Từ những thanh niên viết đơn tình nguyện nhập ngũ đến các bác sĩ trẻ nơi tuyến đầu chống dịch, nhiều người trẻ đang chọn cách bước ra khỏi vùng an toàn để cống hiến cho xã hội. Để những hành động đẹp ấy tiếp tục lan tỏa, việc giáo dục tinh thần chủ động và trách nhiệm từ gia đình đóng vai trò đặc biệt quan trọng
Sự dấn thân, chủ động của người trẻ không chỉ bắt nguồn từ lý tưởng cá nhân, mà còn được hình thành từ môi trường gia đình. Những bài học về trách nhiệm, lòng dũng cảm và sự chủ động ngay từ nhỏ chính là nền tảng để người trẻ sẵn sàng dấn thân vì xã hội.
Cơ hội để rèn luyện
Trong mỗi giai đoạn phát triển của đất nước, thế hệ trẻ luôn là lực lượng tiên phong với tinh thần dấn thân, sẵn sàng đảm nhận những nhiệm vụ khó khăn vì lợi ích chung của cộng đồng và Tổ quốc
Từ học tập, lao động, sáng tạo đến tham gia các hoạt động vì xã hội, tuổi trẻ hôm nay đang không ngừng khẳng định trách nhiệm và khát vọng cống hiến của mình. Trong đó, việc nhiều thanh niên chủ động viết đơn tình nguyện tham gia nghĩa vụ quân sự và nghĩa vụ công an nhân dân là một minh chứng rõ nét cho tinh thần sẵn sàng dấn thân, góp sức bảo vệ bình yên của đất nước ngay trong thời bình.
Hưởng ứng mùa tuyển quân năm 2026, nhiều thanh niên trên khắp các địa phương đã chủ động viết đơn tình nguyện tham gia nghĩa vụ quân sự và nghĩa vụ công an nhân dân. Với họ, việc lên đường nhập ngũ không chỉ là thực hiện trách nhiệm theo quy định của pháp luật, mà còn là cơ hội để rèn luyện bản thân, trưởng thành hơn trong môi trường kỷ luật, đồng thời góp phần bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân. Tinh thần tự nguyện ấy đang góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp về trách nhiệm và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ trong thời bình.
Những ngày đầu tháng 3/2026, công tác chuẩn bị cho lễ giao nhận quân tại nhiều địa phương diễn ra khẩn trương, sôi nổi. Cùng với các thanh niên thực hiện lệnh gọi nhập ngũ theo quy định, ngày càng xuất hiện nhiều trường hợp chủ động viết đơn xin tham gia nghĩa vụ quân sự và nghĩa vụ công an nhân dân. Hành động tự nguyện ấy thể hiện tinh thần sẵn sàng cống hiến, mong muốn được đóng góp sức trẻ cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Việc thanh niên chủ động đăng ký nhập ngũ không chỉ cho thấy ý thức chấp hành pháp luật, mà còn phản ánh tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước. Trong bối cảnh công tác tuyển quân những năm gần đây gặp không ít khó khăn do áp lực học tập, việc làm và những tác động từ đời sống kinh tế - xã hội, tinh thần tự giác, xung kích của thanh niên càng trở nên đáng quý và ý nghĩa.
Thời gian qua, các cấp ủy, chính quyền cùng các ban, ngành, đoàn thể đã tích cực triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng và trách nhiệm của thanh niên đối với Tổ quốc.
Nhiều địa phương tổ chức các buổi gặp gỡ, giao lưu, động viên thanh niên trước ngày lên đường nhập ngũ, qua đó khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của tuổi trẻ trong nhiệm vụ bảo vệ đất nước. Những hoạt động này góp phần củng cố niềm tin, tiếp thêm động lực để các tân binh vững vàng bước vào môi trường quân ngũ, sẵn sàng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Tinh thần dấn thân ấy không chỉ thể hiện qua việc sẵn sàng lên đường nhập ngũ, mà còn được thể hiện sinh động trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Ở khắp các địa phương, nhiều thanh niên đang tích cực tham gia các phong trào tình nguyện vì cộng đồng, hỗ trợ người dân trong những hoàn cảnh khó khăn, xung kích trong công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, hay mạnh dạn khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo để đóng góp cho sự phát triển của quê hương, đất nước. Những hành động cụ thể ấy đã tạo nên nhiều tấm gương đẹp về tinh thần trách nhiệm, khát vọng cống hiến và ý chí dấn thân của tuổi trẻ trong thời đại mới.
