Là cả quá trình
Trong tiến trình phát triển của đất nước, lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam luôn gắn liền với lịch sử dân tộc, phản ánh con đường đấu tranh giành độc lập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta. Việc giáo dục lịch sử Đảng cho thế hệ trẻ vì thế không chỉ mang ý nghĩa truyền đạt tri thức lịch sử, mà còn là quá trình bồi dưỡng lý tưởng, nhân cách và bản lĩnh công dân cho tương lai đất nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại với sự bùng nổ của công nghệ thông tin và mạng xã hội, cách tiếp cận của trẻ em đối với lịch sử nói chung và lịch sử Đảng nói riêng đã có nhiều thay đổi.
Thực tế cho thấy, không ít phụ huynh vẫn lúng túng khi nói chuyện với con về lịch sử Đảng. Có người cho rằng, đây là nhiệm vụ của nhà trường. Trong khi đó, có người lại lo ngại rằng, nếu không khéo léo, việc giáo dục sẽ trở nên khô cứng, áp đặt, thậm chí phản tác dụng. Trong khi đó, trẻ em ngày nay tiếp cận nhiều luồng thông tin đa chiều, cả tích cực lẫn tiêu cực, đòi hỏi người lớn không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải đồng hành, định hướng và giải thích một cách thuyết phục.
Giáo dục con về lịch sử Đảng vì vậy cần được nhìn nhận như một quá trình lâu dài, bắt đầu từ gia đình, dựa trên sự thấu hiểu tâm lý lứa tuổi, tôn trọng khả năng nhận thức và khuyến khích tư duy độc lập của trẻ. Khi được thực hiện đúng cách, lịch sử Đảng sẽ không còn là những trang sách khô khan, mà trở thành câu chuyện sống động về con người, lý tưởng và trách nhiệm đối với dân tộc.
Giáo dục lịch sử Đảng cho thế hệ trẻ không chỉ là nhiệm vụ của nhà trường mà còn là trách nhiệm quan trọng của mỗi gia đình. Trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi trẻ em có cơ hội tiếp cận nhiều nguồn thông tin đa chiều, việc giúp con hiểu đúng, hiểu sâu về lịch sử Đảng càng cần được thực hiện một cách khoa học, linh hoạt và nhân văn.
Trong nghiên cứu “Giáo dục lịch sử Đảng cho học sinh trung học cơ sở”, tác giả Lê Sỹ Trọng - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TPHCM cho biết, giáo dục lịch sử Đảng trở thành một nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt là đối với học sinh phổ thông. Việc hiểu rõ về lịch sử Đảng giúp các em nhận thức được những giá trị truyền thống và thành tựu đã đạt được, từ đó có thể kế thừa và phát huy những giá trị này trong tương lai. Điều này không chỉ giúp định hướng sự phát triển cá nhân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.
“Giáo dục lịch sử Đảng giúp học sinh nắm bắt được quá trình hình thành, phát triển và vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc lãnh đạo đất nước vượt qua nhiều giai đoạn khó khăn, từ cuộc kháng chiến giành độc lập cho đến công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việc hiểu biết sâu rộng về lịch sử Đảng không chỉ giúp các em có cái nhìn toàn diện về quá khứ mà còn giúp hiểu được lý do tại sao Đảng lại có những quyết sách chiến lược trong từng thời kỳ lịch sử.
Qua việc phân tích và đánh giá các sự kiện lịch sử, học sinh sẽ phát triển được khả năng tư duy phê phán, biết nhìn nhận các vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau. Đồng thời, việc học hỏi từ những bài học lịch sử cũng giúp các em phát huy tinh thần sáng tạo trong giải quyết các vấn đề hiện tại”, tác giả nêu.
Bên cạnh đó, giáo dục lịch sử Đảng nhấn mạnh những hy sinh và cống hiến của các thế hệ cha ông trong quá trình giành lại độc lập và phát triển đất nước. Qua đó, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và tình yêu nước, khiến trẻ thêm trân trọng những giá trị mà các thế hệ trước đã phải đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và máu. Từ đó, các em hiểu được lý tưởng cách mạng của Đảng đã định hướng cho con đường phát triển của đất nước
Khi được giáo dục về lịch sử Đảng, thế hệ trẻ sẽ nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của mình đối với quê hương, đất nước. Điều đó giúp hình thành niềm tin vào con đường mà Đảng đã chọn, giúp các em vững vàng trước những khó khăn và thách thức của xã hội hiện đại. Hơn nữa, lý tưởng cách mạng còn là nguồn động lực để các em tiếp tục nỗ lực phấn đấu, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng đất nước
“Như vậy, mục tiêu giáo dục lịch sử Đảng cho học sinh không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức lịch sử mà còn hướng đến việc hình thành nhân cách, lý tưởng và định hướng tương lai”, tác giả cho biết.
Phải phù hợp lứa tuổi
Theo cô Nguyễn Hương Ly – Trường Tiểu học Thành Công B (Hà Nội), với trẻ nhỏ, lịch sử Đảng không nên bắt đầu bằng khái niệm trừu tượng hay những mốc thời gian khô khan. Thay vào đó, cha mẹ có thể kể cho con nghe những câu chuyện giản dị về Bác Hồ, về các anh hùng dân tộc, tinh thần yêu nước và ý chí vượt khó của cha ông. Thông qua truyện tranh, phim ảnh, bài hát thiếu nhi, trẻ sẽ dần hình thành tình cảm tự nhiên với lịch sử dân tộc và cách mạng.
