Theo truyền thông, Pháp đang gây sức ép với EU nhằm gỡ tỷ phú Nga Alisher Usmanov khỏi danh sách trừng phạt để đổi lấy việc Azerbaijan trả tự do cho một số công dân Pháp đang bị giam giữ tại nước này, trong đó có một người bị kết án vì hoạt động gián điệp cho Pháp.
Tuần trước, Pháp bất ngờ đứng về phía Slovakia và từ chối ủng hộ việc gia hạn các biện pháp trừng phạt Nga, trừ khi ông Usmanov được đưa ra khỏi danh sách đen.
Slovakia trước đó đã cản trở việc gia hạn, yêu cầu loại Usmanov và doanh nhân Nga Mikhail Fridman khỏi danh sách.
Tranh cãi này đã khiến việc gia hạn các biện pháp trừng phạt bị đình trệ. Các biện pháp nhắm vào hơn 3.000 cá nhân và tổ chức, buộc EU phải gia hạn các hạn chế đến ngày 22/9 trong khi các cuộc đàm phán tiếp tục.
Nếu các đại sứ không đạt được thỏa thuận trước thời hạn này, toàn bộ cơ chế trừng phạt có thể hết hiệu lực theo quy định pháp luật.
Pháp chính thức chỉ đưa ra rất ít lời giải thích cho lập trường của mình, ngoài việc viện dẫn những lo ngại về “an ninh quốc gia”.
Tuy nhiên, hôm 14/9, Financial Times và Euronews dẫn các nguồn tin ngoại giao cho biết yêu cầu của Pháp liên quan đến nỗ lực bảo đảm trả tự do cho một số công dân Pháp hiện bị Azerbaijan giam giữ.
Azerbaijan cũng nhiều lần vận động để Usmanov được đưa khỏi danh sách đen, trong bối cảnh tỷ phú này duy trì mối quan hệ lâu năm và tốt đẹp với giới lãnh đạo Azerbaijan cũng như thế giới Turkic rộng lớn hơn.
Chưa rõ chính xác có bao nhiêu công dân Pháp đang bị giam giữ tại Azerbaijan, nhưng ít nhất 2 người đã được công khai danh tính.
Doanh nhân Martin Ryan bị bắt tại Baku vào năm 2023 và bị kết án 10 năm tù hồi đầu năm nay vì tội gián điệp. Các công tố viên Azerbaijan cáo buộc ông làm việc với tình báo Pháp để thu thập thông tin về quân đội và quan hệ đối ngoại của nước này.
Pháp bác bỏ những cáo buộc trên.
Một doanh nhân Pháp khác là Anass Derraz cũng đang thụ án 9 năm tù trong một vụ án hối lộ riêng biệt.
Chưa rõ 2 người này có nằm trong các cuộc đàm phán được đề cập hay không.
Azerbaijan và các quốc gia Turkic khác nhiều lần ủng hộ những nỗ lực nhằm đưa ông Usmanov ra khỏi danh sách trừng phạt của EU.
Theo các báo cáo, trong một bức thư Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan gửi Thủ tướng Slovakia Robert Fico hồi đầu năm nay, Azerbaijan được nêu tên cùng một số chính phủ khác ủng hộ việc gỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với doanh nhân này.
Usmanov, tỷ phú Nga sinh tại Uzbekistan với các lợi ích kinh doanh lớn trong lĩnh vực kim loại, khai khoáng và viễn thông, bị EU áp đặt lệnh trừng phạt vào tháng 2/2022 do cáo buộc có quan hệ với Tổng thống Vladimir Putin và sở hữu lợi ích trong những lĩnh vực mà EU cho rằng mang lại nguồn thu đáng kể cho Chính phủ Nga.
Ông Usmanov phủ nhận các cáo buộc và nhiều lần thách thức các biện pháp hạn chế tại các tòa án châu Âu. Gần đây, ông cũng thắng một số vụ kiện phỉ báng tại Đức liên quan đến những thông tin truyền thông cáo buộc ông có quan hệ với Điện Kremlin.