Chàng thanh niên Nguyễn Ngọc Mạnh từng được xem là “người hùng” khi không hề đắn đo suy nghĩ cứu bé gái 3 tuổi rơi từ ban công của một tòa nhà chung cư
Năm 2021, bé Nguyễn Phương H. (3 tuổi) tại Hà Nội bất ngờ tự bò ra ban công ở tầng 12, trèo ra bên ngoài lan can rồi treo mình lơ lửng ở độ cao hơn 30m. Nhiều người ở tòa nhà đối diện phát hiện tri hô. Anh Mạnh, lái xe tải chở hàng, khi ấy đã băng lên mái tôn và đỡ được cháu H. vừa rơi từ trên cao xuống, giúp bé thoát chết trong gang tấc. Thời điểm đó, anh Mạnh chia sẻ: “Chưa bao giờ tôi nhận được nhiều sự quan tâm như vậy. Tôi không phải là siêu nhân, anh hùng, trong tình huống cấp bách ấy ai cũng sẽ làm như tôi cả”.
Tinh thần dấn thân của tuổi trẻ còn được khắc họa rõ nét qua những thời điểm khó khăn của đất nước. Trong giai đoạn dịch Covid-19 bùng phát, hàng nghìn y, bác sĩ, nhân viên y tế trẻ đã tình nguyện lên đường đến các tâm dịch, làm việc trong điều kiện áp lực cao và tiềm ẩn nhiều nguy cơ lây nhiễm. Không quản ngày đêm, họ kiên trì bám trụ tại bệnh viện dã chiến, khu điều trị và các điểm tiêm chủng, góp phần quan trọng trong công tác kiểm soát dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Hình ảnh những “chiến sĩ áo trắng” nơi tuyến đầu chống dịch đã trở thành biểu tượng đẹp cho tinh thần dấn thân, trách nhiệm và lòng nhân ái của thế hệ trẻ Việt Nam.
Trong đó, có nhân viên y tế phải 3 lần hoãn cưới, có người phải vĩnh biệt người thân qua Zalo… Không chỉ vậy, rất nhiều gương mặt trẻ khác đã âm thầm lao động, chiến đấu quên mình vì sự phát triển của đất nước, vì cuộc sống bình yên của nhân dân. Đó chính là sự dấn thân vì cộng đồng của lớp thanh niên Việt Nam trong thời đại mới.
Môi trường đầu tiên và quan trọng nhất
Bên cạnh nỗ lực của bản thân người trẻ và sự định hướng của xã hội, gia đình vẫn là môi trường đầu tiên và quan trọng nhất hình thành tinh thần chủ động, dấn thân ở mỗi cá nhân. Những giá trị về trách nhiệm, lòng dũng cảm và ý thức cống hiến thường được nuôi dưỡng từ các bài học giản dị trong đời sống hằng ngày. Khi cha mẹ khuyến khích con tự lập, biết suy nghĩ cho người khác và không ngại đối diện với thử thách, đó chính là nền tảng để các em hình thành bản lĩnh, từ đó sẵn sàng hành động vì những mục tiêu lớn lao hơn.
Chia sẻ về vấn đề này, chị Nguyễn Thị Thanh Tuyền – giáo viên tại một trường THPT và là phụ huynh của hai con (Hưng Yên), cho rằng trước hết, cha mẹ cần giúp con hiểu, sự chủ động không phải là điều gì quá xa vời mà bắt đầu từ những việc nhỏ trong cuộc sống. Một đứa trẻ được khuyến khích tự sắp xếp việc học tập, chủ động làm việc nhà, tự giải quyết những vấn đề phù hợp với lứa tuổi sẽ dần hình thành thói quen tự chịu trách nhiệm với hành động của mình. Khi trưởng thành trong môi trường như vậy, người trẻ sẽ có xu hướng tự tin hơn, dám đưa ra quyết định và không ngại thử sức ở những lĩnh vực mới.
