sạc phải chịu đựng được những tác động trực tiếp từ môi trường khắc nghiệt ngoài trời như nhiệt độ, độ ẩm, độ ăn mòn, bụi bẩn và rung động.
Nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi tài chính của người sử dụng xe điện, quy chuẩn quy định rất khắt khe đối với các dịch vụ sạc có thu tiền. Cụ thể, người tiêu dùng phải được cung cấp rõ ràng và hiển thị minh bạch trước cũng như trong suốt quá trình giao dịch các thông số về lượng điện năng tiêu thụ, thời gian sạc, giá điện hoặc phương pháp tính giá và tổng số tiền thanh toán.
Mọi dữ liệu giao dịch phải được ghi nhận và lưu trữ với yêu cầu bảo đảm tính toàn vẹn, chống lại mọi hành vi sửa đổi hay xóa trái phép và sẵn sàng truy xuất khi có yêu cầu kiểm tra từ cơ quan chức năng.
Đối tượng và phạm vi điều chỉnh của QCVN 32:2026/BCT tập trung chủ yếu vào các trạm sạc đặt tại khu vực công cộng, bãi trông giữ xe tập trung, trạm dừng nghỉ và các khu vực tương tự phục vụ ô tô thuần điện và ô tô hybrid sạc ngoài.
Tương thích kỹ thuật nhưng không bắt buộc chia sẻ
Một trong những vấn đề thu hút sự quan tâm lớn nhất của dư luận cũng như các doanh nghiệp sản xuất xe điện thời gian qua là câu hỏi liệu trạm sạc có bị bắt buộc phải mở cửa cho xe của các thương hiệu khác cùng sử dụng hay không.
Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công thương) cho biết, cần phân biệt giữa yêu cầu kỹ thuật và phương thức kinh doanh. Quy chuẩn đặt ra yêu cầu kỹ thuật để hình thành hệ thống sạc có tính thống nhất. Còn phương thức kinh doanh của nhà đầu tư và việc chia sẻ trạm sạc là vấn đề giữa nhà đầu tư và người tiêu dùng.
Về vấn đề trạm sạc trong chung cư, tầng hầm và bãi xe trong nhà, ông Phạm Văn Quân cho biết, trong quá trình xây dựng quy chuẩn, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bộ, ngành để phân định trách nhiệm quản lý.
Theo đó, quy chuẩn tập trung vào trụ sạc là bộ phận cấu thành của trạm sạc. Các trụ sạc vẫn phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Trong khi đó, trạm sạc đặt trong công trình còn liên quan đến pháp luật về xây dựng và phòng cháy, chữa cháy.
Đại diện Cục Công nghiệp cho biết, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan để làm rõ trách nhiệm quản lý đối với trạm sạc trong công trình xây dựng.
Bộ Công thương đã ban hành Thông tư số 61/2026, kèm theo QCVN 32:2026/BCT về trụ sạc, trạm sạc xe điện. Quy chuẩn này được xây dựng với 5 mục tiêu gồm: An toàn, tính tương thích, minh bạch cho người sử dụng, bảo vệ hệ thống điện và hướng tới hệ thống sạc thông minh.
Về tính tương thích, QCVN 32:2026/BCT quy định trạm sạc phải bảo đảm khả năng kỹ thuật để dùng chung cho các phương tiện có cổng sạc tương thích với loại đầu nối, chế độ sạc và cấu hình kỹ thuật mà trạm hỗ trợ.
Quy chuẩn cũng yêu cầu chức năng điều khiển không được làm mất khả năng tương thích đã công bố khi các điều kiện kỹ thuật, xác thực và an toàn không thay đổi.
