Giáo dục sức khỏe thể chất, tinh thần thời đại số

Do đó, nhà trường, gia đình và xã hội cần có giải pháp giúp các em cân bằng giữa màn hình và cuộc sống, bảo đảm sức khỏe và thành tích học tập.

Cân bằng việc học, nghỉ ngơi và ăn uống

Ông Phạm Văn Giào - Viện trưởng Viện Ứng dụng Khoa học Tâm lý - Giáo dục (Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam) nhận định, áp lực học tập, thi cử và kỳ vọng thành tích quá lớn đang tạo ra những hệ lụy nghiêm trọng, trực tiếp xâm chiếm từ sức khỏe tâm thần lẫn thể chất của học sinh, sinh viên.

Về mặt tâm lý, những em thường xuyên chịu áp lực lớn, dễ rơi vào tình trạng kiệt sức học đường, với những biểu hiện như lo âu, sợ thất bại, hay cảm thấy tội lỗi khi không đáp ứng được kỳ vọng của người lớn. Về mặt thể chất, sự căng thẳng kéo dài không chỉ gây rối loạn giấc ngủ, tiêu hóa, suy giảm miễn dịch mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của não bộ, đặc biệt các vùng liên quan đến trí nhớ và cảm xúc.

“Để giảm áp lực học tập mà vẫn bảo đảm chất lượng giáo dục, theo tôi cần chuyển từ tư duy nhồi nhét kiến thức sang phát triển năng lực. Điều này đòi hỏi xây dựng kế hoạch học tập linh hoạt, cân bằng giữa việc học, nghỉ ngơi và ăn uống. Cùng đó, nhà trường cần khuyến khích các em tham gia chương trình trao đổi quốc tế, hoạt động ngoại khóa, dành thời gian cho gia đình để tăng sự gắn kết và giao tiếp”, ông Giào nêu ý kiến.

Nguyễn Thiên Phước - học sinh lớp 9, Trường Tiểu học và THCS Tân Hiệp A2 (Thạnh Đông, An Giang), cho hay năm học cuối cấp mang lại không ít áp lực khi ngoài thời gian học trên lớp, em phải hoàn thành nhiều bài tập về nhà, tham gia các bài kiểm tra thường xuyên và chuẩn bị cho các kỳ thi quan trọng. Nếu không biết sắp xếp thời gian hợp lý, em và các bạn dễ rơi vào trạng thái căng thẳng.

“Em luôn cố gắng học tập theo thời gian biểu rõ ràng, không để dồn bài đến sát ngày kiểm tra. Sau mỗi buổi học, em dành thời gian nghỉ ngơi, vận động nhẹ hoặc chơi với bạn bè để đầu óc thoải mái hơn. Khi cảm thấy quá mệt, em thường chia sẻ với ba mẹ hoặc thầy cô để được động viên và hướng dẫn thêm”, Thiên Phước tâm sự.

Ở góc độ phụ huynh, anh Nguyễn Đức Phú (Thạnh Đông, An Giang), cho rằng so với trước đây, áp lực học tập đối với học sinh hiện nay khá lớn. Các em không chỉ học kiến thức trên lớp mà phải hoàn thành nhiều bài tập, kiểm tra, thi cử liên tục. Ở khu vực nông thôn, dù điều kiện hạn chế nhưng cha mẹ cũng mong con học hành tiến bộ, có tương lai tốt hơn.

“Gia đình tôi xác định đồng hành cùng con thay vì gây sức ép. Chúng tôi nhắc con học đều đặn, nhưng không đặt nặng thành tích hay so sánh với bạn bè. Khi kết quả học tập chưa như mong muốn, gia đình chọn cách động viên, khuyến khích con cố gắng, rút kinh nghiệm cho lần sau. Quan điểm của chúng tôi là giúp con hiểu bài, thích học hơn là học trong tâm lý lo sợ”, anh Phú cho hay.

Sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Bình Dương tại Cà Mau tham gia hoạt động thể thao rèn luyện sức khỏe. Ảnh: QM

Mỗi ngày đến trường là một ngày vui

Trường Tiểu học Giá Rai B (phường Giá Rai, Cà Mau) - một trong những điểm trường được đánh giá xây dựng mô hình Trường học hạnh phúc đạt hiệu quả của tỉnh. Ông Trần Văn Trực - Hiệu trưởng cho biết, để thực hiện đạt các tiêu chí Trường học hạnh phúc, trước tiên phải thay đổi nhận thức, tư duy cán bộ quản lý, giáo viên, kể cả phụ huynh và học sinh hướng đến xây dựng môi trường học tập thân thiện, lành mạnh; xanh, sạch, đẹp và an toàn. Nhà trường điều chỉnh hình thức, phương pháp dạy học không tạo áp lực đối với học sinh, làm sao mỗi ngày học sinh đến trường đều cảm thấy vui vẻ, không có áp lực học tập.

“Tôi cho rằng xây dựng môi trường học tập thân thiện, hạnh phúc chính là giải pháp hữu hiệu giúp học sinh giảm áp lực học tập, đồng thời được tham gia nhiều hoạt động rèn luyện sức khỏe, giúp nâng cao thể chất, tinh thần. Kể từ khi triển khai mô hình Trường học hạnh phúc, Trường Tiểu học Giá Rai B không còn tình trạng học sinh bỏ học, đánh nhau, tỷ lệ học sinh trầm cảm và các vấn đề sức khỏe do áp lực học tập, điểm số giảm ở mức thấp”, vị Hiệu trưởng nhà trường thông tin.

