Đánh thức nội lực từ những mô hình kinh tế hộ
Khi người dân mạnh dạn thay đổi cách làm, chính quyền đồng hành bằng kỹ thuật, con giống và kết nối thị trường, những mô hình nhỏ đang từng bước tạo sinh kế, nâng thu nhập và mở hướng giảm nghèo bền vững.
Không chờ đợi những cơ hội lớn, nhiều hộ dân ở xã Vị Xuyên đang bắt đầu hành trình nâng cao thu nhập từ chính những nguồn lực sẵn có. Người chọn nuôi gà thả đồi, người nuôi ốc nhồi, dúi má đào; có hộ mạnh dạn liên kết thành hợp tác xã, từng bước đưa sản phẩm chế biến ra thị trường.
Những mô hình ấy có quy mô chưa lớn, song lại mang một ý nghĩa quan trọng trong câu chuyện giảm nghèo ở cơ sở, người dân trở thành chủ thể của quá trình phát triển kinh tế gia đình.
Tại thôn 9, Hợp tác xã A Lìn là một trong những mô hình tạo dấu ấn. Trước đây, đây là hộ chăn nuôi gà thả đồi. Từ kinh nghiệm tích lũy trong quá trình sản xuất, gia đình đã chuyển hướng thành lập hợp tác xã, mở rộng quy mô và đa dạng hóa sản phẩm.
Dù mới thành lập khoảng 3 tháng, HTX A Lìn hiện nuôi khoảng 8.000 con gà thịt và gà thiến. Không chỉ bán gà thương phẩm, HTX còn chế biến giò gà, gà ủ muối để cung cấp cho thị trường.
Từ một mô hình kinh tế hộ, HTX đang từng bước tạo thêm việc làm cho người dân, đồng thời đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.
Điểm đáng chú ý trong cách làm của HTX A Lìn là tư duy nâng giá trị sản phẩm. Nếu trước đây con gà chủ yếu được bán dưới dạng thương phẩm, thì nay người dân đã nghĩ đến chế biến để tạo thêm sản phẩm, tăng khả năng tiếp cận thị trường.
Với các hộ sản xuất nhỏ, đây là hướng đi cần thiết. Bởi giảm nghèo bền vững không chỉ là tăng số lượng vật nuôi hay diện tích sản xuất, mà quan trọng hơn là nâng giá trị trên cùng nguồn lực, giảm phụ thuộc vào một sản phẩm và chủ động hơn trước biến động thị trường.
Cũng với tinh thần dám nghĩ, dám làm, tại thôn Mý, anh Nguyễn Tiến Dũng lựa chọn phát triển mô hình nuôi ốc nhồi và dúi má đào.
Không chỉ cung cấp ốc nhồi, dúi thương phẩm, anh Dũng còn bán con giống cho người dân có nhu cầu. Nhờ tìm tòi, tích lũy kinh nghiệm và mạnh dạn áp dụng cách làm mới, mô hình bước đầu đem lại hiệu quả kinh tế khá cao.
Từ một mô hình của hộ gia đình, cách làm này mở ra khả năng hình thành mạng lưới sản xuất nhỏ trong cộng đồng. Khi có thêm hộ dân tham gia, nguồn giống, kinh nghiệm và kỹ thuật có thể được chia sẻ; qua đó tạo thêm cơ hội để nhiều gia đình cùng phát triển sinh kế.
Trao “cần câu” để người dân tự vươn lên
Một trong những điểm đáng chú ý trong phát triển sinh kế tại Vị Xuyên là cách chính quyền cơ sở hỗ trợ người dân gắn với điều kiện thực tế.
Từ tháng 6/2026, xã triển khai phương án nuôi ốc nhồi thương phẩm với quy mô 1ha/20 hộ tham gia. Các hộ được tập huấn kỹ thuật nuôi, phòng và trị bệnh cho ốc. Tổng lượng giống theo phương án là 700.000 con/1ha; Nhà nước hỗ trợ 40% giống, phần còn lại do người dân đối ứng cùng công chăm sóc.
Đến tháng 9, ốc phát triển khá tốt, một số hộ đã có sản phẩm thương phẩm bán ra thị trường.
Điều này cho thấy, hỗ trợ sinh kế nếu được triển khai đúng cách có thể tạo ra động lực để người dân chủ động tham gia. Nhà nước hỗ trợ một phần giống và kỹ thuật, còn người dân trực tiếp đối ứng, chăm sóc và tổ chức sản xuất.
Cách làm này góp phần chuyển từ tư duy hỗ trợ đơn thuần sang tạo điều kiện để người dân có sinh kế và tự làm chủ sinh kế.
Đối với công tác giảm nghèo, đây là yếu tố có ý nghĩa lâu dài. Một khoản hỗ trợ có thể giúp hộ dân vượt qua khó khăn trước mắt, nhưng một mô hình sản xuất phù hợp, có kỹ thuật và đầu ra ổn định mới có khả năng tạo thu nhập thường xuyên.
Thực tế cũng cho thấy, không phải mô hình nào thành công ở nơi này cũng có thể áp dụng nguyên xi ở nơi khác. Vì vậy, việc lựa chọn con giống, vật nuôi, quy mô sản xuất cần dựa trên điều kiện đất đai, nguồn nước, kinh nghiệm và khả năng tiêu thụ sản phẩm của từng địa bàn.
Bí thư Đảng ủy xã Vị Xuyên, ông Đinh Thế Mạnh cho rằng, tinh thần chủ động, mạnh dạn tìm tòi, đổi mới cách làm của các hộ dân đang phát huy có hiệu quả. Đồng thời khuyến khích các hộ tiếp tục áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn trong chăn nuôi, từng bước xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Đối với các bộ phận chuyên môn, lãnh đạo xã yêu cầu tiếp tục quan tâm, hướng dẫn và hỗ trợ người dân; kịp thời tháo gỡ những khó khăn về kỹ thuật, con giống, phòng chống dịch bệnh và đầu ra sản phẩm.
Đây chính là những “nút thắt” cần được giải quyết nếu muốn các mô hình sinh kế phát triển lâu dài.
Bởi trên thực tế, sản xuất được sản phẩm mới chỉ là bước đầu. Để một mô hình thực sự giúp người dân thoát nghèo, sản phẩm phải bảo đảm chất lượng, có thị trường và tạo được nguồn thu ổn định. Khi sản xuất phát triển, việc liên kết các hộ, hình thành tổ hợp tác, hợp tác xã và xây dựng thương hiệu sẽ tạo thêm dư địa nâng cao giá trị.