Khi con bước vào độ tuổi thiếu niên, việc giáo dục có thể đi sâu hơn vào bối cảnh ra đời của Đảng, vai trò lãnh đạo trong các cuộc kháng chiến và công cuộc xây dựng đất nước. Ở giai đoạn này, cha mẹ nên khuyến khích con đặt câu hỏi, trao đổi và cùng trẻ tìm hiểu, thay vì áp đặt nhận thức một chiều. Đối với thanh niên, lịch sử Đảng cần được nhìn nhận một cách toàn diện và gắn với tư duy phản biện. Việc trao đổi thẳng thắn về những thành tựu, hạn chế và bài học lịch sử sẽ giúp người trẻ có cái nhìn chín chắn hơn, từ đó hình thành trách nhiệm công dân và ý thức đóng góp cho xã hội.
“Một trong những cách hiệu quả nhất để giáo dục lịch sử Đảng là thông qua những câu chuyện về con người cụ thể. Những người cộng sản đầu tiên, các chiến sĩ cách mạng, thanh niên xung phong hay trí thức yêu nước đều là những hình ảnh sinh động, giàu cảm xúc. Qua đó, trẻ không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn học được giá trị về lý tưởng sống, tinh thần hy sinh và trách nhiệm với cộng đồng”, cô Hương Ly chia sẻ.
Yếu tố vô cùng quan trọng mà cha mẹ cần lưu ý là hãy gắn lịch sử với đời sống hiện tại. Lịch sử Đảng không phải là câu chuyện của quá khứ xa xôi. Cha mẹ có thể giúp con liên hệ giữa lịch sử và hiện tại: vì sao đất nước có được hòa bình, vì sao trẻ được đến trường, hay những chính sách xã hội đang tác động trực tiếp đến đời sống gia đình và địa phương. Khi lịch sử gắn với thực tiễn, trẻ sẽ hiểu rằng những gì đang có hôm nay là kết quả của cả một quá trình đấu tranh và xây dựng lâu dài.
Theo cô Hương Ly, một sai lầm thường gặp trong giáo dục lịch sử là biến việc học thành sự ghi nhớ máy móc. Ép buộc, né tránh câu hỏi khó hay không chấp nhận ý kiến khác biệt có thể khiến trẻ xa rời lịch sử. Ngược lại, đối thoại cởi mở, lắng nghe và cùng con phân tích thông tin sẽ giúp trẻ hình thành niềm tin bền vững và khả năng tự bảo vệ mình trước những thông tin sai lệch
Đặc biệt, cách giáo dục hiệu quả nhất vẫn là sự nêu gương của cha mẹ. Thái độ trân trọng lịch sử, tinh thần trách nhiệm với xã hội, lối sống tuân thủ pháp luật và tích cực đóng góp cho cộng đồng chính là những bài học sinh động, thuyết phục hơn mọi lời giảng giải
“Giáo dục con về lịch sử Đảng không nhằm tạo ra sự rập khuôn trong suy nghĩ, mà giúp thế hệ trẻ hiểu cội nguồn, trân trọng giá trị đã được đánh đổi bằng mồ hôi và xương máu. Từ đó, có ý thức xây dựng tương lai đất nước một cách chủ động và có trách nhiệm”, cô Hương Ly nhấn mạnh.
Có thể nói, giáo dục con về lịch sử Đảng không phải là việc “dạy cho thuộc”, càng không phải là áp đặt nhận thức một chiều, mà là hành trình giúp trẻ hiểu đúng, hiểu sâu và hình thành thái độ trân trọng đối với quá khứ của dân tộc. Qua việc tìm hiểu lịch sử Đảng, trẻ em có cơ hội nhận thức rõ hơn về giá trị của độc lập, tự do, hòa bình. Đồng thời, hiểu rằng những thành quả hôm nay là kết tinh của biết bao hy sinh, nỗ lực của các thế hệ đi trước.
Trong hành trình đó, gia đình giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Cha mẹ không chỉ là người truyền đạt kiến thức, mà còn là người định hướng, giải thích và làm gương cho con bằng chính cách sống, cách ứng xử với xã hội và lịch sử. Khi cha mẹ sẵn sàng đối thoại, lắng nghe và cùng con tìm hiểu, lịch sử Đảng sẽ trở thành nền tảng để trẻ hình thành niềm tin, lý tưởng và ý thức trách nhiệm công dân.
Về lâu dài, giáo dục lịch sử Đảng một cách khoa học và nhân văn sẽ góp phần xây dựng thế hệ trẻ có bản lĩnh, biết trân trọng sự thật lịch sử, có khả năng phân tích thông tin và chủ động đóng góp cho cộng đồng, đất nước. Đó cũng chính là mục tiêu cốt lõi của giáo dục: không chỉ tạo ra những con người có tri thức, mà còn hình thành những công dân có lý tưởng, có trách nhiệm và có khát vọng cống hiến cho tương lai Việt Nam.
