Mặc dù, chính phủ đã triển khai nhiều chương trình học ngoại ngữ từ các cấp tiểu học đến trung học, hệ thống giáo dục hiện tại vẫn gặp nhiều vấn đề lớn. Trong đó, các kỳ thi ngày càng khô khan, thiếu sáng tạo.
Vào tháng 3 hằng năm, học sinh Nhật Bản sẽ tham dự kỳ thi tuyển sinh đại học nhiều căng thẳng, trong đó bài thi tiếng Anh là khó nhằn. Bởi vì việc học tiếng Anh chủ yếu tập trung vào việc ghi nhớ từ vựng và câu mẫu để làm bài thi đọc và nói, thay vì phát triển khả năng giao tiếp thực tế. Điều này đã dẫn đến hiện tượng là nhiều học sinh cảm thấy chán ghét môn học này.
Theo ông Yuko Tamura, Tổng biên tập tờ Japan Publication, một lý do khiến giáo dục tiếng Anh ở Nhật Bản chưa thực sự hiệu quả là khoảng cách giữa kỳ vọng của chính phủ và thực tế tại các trường.
Các kỳ thi như ESAT-J (Kỳ thi năng lực tiếng Anh dành cho học sinh THCS) được tổ chức hằng năm tại Tokyo đang gây ra nhiều tranh cãi. Năm 2022, kỳ thi này được đưa vào hệ thống đánh giá của các trường trung học, nhưng nhiều người nghi ngờ tính công bằng và độ chính xác của kết quả.
Giáo dục tiếng Anh tại các trường công lập Nhật Bản cũng chịu ảnh hưởng bởi những vấn đề khác. Một trong số đó là sự thiếu hụt hỗ trợ từ gia đình và giáo viên. Nhiều học sinh chỉ học thuộc lòng từ vựng mà không hiểu sâu về ngữ cảnh sử dụng.
Điều này dẫn đến việc các em học tiếng Anh một cách máy móc, thiếu sự hứng thú và sáng tạo. Thực tế, nhiều học sinh chỉ cảm thấy yêu thích môn học này sau khi đi du học, khi được tiếp xúc với môi trường học tiếng Anh thực tế và sinh động hơn.
Mặc dù có một số thành công trong việc cải thiện kỹ năng nghe và nói của học sinh Nhật Bản, vẫn còn một khoảng cách lớn trong việc học viết và chính tả. Các giáo viên nhận thấy rằng ảnh hưởng của công nghệ, đặc biệt là các thiết bị điện tử, đã khiến học sinh gặp khó khăn trong việc luyện tập viết tiếng Anh đúng cách. Đây là một vấn đề không thể bỏ qua nếu Nhật Bản muốn phát triển một thế hệ học sinh có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh hiệu quả.
Trong khi đó, các lớp học tiếng Anh theo phương pháp truyền thống, đặc biệt là tại các trường luyện thi, thường chỉ tập trung vào việc dạy cho học sinh làm sao để đạt điểm cao trong kỳ thi. Tuy nhiên, một số học sinh từ gia đình khá giả lại có cơ hội tiếp cận với các lớp học chất lượng hơn, điều này tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các học sinh trong hệ thống giáo dục công lập.
Để giải quyết vấn đề này, một số ý tưởng đã được đưa ra, như tổ chức các hoạt động ngoại khóa như cuộc thi hùng biện hay các lớp học kịch tiếng Anh. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh cải thiện kỹ năng ngôn ngữ, mà còn tạo ra một môi trường học tập thú vị và hấp dẫn.
Việc cải cách giáo dục tiếng Anh tại Nhật Bản là một thách thức lớn, nhưng có thể khẳng định rằng phương pháp giáo dục theo kiểu nhập vai và giao lưu thực tế sẽ giúp học sinh phát triển một cách toàn diện hơn.
Chính phủ và các cơ sở giáo dục cần phải thay đổi cách tiếp cận của mình, không chỉ tập trung vào việc đạt điểm cao trong các kỳ thi, mà còn phải chú trọng đến việc tạo ra một môi trường học tập kích thích niềm đam mê và sự sáng tạo của học sinh.
Chính phủ Nhật Bản có kế hoạch tăng cường giáo dục tiếng Anh và thúc đẩy số lượng sinh viên du học trong tương lai, nhưng thực tế, con số sinh viên Nhật Bản du học vẫn còn rất thấp so với mục tiêu đề ra.
Năm 2022, chỉ có 58 nghìn sinh viên Nhật Bản học tại các quốc gia khác, trong khi mục tiêu là 500 sinh viên vào năm 2033. Điều này phản ánh vấn đề sâu sắc trong hệ thống giáo dục là dù đã học tiếng Anh, nhiều học sinh vẫn thiếu động lực và khả năng giao tiếp thực tế.
