Từ đầu năm 2026 đến nay, bệnh não mô cầu liên tiếp có diễn biến phức tạp với nhiều ca mắc, gặp biến chứng nặng tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước như Hà Nội, Lào Cai, Hà Tĩnh, Vĩnh Long, Lâm Đồng. Cụ thể, một bé gái 11 tuổi tại An Giang tử vong chỉ sau thời gian ngắn phát bệnh với các dấu hiệu sốt, ban tím và khó thở. Tại Lâm Đồng, một ca bệnh 14 tuổi cũng khiến 69 người tiếp xúc gần phải theo dõi y tế chặt chẽ.
Trước đó, năm 2025, Việt Nam ghi nhận gần 100 ca mắc não mô cầu với ít nhất 3 trường hợp tử vong. Trước tình hình đó, BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cảnh báo, não mô cầu là một trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam. Bệnh gây viêm màng não hoặc nhiễm trùng huyết tối cấp, có thể dẫn đến tử vong chỉ sau 6-8 giờ kể từ khi phát bệnh.
Ngay cả khi được điều trị, vẫn có 10-20% bệnh nhân không qua khỏi. Khoảng 20% người sống sót phải gánh chịu di chứng nặng nề như: Đoạn chi, hoại tử da, điếc, mù lòa, động kinh, suy giảm trí nhớ, rối loạn thần kinh.
Đáng lo ngại, triệu chứng sớm của bệnh rất giống cảm cúm thông thường (sốt, đau họng) trong 12 giờ đầu, khiến nhiều gia đình chủ quan. Khi xuất hiện tử ban (nốt tím bầm không mất đi khi ấn kính), bệnh thường đã ở giai đoạn nguy kịch.
Vi khuẩn não mô cầu lây qua đường hô hấp. Đáng chú ý, có khoảng 10-20% dân số là người lành mang trùng – những người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng, vô tình phát tán mầm bệnh cho cộng đồng. Tỷ lệ này có thể lên tới 50% trong các ổ dịch. Nhóm thanh thiếu niên (15-24 tuổi) sinh hoạt tập thể tại ký túc xá, trường học có nguy cơ mắc và lây truyền cao nhất.
Theo BS Chính, tiêm chủng là "chìa khóa" hữu hiệu nhất để chặn đứng dịch bệnh. Do không có miễn dịch chéo giữa các nhóm vi khuẩn, người dân cần tiêm đủ vắc xin để bảo vệ trước các nhóm huyết thanh phổ biến.
Hiện Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang cung ứng đầy đủ các loại vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu nguy hiểm nhất (A, B, C, Y, W) cho mọi lứa tuổi:
Vắc-xin phòng nhóm B, C và vắc-xin thế hệ mới phòng nhóm B: Tiêm sớm cho trẻ từ 2 tháng tuổi; Vắc xin phòng nhóm A, C, Y, W: Bảo vệ toàn diện cho trẻ em và người lớn đến 55 tuổi.
“Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần giữ vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang nơi đông người và tăng cường sức đề kháng để bảo vệ bản thân trước sự tấn công của ‘sát thủ 24 giờ’ này”, BS Chính nhấn mạnh.
