Tăng cường tự chủ, chuẩn hóa chính sách
Sự vận hành của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau gần một năm đã đi vào ổn định, đồng bộ và thông suốt dưới sự chỉ đạo quyết liệt từ các cấp ủy Đảng. Điểm nhấn quan trọng nhất trong giai đoạn này chính là việc phân quyền mạnh mẽ cho các cơ sở giáo dục, giúp chuyển đổi mô hình quản trị từ kiểm soát sang trao quyền và tự chịu trách nhiệm.
Ông Trương Công Một, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Chu Văn An (xã Trà Tập), người vừa đạt giải Nhất tại Hội thi cán bộ quản lý giỏi, chia sẻ về sự thay đổi này: "Trước đây, mọi kế hoạch giáo dục của nhà trường đều phải trình lên cấp trên thẩm định và ký duyệt. Hiện, Hiệu trưởng là người trực tiếp xây dựng kế hoạch năm học và chịu trách nhiệm điều hành toàn diện".
Đặc biệt, sự "cởi trói" về cơ chế đã trực tiếp giải quyết những nút thắt về quyền lợi cho đội ngũ nhà giáo. Ông Một minh chứng: "Trước đây, mỗi lần nâng lương hay thâm niên, trường phải trình qua nhiều phòng ban, có khi mất 3 đến 6 tháng mới xong. Nay nhờ quyền tự chủ, hội đồng nhà trường có thể quyết định nhanh chóng, chỉ trong vòng một tuần là hoàn tất". Điều này không chỉ là cải cách hành chính mà còn là sự trân trọng đối với tâm sức của người thầy.
Song hành với cơ chế là nguồn lực tài chính vượt trội. Dự toán chi cho GD&ĐT năm 2026 của thành phố đạt con số ấn tượng (hơn 12.148 tỷ đồng), chiếm 22,1% tổng chi ngân sách địa phương. Chưa dừng lại ở đó, thành phố đang tham mưu Nghị quyết về kế hoạch đầu tư, nâng cấp trường lớp giai đoạn 2026-2030 với tổng vốn lên tới 21.316 tỷ đồng. Đây là cam kết mạnh mẽ nhất của chính quyền thành phố trong việc ưu tiên nguồn lực để đảm bảo việc tiếp cận giáo dục công bằng, đặc biệt là tại các địa bàn khó khăn.
Sở GD&ĐT Đà Nẵng đã rà soát và thống nhất hệ thống chính sách sau sắp xếp đơn vị hành chính, đảm bảo học sinh và giáo viên được hưởng chính sách có lợi hơn. Nhiều nghị quyết hỗ trợ học sinh, sinh viên, đặc biệt nhóm yếu thế và vùng dân tộc thiểu số, tiếp tục được ban hành hoặc chuẩn bị trình HĐND thành phố.
Giám đốc Sở GD&ĐT Đà Nẵng Lê Thị Bích Thuận nhấn mạnh: “Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tạo điều kiện để ngành giáo dục chủ động hơn trong quản lý, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu rất lớn về trách nhiệm giải trình, nhất là ở cấp cơ sở. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo mọi học sinh, dù ở trung tâm hay vùng xa, đều được tiếp cận giáo dục công bằng và chất lượng".
Điều hòa chất lượng giáo dục
Đà Nẵng hiện có 37 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều bất cập. Để giải bài toán chênh lệch chất lượng, mô hình "Đôi trường cùng tiến" tại các cụm chuyên môn, trong đó nổi bật ở cấp tiểu học được triển khai như một "luồng sinh khí" mới.
Nói về hiệu quả của mô hình này, ông Võ Văn Khánh, Trưởng phòng Giáo dục Tiểu học, Sở GD&ĐT Đà Nẵng khẳng định: "Mô hình sinh hoạt cụm trường giúp nâng cao chất lượng chuyên môn, tăng cường gắn kết giữa các trường, tạo môi trường để giáo viên và cán bộ quản lý giao lưu, học hỏi kinh nghiệm thực tiễn. Việc tổ chức các chuyên đề là sự hợp tác, chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau về cả tư liệu, bài giảng điện tử và thiết kế bài dạy".
Điểm sáng nhất của mô hình này chính là việc ứng dụng công nghệ để "mang giáo viên giỏi về bản". Với các môn đặc thù như Mỹ thuật, Tiếng Anh mà vùng cao đang thiếu giáo viên, hình thức dạy học trực tuyến "face to face" được một số trường miền núi và vùng thuận lợi triển khai thí điểm trong năm học tới.