“Bên cạnh đó, với tư cách là cha mẹ, vợ chồng tôi cũng thường tạo điều kiện để con tham gia các hoạt động xã hội và trải nghiệm thực tế. Những chương trình tình nguyện, hoạt động cộng đồng, phong trào thanh niên hay các dự án vì môi trường, vì người yếu thế không chỉ giúp trẻ mở rộng hiểu biết, mà còn nuôi dưỡng tinh thần sẻ chia và trách nhiệm với xã hội. Qua mỗi trải nghiệm, trẻ sẽ nhận ra rằng, sự đóng góp của mình, dù nhỏ bé, cũng có thể mang lại giá trị tích cực cho cộng đồng. Chính những trải nghiệm ấy sẽ khơi dậy trong trẻ khát vọng dấn thân và mong muốn được cống hiến nhiều hơn”, chị Thanh Tuyền bày tỏ.
Đồng quan điểm, anh Vũ Trọng Hùng – phụ huynh tại Hải Phòng, nhìn nhận yếu tố quan trọng khác để thúc đẩy sự chủ động, dấn thân ở trẻ là cách cha mẹ đối diện với thất bại của con. Phụ huynh này cho rằng, trong quá trình trưởng thành, việc mắc sai lầm hay gặp khó khăn là điều khó tránh khỏi. Nếu cha mẹ quá bao bọc hoặc chỉ trích khi con vấp ngã, trẻ có thể hình thành tâm lý e dè, sợ thử thách. Ngược lại, khi cha mẹ coi thất bại là một phần của quá trình học hỏi, động viên con rút kinh nghiệm và tiếp tục cố gắng, người trẻ sẽ học được sự kiên trì và bản lĩnh. Đây chính là những phẩm chất cần thiết để trẻ dám bước ra khỏi vùng an toàn và dấn thân vào những con đường mới.
“Ngoài ra, tấm gương của cha mẹ cũng có sức ảnh hưởng rất lớn. Trẻ em thường học hỏi nhiều từ hành động thực tế hơn là lời nói. Khi cha mẹ sống có trách nhiệm, tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng, sẵn sàng giúp đỡ người khác hoặc dám theo đuổi những mục tiêu tốt đẹp, những hình ảnh đó sẽ âm thầm tác động đến nhận thức và cách hành xử của con. Từ đó, trẻ hiểu rằng, dấn thân không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một cách sống, một lựa chọn mang lại ý nghĩa cho bản thân và xã hội”, anh Trọng Hùng chia sẻ.
Song song với vai trò của gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội cũng cần phối hợp chặt chẽ trong việc giáo dục tinh thần chủ động cho thế hệ trẻ.
Theo cô Nguyễn Hương Ly – giáo viên Trường Tiểu học Thành Công B (Hà Nội), các chương trình giáo dục kỹ năng sống, hoạt động ngoại khóa, phong trào thanh niên hay những diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm từ các tấm gương tiêu biểu sẽ giúp người trẻ có thêm động lực và định hướng rõ ràng hơn cho hành trình của mình. Khi được đặt trong môi trường khuyến khích sáng tạo, trải nghiệm và cống hiến, các em sẽ dần hình thành ý thức chủ động trong học tập, lao động và tham gia các hoạt động vì cộng đồng.
Cô Hương Ly dẫn chứng, thực tế cho thấy, nhiều tấm gương thanh niên sẵn sàng dấn thân trong các lĩnh vực khác nhau, từ lực lượng vũ trang, y tế, khoa học, giáo dục đến các hoạt động tình nguyện xã hội. Những tấm gương này thường được nuôi dưỡng từ nền tảng gia đình vững chắc.
“Những người trẻ ấy không chỉ có tri thức, mà còn có bản lĩnh, lý tưởng và tinh thần trách nhiệm với đất nước. Điều đó cho thấy, khi gia đình biết khơi dậy và bồi đắp những giá trị tích cực ngay từ sớm, thế hệ trẻ sẽ có đủ hành trang để bước vào cuộc sống với tâm thế chủ động và sẵn sàng cống hiến”, cô Hương Ly cho biết.
Trong bối cảnh đất nước đang không ngừng phát triển và hội nhập, tinh thần dấn thân của thế hệ trẻ càng trở nên cần thiết. Mỗi gia đình, bằng những cách giản dị nhưng bền bỉ, có thể góp phần nuôi dưỡng những công dân trẻ năng động, bản lĩnh và giàu trách nhiệm. Khi người trẻ được trao niềm tin, được khuyến khích trải nghiệm và định hướng đúng đắn, họ sẽ trở thành lực lượng quan trọng góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, tiến bộ và phát triển bền vững.
