Cho trẻ thời gian thích nghi
Tết Nguyên đán là khoảng thời gian được mong đợi nhất trong năm, khi các gia đình sum họp, trẻ em được vui chơi, nhận lì xì và thoải mái hơn trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, sau những ngày Tết rộn ràng, không ít phụ huynh phải đối mặt với tình trạng trẻ bị đảo lộn lịch sinh hoạt, ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm lý và việc học tập. Vì vậy, việc lựa chọn các hoạt động phù hợp cho trẻ trong những ngày Tết không chỉ giúp các em có một kỳ nghỉ trọn vẹn mà còn góp phần đảm bảo sức khỏe, tinh thần và sự phát triển cân bằng.
Trong những ngày Tết, trẻ thường được phép thức khuya để xem pháo hoa, xem tivi, chơi điện thoại hoặc tham gia các buổi họp mặt gia đình. Việc ngủ muộn liên tiếp khiến đồng hồ sinh học của trẻ bị xáo trộn. Khi quay lại trường học, nhiều trẻ rơi vào trạng thái mệt mỏi, buồn ngủ trong giờ học, khó tập trung và giảm hiệu quả tiếp thu kiến thức.
Bên cạnh đó, các em cũng dễ đối mặt với nguy cơ ăn uống thất thường, tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa. Bởi, bánh kẹo, nước ngọt, đồ chiên rán và các món ăn ngày Tết dễ khiến trẻ ăn uống không điều độ. Việc bỏ bữa chính, ăn quá nhiều đồ ngọt hoặc ăn không đúng giờ có thể gây đầy bụng, táo bón, thậm chí rối loạn tiêu hóa. Một số trẻ còn hình thành thói quen kén ăn sau Tết, gây khó khăn cho phụ huynh trong việc điều chỉnh lại chế độ dinh dưỡng.
Thời gian nghỉ dài cùng sự “nới lỏng” quản lý của người lớn khiến trẻ dễ dành nhiều giờ cho điện thoại, máy tính bảng hoặc tivi. Sau Tết, việc hạn chế lại thời gian sử dụng thiết bị điện tử thường gặp sự phản kháng từ trẻ, dẫn đến cáu gắt, bướng bỉnh và khó thích nghi với nề nếp cũ.
Theo các chuyên gia, trong tình huống này, phụ huynh nên giúp trẻ quay lại lịch sinh hoạt cũ một cách từ từ, tránh ép buộc đột ngột. Trẻ cần được điều chỉnh giờ ngủ sớm dần, ăn uống đúng bữa và tăng cường vận động thể chất. Bên cạnh đó, việc trò chuyện, giải thích nhẹ nhàng để trẻ hiểu tầm quan trọng của sinh hoạt điều độ sẽ giúp quá trình thích nghi diễn ra thuận lợi hơn.
Theo TS.BS Đinh Thạc – Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM), vào những ngày Tết, trẻ được nghỉ học nên thường không có khái niệm về thời gian, không chú ý việc đi ngủ đúng giờ. Trong khi đó, cha mẹ lại quá bận rộn trong việc đón Tết nên ít nhiều gây ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Do đó, cha mẹ cần thường xuyên nhắc trẻ đi ngủ đúng giờ, không nên thức quá muộn, hay ngủ quá khuya. Bởi, điều đó sẽ rất có hại cho sức khỏe và sự tăng trưởng của trẻ, đặc biệt về hệ thần kinh.
Ngoài ra, phụ huynh cũng không nên để trẻ vui chơi giải trí quá độ, nhất là chơi game và xem tivi. Bởi, những ngày nghỉ Tết, sẽ có những trẻ chỉ ở nhà “dán mắt” vào màn hình tivi để xem thỏa thích các chương trình giải trí, hay ngồi giữ khư khư chiếc điện thoại di động, máy tính bảng (iPad) hoặc máy vi tính để chơi trò điện tử suốt cả ngày. Đây là hoạt động không tốt cho sức khỏe cũng như tinh thần của trẻ. Vì vậy, phụ huynh cần chú ý, không nên để trẻ dưới 2 tuổi xem tivi. Hoặc, cha mẹ nên tạo thói quen cho trẻ lớn xem tivi khoảng 2 - 4 tiếng đồng hồ trong một ngày.
Với trẻ lớn, chỉ nên chơi các trò chơi điện tử tối đa trong vòng 1 giờ sau khi đã hoàn thành các phần việc được cha mẹ giao trong ngày Tết như quét dọn nhà cửa, rửa chén, nhặt rau, tưới nước chậu hoa Tết… Nhờ đó, trẻ có thể thư giãn như một phần thưởng tinh thần đúng nghĩa. Việc ngồi quá lâu một chỗ sẽ ảnh hưởng đến cột sống và mắt cho kỳ học sau Tết, và nhất là tình trạng thừa cân, béo phì vì trẻ ít vận động có thể dẫn đến những bệnh lý mạn tính sau này.
