Trong nhiều tình huống, sự khác biệt giữa an toàn và thảm kịch không nằm ở may mắn, mà ở việc trẻ có biết phải làm gì hay không. Những kỹ năng tưởng chừng đơn giản lại là điều quyết định giữa sự sống và cái chết.
Nói về đuối nước - điều không nên né tránh
Đuối nước có thể xảy ra nhanh đến mức nhiều người không kịp nhận ra. Bất chấp những kiến thức và nỗ lực phòng ngừa ngày càng được nhấn mạnh, đây vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do tai nạn không chủ ý ở trẻ em.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, đuối nước là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ từ 1 đến 4 tuổi tại nước này. Đuối nước cũng nằm trong nhóm nguyên nhân chính đối với trẻ từ 5 đến 19 tuổi.
Mỗi năm, gần 900 trẻ em tại Mỹ thiệt mạng vì đuối nước và hàng nghìn trường hợp khác gặp tai nạn dưới nước nhưng may mắn sống sót. Những tai nạn này xảy ra ở khắp nơi: bể bơi, biển, hồ, suối, bồn tắm, thậm chí cả xô nước trong nhà. Đáng chú ý, phần lớn trường hợp tử vong ở trẻ nhỏ lại xảy ra tại các bể bơi trong khu dân cư - nơi mà nhiều phụ huynh thường chủ quan cho rằng đã “an toàn”. Thực tế, nước không hề an toàn nếu cha mẹ chủ quan.
Bà Morgan Miller, vợ của vận động viên Olympic Bode Miller, từng trải qua mất mát đau đớn khi con gái, Emmy, qua đời trong một tai nạn đuối nước tại bể bơi. Câu chuyện của bà Morgan Miller đã khiến cả nước Mỹ phải chú ý đến nguy cơ này.
Bà Miller từng nói: “Việc có một bể bơi không có biện pháp bảo vệ giống như có một con sư tử không bị nhốt trong sân sau nhà bạn. Đối với trẻ nhỏ, nó trông hấp dẫn và thú vị. Nhưng người lớn chúng ta biết rõ rằng nó có thể gây chết người”. Những lời cảnh báo ấy không hề bị cường điệu hóa. Tuy nhiên, tin tốt là: Phần lớn các tai nạn đuối nước hoàn toàn có thể phòng tránh được, nếu người lớn hiểu rõ và hành động đúng cách.
Đuối nước là chủ đề khiến nhiều người sợ hãi và né tránh. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, đây phải là một phần cần thiết trong những cuộc trò chuyện thường xuyên giữa cha mẹ và trẻ.
Bà Nicole Hughes, người đã mất con trai vì đuối nước, chia sẻ rằng các phụ huynh thường dành thời gian bàn về lịch ngủ, ghế an toàn trên xe hay ứng dụng điện thoại, nhưng lại bỏ qua mối nguy có thể cướp đi sinh mạng của con chỉ trong vài giây. Việc chia sẻ câu chuyện, đặc biệt trên mạng xã hội, không chỉ để cảnh báo mà còn giúp cộng đồng nhận thức rõ hơn: Đuối nước có thể xảy ra với bất kỳ gia đình nào, vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày hay trong năm.
Nếu trong khu vực sinh sống xảy ra một vụ tai nạn liên quan đến nước, đó cũng là cơ hội để các phụ huynh cùng nhau trao đổi, nâng cao ý thức và thậm chí vận động các quy định an toàn chặt chẽ hơn.
Ông Gary A. Smith, người sáng lập, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Chính sách về Thương tích tại Bệnh viện Nhi đồng Nationwide ở Columbus, nhấn mạnh rằng nhiều quy định về an toàn hồ bơi được ban hành ở cấp địa phương, và chính cộng đồng là nơi tạo ra thay đổi hiệu quả nhất.
