Mở rộng nguồn học liệu dùng chung
Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, STEM, STEAM hay đổi mới phương pháp dạy học đang đặt ra những yêu cầu mới đối với giáo viên. Trước sự thay đổi nhanh của kiến thức và công cụ, giáo viên cần thường xuyên cập nhật, bồi dưỡng chuyên môn bằng nhiều hình thức.
Trong bối cảnh đó, học liệu số mở thêm không gian để giáo viên tự học, tìm kiếm những nội dung cần thiết cho công việc. Bên cạnh các hoạt động bồi dưỡng, giáo viên có thể chủ động tiếp cận tài liệu phù hợp với nhu cầu và thời gian của mình.
Đây cũng là một trong những nội dung được đặt ra trong kế hoạch truyền thông về hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Theo đó, cùng với bổ sung, nâng cấp các nền tảng chung phục vụ phát triển năng lực nghề nghiệp, cần xây dựng, nâng cấp kho học liệu mở về chuyển đổi số, AI, dạy học bằng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, giáo dục STEM, STEAM; triển khai ngân hàng khoa học trực tuyến phục vụ bồi dưỡng, phát triển chuyên môn giáo viên các cấp học.
Nhu cầu phát triển chuyên môn của giáo viên ngày càng đa dạng. Có giáo viên cần tìm hiểu cách ứng dụng AI vào thiết kế bài giảng, có người muốn bổ sung kiến thức về STEM hoặc phương pháp kiểm tra, đánh giá. Nguồn học liệu phong phú, dễ tiếp cận sẽ tạo thêm điều kiện để mỗi giáo viên lựa chọn nội dung phù hợp và chủ động trong quá trình tự bồi dưỡng.
Tại Ninh Bình, chuyển đổi số và bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ tiếp tục được chú trọng. Ngành Giáo dục tỉnh xác định phát triển kho học liệu số dùng chung, nền tảng dạy học trực tuyến và các công cụ hỗ trợ cá thể hóa việc học; đồng thời tăng cường đào tạo, bồi dưỡng năng lực số, năng lực sử dụng AI cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.
Trong năm học 2026 - 2027, các nhà trường tiếp tục đẩy mạnh STEM/STEAM, năng lực số, giáo dục AI, ngoại ngữ; tăng cường thực hành, trải nghiệm và sử dụng học liệu số gắn với đổi mới phương pháp dạy học.
Với giáo viên, ưu thế của học liệu số không chỉ nằm ở khả năng truy cập thuận tiện. Quan trọng hơn, một kho tài nguyên được tổ chức tốt có thể giúp họ tìm đúng nội dung cần thiết, xem lại khi cần và từng bước vận dụng vào bài dạy.
Cô Nguyễn Thị Thu, giáo viên Trường THCS Trần Bích San (phường Nam Định), cho rằng nguồn học liệu dùng chung sẽ tạo thuận lợi hơn cho quá trình tự học của giáo viên.
“Trong quá trình chuẩn bị bài, có những nội dung tôi cần tìm hiểu thêm về công nghệ, AI hoặc phương pháp tổ chức hoạt động cho học sinh. Nếu có nguồn học liệu được sắp xếp theo chủ đề, phù hợp với từng cấp học thì giáo viên sẽ thuận lợi hơn khi tự học. Nội dung nào cần có thể xem lại nhiều lần rồi lựa chọn cách vận dụng vào bài dạy của mình”, cô Thu chia sẻ.
Để học liệu đi vào thực tế giảng dạy
Có nhiều tài liệu trên môi trường mạng chưa đồng nghĩa với việc giáo viên có một kho học liệu thực sự hữu ích. Khi nguồn thông tin ngày càng lớn, khó khăn đôi khi lại nằm ở việc xác định tài liệu nào phù hợp, đáng tin cậy và có thể vận dụng vào thực tế.
Bởi vậy, xây dựng kho học liệu mở không chỉ là tập hợp thật nhiều tài liệu. Nội dung cần được lựa chọn, cập nhật, tổ chức khoa học và thuận tiện cho việc tìm kiếm. Giáo viên ở từng cấp học, môn học cần có khả năng nhanh chóng tìm được tài liệu phù hợp với nhu cầu chuyên môn.
Điều này càng cần thiết với những lĩnh vực thay đổi nhanh như AI và chuyển đổi số. Với tốc độ phát triển của công nghệ, nhiều hướng dẫn, công cụ cũng cần được cập nhật thường xuyên. Kho học liệu vì thế không chỉ cần phong phú mà còn phải giúp người sử dụng nhận biết rõ mục đích, phạm vi và cách khai thác.
Bên cạnh tài liệu lý thuyết, những học liệu gắn với tình huống thực tế cũng có giá trị đối với giáo viên. Một bài giảng minh họa, video hướng dẫn, tình huống sư phạm hay ví dụ về cách tổ chức hoạt động có thể giúp giáo viên hình dung rõ hơn cách đưa kiến thức sau bồi dưỡng vào lớp học.
Ông Bùi Khắc Điệp, Hiệu trưởng Trường THCS Yên Đồng (xã Yên Đồng), cho rằng hiệu quả của học liệu số cuối cùng phải được thể hiện trong hoạt động chuyên môn.
“Điều giáo viên cần không chỉ là có thêm tài liệu để đọc mà là tài liệu đó giúp giải quyết được vấn đề trong quá trình dạy học. Nếu học liệu được cập nhật, dễ tìm kiếm và có những ví dụ sát thực tế, giáo viên sẽ chủ động hơn trong tự bồi dưỡng. Nhà trường cũng có thể sử dụng những nguồn tài liệu chung trong sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn để cùng trao đổi và vận dụng”, ông Điệp cho biết.
Việc xây dựng kho học liệu cũng cần tính đến khả năng tiếp cận giữa các địa bàn và điều kiện của từng cơ sở giáo dục. Định hướng của ngành Giáo dục Ninh Bình đặt ra yêu cầu ưu tiên hạ tầng số, thiết bị đầu cuối và học liệu số cho vùng khó khăn, góp phần thu hẹp, không làm gia tăng khoảng cách giáo dục.
Khi học liệu được kết nối với nền tảng học tập và hoạt động bồi dưỡng, quá trình phát triển chuyên môn của giáo viên có thể diễn ra thường xuyên hơn. Lớp tập huấn khi đó không phải điểm kết thúc mà trở thành điểm khởi đầu để giáo viên tiếp tục tìm hiểu, thực hành và trao đổi trong quá trình công tác.
Kho học liệu mở chỉ thực sự phát huy giá trị khi giáo viên tìm được nội dung mình cần và vận dụng vào thực tế giảng dạy. Khi đó, công nghệ không chỉ cung cấp thêm tài nguyên mà còn tạo điều kiện để mỗi giáo viên chủ động phát triển chuyên môn trước những yêu cầu mới của giáo dục.
