Theo Tổng thống Mỹ Donald Trump, Mỹ và Israel đã phát động một cuộc tấn công lớn nhằm phá hủy phần lớn quân đội Iran cũng như ngăn chặn nước này chế tạo vũ khí hạt nhân.
Các cuộc tấn công đã khiến Lãnh đạo tối cao của Iran Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng, cũng như Bộ trưởng Quốc phòng và người đứng đầu Lực lượng Vệ binh Cộng hòa. Một trường tiểu học nữ sinh ở thành phố Minab, miền Nam Iran, đã bị trúng bom của Israel, khiến gần 70 học sinh thiệt mạng.
Để đáp trả, Iran đã phát động một loạt các cuộc tấn công trên khắp Trung Đông, nhắm vào một số quốc gia có căn cứ quân sự của Mỹ. Trong khi hôm 1/3, Israel và Mỹ đã nhắm mục tiêu vào trung tâm Tehran bằng một loạt các cuộc tấn công mới.
Tại sao Mỹ và Israel lại tấn công Iran?
Theo RT, bất chấp việc Mỹ tăng cường lực lượng quân sự ở Trung Đông trong những tuần gần đây, Washington cũng nối lại nỗ lực đạt được một thỏa thuận hạt nhân mới với Tehran.
Vòng đàm phán cuối cùng kết thúc tại Thụy Sĩ hôm 26/2, với việc Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết đã đạt được "tiến bộ tốt" về vấn đề hạt nhân và nới lỏng trừng phạt, nhưng vẫn còn những khác biệt.
Tuy nhiên, tiến triển đó không ngăn cản Washington sử dụng vũ lực. Trong bài phát biểu sáng 28/2, ông Trump nói rằng mục tiêu chính của chiến dịch được Bộ Chiến tranh đặt tên là Chiến dịch Epic Fury nhằm "bảo vệ người dân Mỹ bằng cách loại bỏ các mối đe dọa cận kề từ Iran".
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu từ lâu đã coi Iran là kẻ thù nguy hiểm nhất của Israel, vì vậy ông không cần nhiều động lực. Sau khi làm suy yếu các lực lượng ủy nhiệm của Iran Hamas ở Gaza và Hezbollah ở Lebanon, Israel đã phát động chiến tranh chống lại chính Iran vào mùa Hè năm ngoái.
Iran có vũ khí hạt nhân không?
Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, mặc dù Israel và Mỹ đã nhiều lần cáo buộc nước này đang hướng tới việc sở hữu chúng.
Uranium được làm giàu cao là một thành phần cơ bản của vũ khí hạt nhân. Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Iran làm giàu uranium đến độ tinh khiết 60%, gần mức độ dùng để chế tạo vũ khí, nhưng nước này khẳng định không có chương trình vũ khí hạt nhân.
Tehran cũng nhấn mạnh rằng các cáo buộc của Mỹ là "có động cơ chính trị" và lặp lại "những cáo buộc vô căn cứ".
Quốc hội Mỹ đã tuyên chiến với Iran chưa?
Mỹ tấn công Iran mà không có sự chấp thuận của Quốc hội, đó là lý do tại sao một số người cho rằng việc hạn chế các nỗ lực của Tổng thống trong việc này đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Điều 1 của Hiến pháp Mỹ trao cho Quốc hội, chứ không phải Tổng thống, quyền tuyên chiến.
Theo Đài Phát thanh Quốc gia (NPR), các lãnh đạo cấp cao của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa trong Quốc hội, nhóm được gọi là "Nhóm Tám người", cùng với các lãnh đạo đảng từ cả hai viện, cũng như lãnh đạo Ủy ban Tình báo, đã được Nhà Trắng thông báo ngay trước cuộc tấn công.
BRICS đã phản ứng như thế nào?
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã lên án "cuộc tấn công vũ trang vô cớ" của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, đồng thời kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các cuộc tấn công.
Ông nhấn mạnh Nga sẵn sàng, kể cả tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm các giải pháp hòa bình dựa trên luật pháp quốc tế, sự tôn trọng lẫn nhau và sự cân bằng lợi ích.
Nga và Iran đều là thành viên của nhóm các quốc gia BRICS, cùng với Brazil, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi, Indonesia, Ai Cập, Ethiopia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Các quốc gia này đã lên án hành động gây hấn của Mỹ và Israel chống lại Iran hồi tháng 6 năm ngoái, gọi đó là "sự vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế" đồng thời bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với việc thành lập một nhà nước Palestine.
Tại sao eo biển Hormuz lại quan trọng đến vậy?
Ngay khi Mỹ và Israel phát động tấn công Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz, nằm giữa Iran ở phía Bắc và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, là nơi vận chuyển khoảng 1/4 lượng dầu mỏ bằng đường biển trên thế giới.
Các tàu thuyền đã nhận được tín hiệu VHF từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết "không tàu nào được phép đi qua eo biển Hormuz".
Nếu điều này là sự thật và các tàu chở dầu khổng lồ vận chuyển dầu khí từ Trung Đông đến Trung Quốc, châu Âu, Mỹ và các nước tiêu thụ năng lượng lớn khác bị từ chối đi qua eo biển, sự gián đoạn này sẽ gây ra sự tăng vọt giá dầu và có khả năng gây bất ổn cho nền kinh tế toàn cầu.
Theo hãng thông tấn Reuters, sáng 1/3, một tàu chở dầu mang cờ quần đảo Marshall đã bị hư hại trong một vụ tấn công bằng đạn pháo ở eo biển Hormuz.
Chiều 1/3, tàu Skylight mang cờ Palau đã bị tấn công cách cảng Khasab thuộc tỉnh Musandam 5 hải lý về phía Bắc và có thông tin cho rằng tàu đang chìm. Toàn bộ thủy thủ đoàn 15 người đã được sơ tán, trong đó có 4 người bị thương.