“Ngày Tết, con trẻ sẽ tiếp xúc với đồ ăn nhiều hơn thường nhật và thói quen rất “trẻ thơ” là thường dùng tay để bốc thức ăn. Cha mẹ cần chú ý nhắc trẻ rửa tay sạch sẽ, đúng cách bằng xà phòng và nước sạch trước khi cầm nắm thức ăn và sau khi đi vệ sinh để có thể giúp phòng tránh vô số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm qua con đường tay - miệng. Việc rửa tay thường xuyên với xà phòng có thể ngăn chặn được 47% các bệnh liên quan tới đường tiêu hóa và hơn 30% các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp cấp”, chuyên gia khuyến cáo.
Khi cần cho trẻ đi xa thăm người thân hoặc đi chúc Tết ông, bà, cha mẹ cần xác định rõ lứa tuổi thích hợp mà con có thể đi xa cùng với gia đình là trẻ từ 18 tháng tuổi. Đồng thời, đảm bảo mang theo cho trẻ đủ lượng thức ăn (thường là loại chế biến sẵn) trong suốt hành trình, cũng như túi thuốc thông dụng để có thể sử dụng khi cần. Đặc biệt hơn, nên mang theo những vật dụng, đồ chơi và đồ dùng thân thuộc để hỗ trợ trẻ trong việc ăn uống, vui chơi và ngủ nghỉ, giúp mang lại những tiện lợi nhất cho trẻ trong những ngày trẻ vui đón xuân ở nơi xa “mái nhà thân quen”.
Lựa chọn, sắp xếp hoạt động hợp lý
Theo cô Đặng Thục Hà My – giáo viên tại Trung tâm Anh ngữ Bình Minh (Hà Nội), trong dịp Tết Nguyên đán, việc lựa chọn và sắp xếp các hoạt động hợp lý cho trẻ đóng vai trò rất quan trọng. Những hoạt động phù hợp không chỉ giúp trẻ vui chơi, thư giãn sau một năm học tập mà còn góp phần giữ nhịp sinh hoạt ổn định, nuôi dưỡng cảm xúc tích cực và gắn kết tình cảm gia đình.
Để lịch sinh hoạt của trẻ không bị đảo lộn, cha mẹ nên cho con tham gia những hoạt động bổ ích. Trong đó, các hoạt động mang tính gia đình nên được ưu tiên. Trẻ có thể cùng cha mẹ dọn dẹp, trang trí nhà cửa, gói bánh chưng, bày mâm ngũ quả hoặc chuẩn bị lì xì. Việc tham gia vào các công việc ngày Tết giúp trẻ hiểu hơn về phong tục truyền thống, rèn tính trách nhiệm và cảm giác mình là một phần quan trọng của gia đình.
Bên cạnh đó, hoạt động vui chơi nhẹ nhàng, phù hợp độ tuổi sẽ giúp trẻ giải tỏa năng lượng mà không quá mệt mỏi. Những trò chơi dân gian như ô ăn quan, kéo co, nhảy dây, đá cầu hay các trò chơi tập thể trong gia đình vừa an toàn, vừa tạo không khí rộn ràng. Với trẻ nhỏ, cha mẹ có thể cho con vẽ tranh ngày Tết, làm đồ thủ công, xếp hình hoặc đọc sách cùng người lớn.
“Du xuân, đi chúc Tết và tham gia lễ hội cũng là những trải nghiệm đáng nhớ, nhưng cần được sắp xếp hợp lý. Cha mẹ nên chọn điểm đến không quá đông đúc, thời gian di chuyển ngắn và có khoảng nghỉ xen kẽ. Việc đi chơi vừa phải giúp trẻ mở rộng hiểu biết, rèn kỹ năng giao tiếp mà không bị quá tải hay căng thẳng. Ngoài ra, hoạt động vận động ngoài trời rất cần thiết trong những ngày Tết. Đi bộ, đạp xe, chơi bóng, thả diều hoặc đơn giản là chạy nhảy trong công viên giúp trẻ tăng cường sức khỏe, giảm phụ thuộc vào thiết bị điện tử và cải thiện giấc ngủ. Đây cũng là cách để trẻ cân bằng giữa vui chơi và vận động thể chất”, cô Hà My chia sẻ.
Ngoài ra, cha mẹ cũng nên giới hạn và định hướng việc sử dụng thiết bị điện tử. Thay vì cấm đoán hoàn toàn, có thể cho trẻ xem các chương trình phù hợp về Tết, phim hoạt hình, hoặc cùng con xem và trò chuyện về nội dung. Việc đồng hành sẽ giúp trẻ tiếp nhận thông tin lành mạnh và không sa đà vào màn hình. Cuối cùng, thời gian nghỉ ngơi và sinh hoạt cá nhân của trẻ cần được tôn trọng. Trẻ cần có khoảng thời gian riêng để ngủ trưa, thư giãn hoặc làm những việc mình thích. Khi được nghỉ ngơi đầy đủ, trẻ sẽ dễ hợp tác và hào hứng hơn với các hoạt động chung của gia đình.
“Một cái Tết ý nghĩa với trẻ không nằm ở việc đi thật nhiều nơi hay tham gia thật nhiều hoạt động, mà ở sự cân bằng, thoải mái và cảm giác được yêu thương. Khi cha mẹ lựa chọn hoạt động hợp lý và đồng hành cùng con, dịp Tết sẽ trở thành khoảng thời gian đẹp đẽ, nuôi dưỡng cả thể chất lẫn tinh thần cho trẻ”, cô Hà My nhận định.
