Nguyện vọng của người quá cố
Theo RIA, ngày 19/6, Mỹ và Iran dự kiến sẽ ký một thỏa thuận hòa bình. Theo Thủ tướng Pakistan Shahbaz Sharif, người đang đóng vai trò trung gian hòa giải, sự kiện này sẽ diễn ra tại Thụy Sĩ.
Ông cảm ơn Iran và Mỹ "vì cam kết tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột" và bày tỏ sự đánh giá cao đối với Qatar, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ vì những đóng góp đáng kể của họ vào quá trình đàm phán.
"Giờ đây, khi đã đạt được thỏa thuận, các nhà trung gian sẽ tổ chức một loạt cuộc họp trong tuần này. Những cuộc thảo luận trước khi thỏa thuận được thực thi sẽ đặt nền tảng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật và lễ ký kết chính thức", ông Sharif giải thích.
Tổng thống Mỹ đã xác nhận việc hoàn tất các cuộc đàm phán. Ông tin rằng một thỏa thuận hòa bình đã được ký kết và thậm chí đã ra lệnh dỡ bỏ lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.
"Tôi cho phép mở cửa eo biển Hormuz cho tàu thuyền tự do lưu thông và đồng thời ra lệnh dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Hải quân Mỹ. Tàu thuyền trên toàn thế giới, hãy khởi động động cơ. Hãy để dầu mỏ được vận chuyển!", ông Trump tuyên bố.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian có đánh giá thận trọng hơn. Ông lưu ý: "Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao đã kết luận cần tiếp tục tiến trình đàm phán".
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuyên bố Iran và Mỹ dự định ký một bản ghi nhớ, chứ không phải một hiệp ước hòa bình.
Nhà ngoại giao giải thích các cuộc đàm phán để đạt được một thỏa thuận hòa bình cuối cùng sẽ được tổ chức trong 60 ngày, trong thời gian đó Iran sẽ giám sát việc thực thi các điều khoản của bản ghi nhớ và "luôn sẵn sàng can thiệp nếu cần thiết".
Theo bản ghi nhớ, Mỹ cam kết giải tỏa 24 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran. Iran sẽ nhận được một nửa số tiền này trước khi thỏa thuận được ký kết. Hơn nữa, Mỹ và các đồng minh sẽ trình bày một kế hoạch khôi phục nền kinh tế Iran trị giá ít nhất 300 tỷ USD.
Các lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Iran cũng phải được dỡ bỏ. Ngoài ra, người Mỹ hứa sẽ không tiếp tục tăng cường lực lượng vũ trang ở Trung Đông.
Đổi lại, Iran tái khẳng định cam kết của mình đối với Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Thỏa thuận cuối cùng giữa Iran và Mỹ sẽ được thông qua bằng nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Sau khi ký kết bản ghi nhớ, Iran sẽ cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong 60 ngày, sau đó sẽ bắt đầu thu phí.
Văn bản ghi nhớ vẫn chưa được công bố, nhưng các nhà báo cho rằng việc quản lý dịch vụ hàng hải tại eo biển sẽ được chuyển giao cho Iran và Oman. Như vậy, Mỹ được cho là đã công nhận quyền thu lợi từ hoạt động vận tải thương mại của các quốc gia này.
Phản ứng của Thủ tướng Israel
Một thỏa thuận hòa bình hoặc bản ghi nhớ hợp tác phải bao gồm việc ngừng bắn trên tất cả các mặt trận, kể cả mặt trận Lebanon-Israel. Nhưng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và Hezbollah từ chối ngừng bắn.
Cụ thể, ngày 14/6, trong khi Tổng thống Trump đang nói về sự kết thúc kỳ diệu của cuộc chiến với Iran, quân đội Israel đã ném bom thủ đô Beirut.
Một quả đạn đã trúng một tòa nhà dân cư 5 tầng, khiến 3 người thiệt mạng và 6 người khác bị thương. Hezbollah cũng báo cáo đã tiến hành 28 chiến dịch quân sự chống lại Israel thù địch.
"Nếu Iran tấn công Israel vì những sự kiện ở Lebanon, chúng tôi sẽ đáp trả bằng toàn bộ sức mạnh của mình và thể hiện rõ sự khác biệt về khả năng của chúng tôi", Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố.
Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói với ông Trump rằng ông sẽ tiếp tục chiến dịch ở Lebanon, bất chấp kế hoạch giải quyết xung đột của Mỹ và Iran. Đặc biệt, Lực lượng IDF không có ý định từ bỏ các vùng lãnh thổ đã kiểm soát trước đó.
Trở lại tương lai
Fyodor Lukyanov, Tổng Biên tập tạp chí "Nga trong các vấn đề toàn cầu", tin rằng thỏa thuận ngừng bắn có thể kéo dài và bền vững.
Ông lưu ý cho đến khi văn bản ghi nhớ được công bố, không thể nói chắc chắn tuyệt đối, nhưng dường như người Mỹ không quan tâm đến việc nối lại các hành động thù địch.
"Rõ ràng là về cơ bản không vấn đề nào được giải quyết dứt điểm và các bên vẫn còn khá nhiều cách hiểu khác nhau. Có lẽ cuối cùng họ sẽ đạt được thỏa thuận dựa trên những nguyên tắc được thiết lập dưới thời Tổng thống Mỹ Barack Obama năm 2015, nhưng điều đó sẽ cần thời gian.
Tuy nhiên, hiện tại Iran cảm thấy mình là người chiến thắng, khi đã chứng minh cho Mỹ và Israel thấy rằng họ không thể bị đánh bại về mặt quân sự", học giả Lukyanov giải thích.
Vladimir Sazhin, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Phương Đông thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, tin tưởng chính quyền Mỹ và Iran sẽ ký được một bản ghi nhớ vào ngày 19/6. Ông tin rằng văn kiện này sẽ là một thắng lợi cho ngoại giao Iran, nhưng không nhất thiết dẫn đến một nền hòa bình toàn diện.
"Theo các báo cáo, Iran đã bán được nhiều dầu hơn. Nếu mọi việc diễn ra thuận lợi, Iran sẽ ở vị thế thậm chí còn tốt hơn trước chiến tranh. Đồng thời, Mỹ cam kết sẽ giải tỏa một số tài sản bị đóng băng của Iran và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Điều này sẽ cho phép Iran giao dịch dầu mỏ bình thường, có nghĩa là không chỉ khôi phục nền kinh tế mà còn bắt đầu phát triển. Chỉ trong một tuần, vị thế chiến lược của Iran sẽ tốt hơn so với một năm trước", ông Sazhin nói.
Hơn nữa, theo chuyên gia, Iran đạt được điều này không chỉ nhờ vào công việc chuyên nghiệp xuất sắc của các nhà ngoại giao nước này, mà còn do trình độ chuyên môn đáng ngờ của các nhà đàm phán Mỹ.
Hóa ra, một bên được đại diện bởi các chuyên gia trong ngành, trong khi bên kia được đại diện bởi người thân và bạn bè.
"Tuy nhiên, ông Trump khó có khả năng quyết định nối lại các hành động thù địch ít nhất cho đến cuộc bầu cử tháng 11, vì chúng cực kỳ không được lòng cử tri Mỹ.
Có thể là, do không đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân, các bên sẽ liên tục gia hạn đàm phán trong 60 ngày, do đó duy trì tình trạng "không chiến tranh, không hòa bình". Nhưng với các điều kiện đã nêu, điều này là hoàn toàn đủ đối với Iran", ông Sazhin kết luận.