Cùng quan điểm, ông Võ Nhật Minh Tâm - Hiệu trưởng Trường THPT Giá Rai (phường Bạc Liêu, Cà Mau), cho rằng khi được học tập trong môi trường tích cực, học sinh sẽ giảm áp lực, tăng tự tin và động lực học tập.

“Trường học hạnh phúc không chỉ giúp học sinh giảm bớt áp lực tâm lý mà còn hỗ trợ, tạo điều kiện để các em phát huy tối đa tiềm năng, niềm yêu thích và say mê học tập. Nơi không tồn tại bạo lực học đường và các hành vi vi phạm đạo đức, các em cũng hạn chế sử dụng màn hình điện thoại để lướt mạng xã hội, chơi game mà tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, trải nghiệm… giúp nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần. Với những lợi ích đó, Trường THPT Giá Rai đã và đang tích cực xây dựng mô hình Trường học hạnh phúc”, ông Tâm chia sẻ.

Cùng với đẩy mạnh thực hiện các tiêu chí của mô hình Trường học hạnh phúc, nhiều trường học ở tỉnh Cà Mau thường xuyên tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, hoạt động trải nghiệm, dã ngoại, về nguồn ôn lại truyền thống… trong và ngoài trường học, tạo điều kiện giúp học sinh giảm bớt áp lực học tập, thi cử, nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần.

“Chúng tôi đã thành lập 7 câu lạc bộ trong trường học như: Đờn ca tài tử; văn nghệ, giáo dục kỹ năng sống; STEM; nghiên cứu khoa học kỹ thuật... khuyến khích mỗi học sinh tham gia ít nhất vào một câu lạc bộ theo sở thích của mình. Các câu lạc bộ thường xuyên sinh hoạt để các em giao lưu, học tập, rèn luyện kỹ năng. Ngoài ra, nhà trường dành khu vực trong khuôn viên, đầu tư trang thiết bị phục vụ hoạt động thể dục thể thao, giúp các em nâng cao thể chất, giảm căng thẳng trong quá trình học tập”, ông Ngô Thanh Vũ - Hiệu trưởng Trường THPT Cái Nước (Cà Mau) cho hay.​

Sử dụng điện thoại đúng thời điểm

Cầm điện thoại trên tay với nhiều người như thói quen và với không ít học sinh, điện thoại là vật bất ly thân. Thực tế cho thấy nhiều học sinh đang lạm dụng việc sử dụng điện thoại để chơi game, lướt mạng xã hội, chat… Khi sự tiện lợi vượt quá giới hạn, chiếc điện thoại từ công cụ hỗ trợ, trở thành yếu tố gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng học tập, sức khỏe của học sinh. Nhằm giúp học sinh cân bằng giữa màn hình và cuộc sống, nhiều điểm trường ở Cà Mau không chỉ cấm học sinh sử dụng điện thoại trong giờ học, mà cả trong giờ ra chơi.

Rời xa màn hình điện thoại, giờ ra chơi tại Trường THPT Võ Văn Kiệt (Phước Long, Cà Mau) được lấp đầy bằng các hoạt động thể thao, văn nghệ, trò chơi dân gian, đọc sách, tham gia sinh hoạt các câu lạc bộ rèn luyện kỹ năng sống. Tương tự, giờ ra chơi tại Trường THPT Đầm Dơi (Đầm Dơi, Cà Mau) không còn cảnh học sinh tụ tập lặng lẽ bên màn hình điện tử. Thay vào đó là không khí nhộn nhịp của các hoạt động tập thể, trò chơi dân gian như kéo co, nhảy dây, nhảy sạp, đánh cờ… thu hút đông đảo học sinh tham gia.

Quách Thanh Đạt - học sinh lớp 11A6, Trường THPT Đầm Dơi chia sẻ: “Không sử dụng điện thoại em thấy giờ ra chơi rất ý nghĩa. Tham gia các hoạt động thể thao, trò chơi dân gian giúp em rèn luyện sức khỏe và thư giãn sau những tiết học căng thẳng, đồng thời góp phần giữ gìn những giá trị truyền thống trong môi trường học đường hiện đại”.

Còn Nguyễn Ngọc Xuyến - lớp 10A6 Trường THPT Võ Văn Kiệt, cho biết thêm: “Trước đây khi trường cho sử dụng điện thoại, giờ ra chơi em thường ở trong lớp lướt mạng, xem YouTube hoặc chat, hiện tại em ra sân tham gia các hoạt động thể thao, sinh hoạt học tập cùng bạn bè, em cảm thấy giờ ra chơi vui vẻ hơn, rèn luyện thêm kỹ năng, gắn kết tình bạn”.

Ông Trần Quang Điện - Hiệu trưởng Trường THPT Võ Văn Kiệt, cho hay việc cấm sử dụng điện thoại trong trường học là một trong những giải pháp của nhà trường nhằm giúp học sinh duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần, nâng cao hiệu quả học tập, đồng thời bảo vệ sự phát triển lành mạnh của học sinh.

“Trước đây khi chưa cấm điện thoại, có việc gì xích mích trong trường các em nhắn tin trên mạng hẹn nhau giải quyết mâu thuẫn sau giờ học, nhưng khi không còn điện thoại các mâu thuẫn học đường được hạn chế đẩy đi xa. Nhiều năm học qua, trường không còn xảy ra các vụ bạo lực học đường, kể cả mâu thuẫn trên mạng xã hội; các em vui vẻ, đoàn kết và yêu thương nhau hơn, số học sinh bị tật về mắt cũng giảm đáng kể”, ông Điện thông tin.