Theo đó, giáo viên giỏi từ trung tâm thành phố sẽ giảng dạy chính qua màn hình, còn giáo viên tại chỗ đóng vai trò trợ giảng. Bà Lê Thị Thúy Nga, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tiểu La (phường An Hải), bày tỏ quyết tâm sẵn sàng hỗ trợ tối đa để điều hòa chất lượng giáo dục. Mục tiêu cuối cùng là làm sao để học sinh ở vùng khó khăn cũng nhận được sự giáo dục tốt nhất từ các phương pháp dạy học hiện đại.
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chuyển đổi số đã trở thành "trợ thủ" đắc lực trong việc giảm tải áp lực hồ sơ sổ sách. Ông Trương Công Một phấn khởi cho biết, hiện toàn bộ hồ sơ của giáo viên được thực hiện trên phần mềm cơ sở dữ liệu ngành; việc ký học bạ điện tử có thể thực hiện hàng loạt 50 bộ cùng lúc, thay vì ký tay từng cuốn như trước.
Cụm chuyên môn ở các bậc học ở Đà Nẵng đã xây dựng kho học liệu dùng chung trên Google Drive, nơi tập hợp các bài giảng chất lượng để giáo viên toàn cụm truy cập bất cứ lúc nào. Cụm chuyên môn rộng như cụm số 2 (gồm 76 đơn vị) chủ động chia nhỏ thành các tiểu cụm để sinh hoạt linh hoạt qua Zoom, Google Meet. Cách làm này giúp các trường miền núi dù không thể tham gia trực tiếp vẫn có video đầy đủ để học tập, xóa bỏ sự cô lập về chuyên môn.
Để thúc đẩy tinh thần này, ngành giáo dục thành phố đã tổ chức Hội thi "Cán bộ quản lý, quản trị đổi mới, sáng tạo" năm học 2025-2026 với sự tham gia của hơn 300 cán bộ quản lý. Bà Lê Thị Bích Thuận nhấn mạnh: "Hội thi không chỉ là dịp đánh giá năng lực, tôn vinh những cán bộ quản lý tiêu biểu mà còn là cơ hội để đội ngũ cán bộ quản lý các nhà trường tăng cường giao lưu, học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm... từ đó tiếp tục lan tỏa tinh thần đổi mới, sáng tạo, xây dựng môi trường giáo dục chất lượng, hạnh phúc".
Xây dựng hệ sinh thái giáo dục kết nối
Sau một năm triển khai mô hình quản lý theo hướng đổi mới, ngành giáo dục Đà Nẵng bước đầu ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong điều hành và tổ chức hệ thống.
Theo Giám đốc Sở GD&ĐT Đà Nẵng, điểm then chốt trước hết nằm ở việc nâng cao năng lực thực thi tại cấp cơ sở. Việc tăng cường tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ quản lý, công chức cấp xã trong công tác quản lý nhà nước về giáo dục được xác định là yêu cầu thường xuyên, nhằm bảo đảm bộ máy vận hành thống nhất, hạn chế vướng mắc trong quá trình triển khai nhiệm vụ. Cùng với đó, cơ chế trao đổi, giải đáp kịp thời các vấn đề phát sinh được coi là yếu tố giúp tăng tính chủ động và thông suốt trong điều hành.
Một bài học khác được rút ra là cần đẩy mạnh kết nối thực chất giữa các khu vực đô thị và miền núi. Thay vì chỉ dừng ở hoạt động hỗ trợ vật chất, ngành giáo dục nhấn mạnh vai trò của sự đồng hành về chuyên môn và tinh thần. Đây được xem là giải pháp giúp giáo viên ở vùng khó khăn từng bước thay đổi tâm thế, mạnh dạn hơn trong đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục.
Cùng với đó, việc tổ chức lại mạng lưới chuyên môn theo hướng linh hoạt cũng phát huy hiệu quả rõ rệt. Các cụm trường được hình thành dựa trên điều kiện địa lý và đặc thù kinh tế – xã hội tương đồng, qua đó tạo thuận lợi cho việc trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau trong hoạt động chuyên môn. Đồng thời, việc duy trì các kênh kết nối nhanh qua nền tảng số như Zalo, Zoom hay Google Meet góp phần hình thành thói quen làm việc hiện đại, bảo đảm thông tin không bị gián đoạn trong bối cảnh địa bàn rộng và phân tán.
Từ những kết quả bước đầu, lãnh đạo Sở GD&ĐT Đà Nẵng cho rằng mô hình mới đã góp phần hình thành một hệ sinh thái giáo dục linh hoạt hơn, tăng tính liên thông giữa các cấp học và địa bàn. Trên nền tảng đó, ngành giáo dục thành phố tiếp tục hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng toàn diện, bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng cho học sinh ở mọi khu vực.