Quan trọng không kém, trẻ em cần được dạy về an toàn dưới nước ngay từ sớm. Theo bà Tina Dessart, Giám đốc cơ quan quản lý thể thao USA Swimming, cha mẹ nên dạy trẻ rằng, nước nguy hiểm giống như xe cộ: “Con không được lại gần nước nếu không có người lớn, giống như không được tự ý băng qua đường”.
Một sai lầm phổ biến của các cha mẹ là nghĩ rằng khi có nhiều người lớn xung quanh thì trẻ đã được giám sát đầy đủ. Thực tế, khi “ai cũng nhìn”, thì thường là “không ai thực sự nhìn”. Vì vậy, các tổ chức an toàn khuyến nghị nên chỉ định một “người giám sát dưới nước” rõ ràng trong các buổi bơi tập thể. Người này có nhiệm vụ duy nhất là theo dõi trẻ, không bị phân tâm bởi điện thoại, trò chuyện hay bất kỳ việc gì khác.
Cách đơn giản để thực hiện là luân phiên trách nhiệm giữa các phụ huynh, thậm chí có thể sử dụng một vật tượng trưng như thẻ hoặc vòng tay để xác định ai đang làm nhiệm vụ. Bà Linda Quan, giáo sư nhi khoa tại Đại học Washington, ví vai trò này giống như nhân viên cứu hộ: Phải can thiệp ngay khi thấy dấu hiệu nguy hiểm, dù chỉ là nhỏ nhất.
Phần lớn các tai nạn đuối nước hoàn toàn có thể phòng tránh được, nếu người lớn hiểu rõ và hành động đúng cách. Ảnh: INT.
Nhận biết dấu hiệu đuối nước
Khác trong phim ảnh, trẻ em khi đuối nước thường không la hét hay vùng vẫy. Quá trình này diễn ra lặng lẽ và nhanh chóng. Do đó, những dấu hiệu cần chú ý bao gồm: Trẻ ở tư thế thẳng đứng, đầu ngửa ra sau; Miệng ngang mặt nước; Không thể di chuyển về phía trước; Im lặng bất thường
Ngoài ra, còn có hiện tượng “đuối nước khô” xảy ra sau khi trẻ đã ra khỏi nước. Các dấu hiệu có thể xuất hiện sau đó gồm: Ho kéo dài; Thở khó hoặc thở nhanh; Mệt mỏi, buồn ngủ bất thường; Thay đổi hành vi. Trong những trường hợp này, cần đưa trẻ đi kiểm tra y tế ngay lập tức.
Một trong những hình ảnh quen thuộc tại các hồ bơi là phụ huynh ngồi cạnh nhưng mắt dán vào điện thoại. Theo ông Josh Rowland từ Hội Chữ thập đỏ Mỹ, đây là một trong những nguyên nhân khiến trẻ bị bỏ lơ. Chỉ cần vài giây để đăng một bài viết hoặc trả lời tin nhắn cũng đủ để xảy ra tai nạn. Điều đó không có nghĩa là phụ huynh phải bỏ điện thoại ở nhà, nhưng cần cất nó đi khi đang giám sát trẻ. Nếu cần rời đi hoặc xử lý việc gấp, hãy đảm bảo có người khác thay thế rõ ràng.
Việc học bơi nên được coi là một phần của chăm sóc sức khỏe cho trẻ. Theo Học viện Nhi khoa Mỹ (AAP), trẻ từ 1 đến 4 tuổi có thể bắt đầu học bơi tùy vào mức độ sẵn sàng. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng, học bơi không đồng nghĩa với việc bảo đảm trẻ an toàn khi ở dưới nước. Mục tiêu ban đầu là giúp trẻ làm quen với nước và phát triển kỹ năng sinh tồn cơ bản. Do đó, cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia trước khi cho trẻ bắt đầu học bơi.
