Mọi chuyện đã quá đủ
Theo Izvestia, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đã tạm thời ngừng bán đạn dược cho các đồng minh nước ngoài.
"Gần đây, chúng tôi chỉ đơn giản là giữ lại đạn dược vì chúng tôi cần chúng. Chúng tôi phải có chúng. Và khi chúng tôi bổ sung đầy đủ kho dự trữ, thực sự bổ sung đầy đủ, chúng tôi sẽ bắt đầu cho phép các đồng minh mua từ chúng tôi trở lại", nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố.
Tổng thống Mỹ cũng chỉ trích viện trợ quân sự mà chính quyền cựu Tổng thống Biden đã cung cấp cho Ukraine.
Theo ông Trump, chính quyền trước đã chuyển giao cho Ukraine số vũ khí trị giá hàng tỷ USD, bao gồm hệ thống Patriot, tên lửa ATACMS cùng nhiều vũ khí tối tân khác mà không yêu cầu thanh toán.
"Tôi đã nói với Liên minh châu Âu: Tôi sẽ không cho các ông bất cứ thứ gì. Các ông phải trả tiền. Họ có rất nhiều tiền. Họ đã trả tiền cho chúng tôi và chúng tôi đã gửi cho họ đạn dược. Và điều đó đã có hiệu quả", ông Trump nói thêm.
Không phải mọi thứ đều suôn sẻ
Quyết định tạm ngừng bán đạn dược cho các đồng minh có thể liên quan đến hai yếu tố: Sự cạn kiệt nghiêm trọng kho vũ khí của chính Mỹ và mong muốn của ông Trump trong việc định hình lại quan hệ với châu Âu trên cơ sở hoàn toàn thương mại.
Kho dự trữ tên lửa của Mỹ gần đây đã cạn kiệt: Trong chiến dịch quân sự chống lại Iran, Mỹ đã sử dụng khoảng 1.500 tên lửa PAC-3 Patriot, trong khi sản lượng hàng năm chỉ khoảng 600 quả, một nửa trong số đó dành cho kho vũ khí của Mỹ và nước này có thể mất tới 5 năm để bổ sung lại kho dự trữ.
Việc đình chỉ bán hàng không thể được xem là một bước đi đơn lẻ, mà là sự tiếp nối của áp lực có hệ thống mà Tổng thống Trump áp đặt lên các đồng minh châu Âu. Cách tiếp cận của ông dựa trên một số nguyên tắc. Một trong số đó bao gồm việc từ chối viện trợ không hoàn lại.
Ông Trump liên tục yêu cầu châu Âu phải trả tiền cho vũ khí của Mỹ. Nguyên tắc này đã được thực hiện trong chương trình PURL (Danh sách các yêu cầu ưu tiên của Ukraine), theo đó các nước châu Âu mua vũ khí từ Mỹ để chuyển giao cho Ukraine.
Cũng có những lời bàn tán về áp lực tài chính của Mỹ thông qua NATO. Tại hội nghị thượng đỉnh La Hay năm 2025, ông Trump đã đạt được cam kết từ các thành viên liên minh về việc tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035.
Và tại hội nghị thượng đỉnh Ankara năm 2026, NATO công bố các thương vụ mua sắm quân sự mới trị giá hơn 50 tỷ USD, một phần đáng kể trong số đó dự kiến sẽ dành cho các nhà sản xuất Mỹ. Tờ Politico mô tả cách tiếp cận này là "biến NATO thành một máy rút tiền tự động".
Ngoài ra còn có những khác biệt về chính trị giữa các đồng minh ở cả hai bờ Đại Tây Dương. Quan hệ đã xấu đi sau khi các đồng minh châu Âu từ chối ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ chống lại Iran. Tây Ban Nha, Anh và Pháp đã từ chối cho phép lực lượng Mỹ tiếp cận các căn cứ hoặc không phận của họ.
Đáp lại, ông Trump đe dọa sẽ giảm quân số đóng tại Đức, tăng thuế quan đối với ô tô châu Âu, và thậm chí xem xét lại tư cách thành viên của Mỹ trong NATO. Các nhà ngoại giao châu Âu tuyên bố "NATO đang bị tê liệt" và "đã bắt đầu tan rã".
Mỹ đã trở nên kén chọn hơn trong hoạt động của mình trong khối. Tháng 10/2026, Mỹ thậm chí còn từ chối mời Pháp, Anh và các nước Baltic tham dự các cuộc họp cấp bộ trưởng dành riêng cho tương lai của khối, điều này đã làm trầm trọng thêm những rạn nứt hiện có.
Do đó, việc đình chỉ bán đạn dược vừa là một biện pháp cần thiết do thiếu hụt nguồn dự trữ, vừa là một công cụ gây áp lực nhằm buộc châu Âu phải tự chi trả cho an ninh của mình và tuân theo các ưu tiên chiến lược của Mỹ.
Đánh giá của chuyên gia
Kamran Gasanov, tiến sĩ khoa học chính trị tại Đại học Salzburg và giảng viên cao cấp tại Đại học RUDN và Đại học Tài chính trực thuộc Chính phủ Liên bang Nga, nói rằng quyết định của Tổng thống Trump một lần nữa chứng minh điều quan trọng nhất là "Nước Mỹ trên hết".
"Việc hạn chế nguồn cung cấp phòng không cho Ukraine, nguồn cung cấp đạn dược cho châu Âu và dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với nhiên liệu diesel từ Nga... tất cả những quyết định này đều tuân theo logic kiểu Trump.
Về đạn dược, rõ ràng là Mỹ đang thiếu hụt sau chiến dịch chống Iran. Và ngay cả khi ông Trump không phát động thêm một cuộc chiến mới với Iran, ông cũng chuẩn bị cho điều đó", chuyên gia giải thích.
Trong khi đó, quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh, sau "tuần trăng mật" tại hội nghị thượng đỉnh NATO, nơi đạt được sự đồng thuận về việc ủng hộ Ukraine và các biện pháp trừng phạt chống Nga, lại một lần nữa trở nên khác biệt.
"Thỏa thuận về nhiên liệu diesel và việc hạn chế cung cấp dịch vụ Starlink cho Ukraine đang khiến EU lo ngại. Vì vậy, các nhà lãnh đạo châu Âu đang cố gắng hết sức tại hội nghị thượng đỉnh để chứng minh rằng Ukraine không đơn độc và không bị bỏ rơi.
Mặc dù vậy vẫn chưa thể khiến Tổng thống Ukraine Zelensky yên lòng khi ông đã nói trong một cuộc họp báo rằng Ukraine đã bị phản bội. Do đó, mối quan hệ giữa Tổng thống Trump và các đồng minh của ông khá khó khăn", chuyên gia Gasanov nhận định.
Cùng với đó, tiến sĩ khoa học chính trị và giáo sư tại Đại học Quốc gia St. Petersburg, Natalia Eremina, trong cuộc trò chuyện với Izvestia, cho biết Mỹ coi EU vừa là đối thủ cạnh tranh vừa là kẻ ăn bám.
"Do đó, chiến lược là chuyển toàn bộ rủi ro sang đồng minh trong khi giữ lại lợi ích cho chính mình. Điều này liên quan đến việc mua khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ, việc EU cần cam kết độc quyền với Ukraine và dòng vốn đầu tư kinh doanh từ châu Âu sang Mỹ.
Tổng thống Trump đang mặc cả: Trả nhiều hơn nữa, sau đó chúng ta có thể bán một số thứ và rồi mua hàng theo kế hoạch: Tiền mặt đến trước và vũ khí sẽ đến sau đó", học giả Eremina kết luận.
