Điều bố mẹ cần làm khi phát hiện trẻ chi tiêu hoang phí tiền mừng tuổi

Tôn trọng - bước khởi đầu quan trọng

Mỗi dịp Tết đến, trẻ em lại háo hức với những phong bao mừng tuổi đỏ thắm. Đó không chỉ là lời chúc may mắn mà còn là “tài sản” đầu tiên trong đời của nhiều em nhỏ. Sau Tết, câu hỏi quen thuộc đặt ra với nhiều gia đình là: Nên làm gì với tiền mừng tuổi của con? Nếu biết tận dụng đúng cách, đây chính là cơ hội quý giá để cha mẹ dạy con bài học đầu tiên về quản lý tài chính cá nhân.

Thực tế, không ít phụ huynh vẫn giữ thói quen cất toàn bộ tiền mừng tuổi cho con mà không giải thích rõ ràng. Điều này vô tình khiến trẻ cảm thấy tiền bạc là vấn đề “xa vời”, hoặc tệ hơn là hình thành suy nghĩ tiêu cực về tiền. Ngược lại, nếu được hướng dẫn đúng cách, tiền mừng tuổi sau Tết có thể trở thành công cụ giáo dục tài chính tự nhiên, nhẹ nhàng và hiệu quả.

Chị Vũ Kim Dung – phụ huynh có hai con tại Hải Phòng chia sẻ: “Tôi cho rằng, điều đầu tiên cha mẹ cần làm là công nhận rằng tiền mừng tuổi là của con. Việc tôn trọng quyền sở hữu giúp trẻ hình thành cảm giác trách nhiệm với tiền bạc. Thay vì yêu cầu con ‘đưa mẹ giữ’, tôi thường xuyên trò chuyện cởi mở với trẻ. Tôi đồng thời giải thích rằng, tiền mừng tuổi là món quà mang ý nghĩa may mắn và con có thể sử dụng sao cho hợp lý”.

Đồng quan điểm, anh Huỳnh Quốc Đạt – phụ huynh tại Hà Nội cho biết, mỗi dịp Tết đến, anh thường dạy con chia tiền mừng tuổi theo các mục đích rõ ràng. Phụ huynh này cho rằng, một cách đơn giản và hiệu quả là hướng dẫn con chia tiền mừng tuổi thành các “quỹ” nhỏ, có thể bằng phong bì hoặc hộp đựng riêng.

“Tôi gợi ý con có thể chia thành quỹ tiêu dùng để mua đồ chơi, sách vở hoặc vật dụng con yêu thích. Một quỹ khác con nên có là để tiết kiệm, thông qua việc bỏ ống heo hoặc gửi ngân hàng. Bên cạnh đó, con có thể dùng tiền mừng tuổi vào quỹ chia sẻ, nhằm giúp đỡ người khác, làm việc thiện. Nếu có, con nên để dành mừng tuổi cho quỹ mục tiêu. Như vậy, trong tương lai, con có thể mua được món đồ lớn mình mong muốn. Cách làm này giúp trẻ hiểu rằng, tiền có nhiều mục đích khác nhau, không chỉ để tiêu ngay”, anh Quốc Đạt chia sẻ.

Theo cô Trịnh Mai Chi – Trường Mầm non Bông Mai 2 (Hà Nội), một yếu tố quan trọng mà cha mẹ cần dạy con là học cách chờ đợi và suy nghĩ trước khi chi tiêu mừng tuổi.

“Sau Tết, nhiều trẻ muốn dùng tiền mừng tuổi để mua đồ ngay lập tức. Cha mẹ có thể khuyến khích con chờ vài ngày trước khi quyết định, hoặc viết ra điều mình muốn mua. Việc hoãn chi tiêu giúp trẻ rèn luyện khả năng kiểm soát mong muốn – một kỹ năng tài chính quan trọng trong tương lai. Ngoài ra, cha mẹ nên cho con thấy rằng, tiền có thể ‘lớn lên’ nếu biết tiết kiệm. Một chiếc ống heo, hay chuyến đi gửi tiết kiệm đầu tiên tại ngân hàng, sẽ giúp trẻ hình dung rõ ràng rằng việc dành dụm mang lại lợi ích lâu dài”, cô Mai Chi cho biết.

