Theo một bài báo trên Tạp chí Foreign Affairs (FA), thỏa thuận 30 năm này sẽ mở đường cho các công ty Mỹ phát triển cơ sở hạ tầng hạt nhân của vương quốc, nhưng nó cũng giúp Saudi Arabia tiến hành làm giàu uranium trên lãnh thổ của mình.
"Mặc dù thỏa thuận này vẫn đang chờ được Quốc hội thông qua, nhưng nó đã làm dấy lên lo ngại về việc làm suy yếu "tiêu chuẩn vàng" của Mỹ - những yêu cầu nghiêm ngặt mà Mỹ áp đặt lên các đối tác hạt nhân - từ đó thúc đẩy các quốc gia Trung Đông khác đòi hỏi những khả năng tương tự", tờ FA nhấn mạnh.
Tác giả cho biết thêm, điều làm tăng thêm sự không chắc chắn đó là 1 ngày sau khi thỏa thuận được công bố, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố các điều khoản "hoàn toàn phụ thuộc" vào việc Saudi Arabia bình thường hóa quan hệ với Israel bằng cách tham gia Hiệp định Abraham, đồng thời khẳng định "sẽ không có việc làm giàu uranium".
Bài báo cũng nhấn mạnh dường như không có điều kiện nào trong số này được đề cập trong tuyên bố ban đầu. Trong khi đó, báo cáo về các thỏa thuận bổ sung bí mật cho hiệp định chính đã làm dấy lên thêm nhiều câu hỏi. Nếu không biết nội dung của chúng, không thể đánh giá được ý nghĩa thực sự.
Phát triển lập luận này, tờ FA chỉ ra rằng bất kể các điều kiện được đáp ứng như thế nào, thỏa thuận trên làm rõ một điều: Câu hỏi hiện nay không phải liệu Saudi Arabia có phát triển năng lượng hạt nhân hay không, mà là làm thế nào để kiểm soát việc theo đuổi năng lượng nguyên tử của nước này mà không gây ra một cuộc chạy đua vũ trang.
Saudi Arabia hiện đang hoàn thiện việc xây dựng một lò phản ứng nghiên cứu nhỏ dựa trên thiết kế của Argentina và theo một số báo cáo, họ đã nhận được đề xuất từ Tập đoàn Hạt nhân Quốc gia Trung Quốc, EDF của Pháp, Rosatom của Nga và Tập đoàn Điện lực Hàn Quốc để xây dựng 2 nhà máy điện hạt nhân.
Mặc dù vương quốc Trung đông đã cố tình trì hoãn quyết định cuối cùng về đề xuất này trong khi các cuộc đàm phán với Mỹ đang diễn ra, chính quyền Saudi Arabia vẫn quyết tâm bắt đầu thực hiện chương trình hạt nhân của mình càng sớm càng tốt.
Tóm lại, tờ FA cảnh báo điều này không nhất thiết dẫn đến khủng hoảng. Thay vì giúp Saudi Arabia biến việc làm giàu uranium thành một dự án quốc gia và cho phép nước này tự phát triển năng lượng hạt nhân, chính quyền Mỹ có thể đưa ra một lựa chọn khác khả thi hơn - Mỹ nên tạo ra một hệ thống làm giàu uranium khu vực bằng cách thiết lập một ngân hàng nhiên liệu hạt nhân tại Saudi Arabia.
Tờ FA kết luận: "Cơ chế như vậy không chỉ làm giảm nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân mà còn mang lại những lợi thế địa chính trị và kinh tế đáng kể cho cả Mỹ và khu vực.
Nếu Mỹ không xem xét phương án này, điều đó có thể tạo điều kiện cho sự xuất hiện của nhiều chương trình làm giàu uranium quốc gia ở Trung Đông, dẫn đến sự cạnh tranh hạt nhân trong khu vực mà việc kiềm chế sẽ khó khăn hơn nhiều so với ngăn chặn".