Trong trường hợp khẩn cấp, việc biết cách thực hiện CPR (hồi sức tim phổi) có thể quyết định sự sống còn. Thay vì chờ đợi nhân viên y tế, hành động ngay lập tức sẽ tăng đáng kể cơ hội sống sót. Các gia đình có thể tham gia khóa học hoặc tự học qua bộ dụng cụ hướng dẫn tại nhà. Ngay cả khi trẻ không cần CPR, việc hít phải nước vẫn có thể gây biến chứng nghiêm trọng, do đó cần theo dõi kỹ sau tai nạn.
Bên cạnh việc giám sát và dạy con học bơi, một yếu tố thường bị xem nhẹ nhưng lại vô cùng quan trọng là hướng dẫn trẻ cách ứng phó khi gặp tình huống nguy hiểm dưới nước. Trẻ cần biết cách ứng phó không chỉ khi chính bản thân gặp nạn, mà còn là khi chứng kiến người khác đang đuối nước.
Nhiều phụ huynh cho rằng, trẻ còn quá nhỏ để học những kỹ năng này, hoặc lo sợ việc nói về nguy hiểm sẽ khiến con hoảng sợ. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định điều ngược lại: trẻ em được trang bị kiến thức phù hợp sẽ bình tĩnh và có cơ hội sống sót cao hơn nhiều so với trẻ hoàn toàn không biết phải làm gì.
Trong tình huống rơi xuống nước bất ngờ, điều khiến trẻ gặp nguy hiểm không chỉ là việc không biết bơi, mà còn là hoảng loạn. Vì vậy, mục tiêu đầu tiên khi dạy trẻ không phải là những kỹ thuật phức tạp, mà là tạo ra phản xạ đúng. Một trong những kỹ năng cơ bản nhất là: Nổi ngửa trên mặt nước, giữ bình tĩnh và cố gắng thở đều, gọi to cầu cứu nếu có thể. Trẻ cần được hướng dẫn rằng, việc vùng vẫy mạnh không giúp ích mà còn làm nhanh mất sức. Thay vào đó, nếu có thể giữ cơ thể nổi và đầu trên mặt nước, cơ hội chờ được cứu sẽ cao hơn rất nhiều.
Với trẻ nhỏ, việc làm quen với nước thông qua các bài tập đơn giản như nằm ngửa, thổi bong bóng trong nước hay tập đứng nước nhẹ nhàng sẽ giúp xây dựng phản xạ tự nhiên, thay vì sợ hãi.
Một điều quan trọng là cân bằng giữa tự tin và thận trọng. Trẻ biết bơi hoặc đã học kỹ năng an toàn dễ rơi vào tâm lý chủ quan, nghĩ rằng mình có thể xử lý mọi tình huống. Do đó, cha mẹ cần nhấn mạnh rằng, ngay cả người bơi giỏi vẫn có thể gặp nguy hiểm, nên trẻ luôn cần có người lớn giám sát. Trẻ cũng cần biết rằng, không nên thử thách bản thân ở môi trường nước lạ. Việc hiểu đúng giới hạn của bản thân chính là một kỹ năng an toàn quan trọng.
Thực tế, các chuyên gia nhấn mạnh, phụ huynh không nên chờ đến khi quá muộn. Đuối nước không phải là tai nạn “hiếm gặp”. Nó là một mối nguy hiện hữu, âm thầm và tàn nhẫn. Như bà Morgan Miller đã chia sẻ, nếu biết rõ hơn về bản chất “kẻ giết người thầm lặng” này, có lẽ mọi chuyện đã khác. Thông điệp quan trọng nhất các phụ huynh cần biết đó là: Chỉ cần một khoảnh khắc lơ là, hậu quả có thể xảy ra vĩnh viễn. Song, ngược lại, chỉ cần một chút cẩn trọng, một vài thay đổi nhỏ trong thói quen, cha mẹ hoàn toàn có thể bảo vệ con mình khỏi một trong những tai nạn đau lòng nhất.