Đặc biệt, cha mẹ là tấm gương sống động nhất. Bởi, thực tế, trẻ học quản lý tiền không chỉ qua lời dạy mà còn từ hành vi của cha mẹ. Khi cha mẹ chi tiêu có kế hoạch, cân nhắc trước khi mua sắm và chia sẻ suy nghĩ tài chính một cách tự nhiên, trẻ sẽ dần hình thành thói quen lành mạnh với tiền bạc

Cô Mai Chi cho rằng, tiền mừng tuổi sau Tết không chỉ là con số, mà còn là bài học tài chính đầu đời. Dạy con quản lý tiền từ những điều nhỏ nhất sẽ giúp trẻ lớn lên với tư duy độc lập, biết trân trọng giá trị lao động và sử dụng tiền một cách có trách nhiệm.

Trong trường hợp trẻ đòi tiêu hoang phí tiền mừng tuổi, phản ứng của cha mẹ đóng vai trò quyết định trong việc hình thành thói quen tài chính của con. Thay vì vội vàng ngăn cấm hay trách mắng, cha mẹ nên bình tĩnh lắng nghe để hiểu lý do đằng sau mong muốn chi tiêu của trẻ. Việc cho trẻ cơ hội bày tỏ suy nghĩ giúp các em học cách cân nhắc và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Trong những trường hợp không nguy hiểm và số tiền nằm trong tầm kiểm soát, cha mẹ có thể cho phép trẻ sử dụng một phần tiền mừng tuổi để tự trải nghiệm, từ đó rút ra bài học thực tế khi món đồ mua về không mang lại niềm vui lâu dài. Đồng thời, việc hướng dẫn con chờ đợi trước khi quyết định chi tiêu, gợi mở so sánh giữa nhu cầu trước mắt và mục tiêu lâu dài, sẽ giúp trẻ dần hình thành khả năng kiểm soát ham muốn.

Thái độ đối với tiền mừng tuổi

Tuy nhiên, để việc giáo dục trẻ về tiền mừng tuổi đạt hiệu quả, cha mẹ không chỉ cần xử lý linh hoạt trong từng tình huống cụ thể mà còn phải trang bị cho con những chuẩn mực ứng xử phù hợp. Việc quản lý tiền mừng tuổi không tách rời cách trẻ tiếp nhận và phản ứng với phong tục này trong đời sống hằng ngày. Từ việc sử dụng tiền sau Tết đến thái độ khi nhận mừng tuổi, trẻ đều cần được định hướng đúng ngay từ đầu để hình thành thói quen tích cực và bền vững.

Theo chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Mỹ Dung - Đơn vị tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TPHCM), cha mẹ cần hướng dẫn con rằng, khi được mừng tuổi thì cất vào túi hoặc gửi cho cha mẹ giữ hộ, tránh tình trạng trẻ mở bao mừng tuổi trước mặt người cho, thậm chí chê bai khi số tiền mừng tuổi ít. Cha mẹ giúp trẻ ứng xử ở nhà để có thể thực hiện ngay cả khi không có cha mẹ bên cạnh. Trẻ không được vòi vĩnh thêm khi thấy mừng tuổi ít, hay đánh tiếng đòi mừng tuổi, cha mẹ giúp trẻ hiểu đúng ý nghĩa của mừng tuổi và giữ cách thức, thái độ phù hợp ngay cả khi không được nhận mừng tuổi.

Dạy con trân trọng, giữ gìn những chiếc bao mừng tuổi xinh xắn, không chỉ thể hiện sự trân trọng đối với người tặng, mà còn là cách mà cha mẹ chỉ cho trẻ biết cách quý trọng đồng tiền. Ngoài ra, cha mẹ tuyệt đối không được dùng tiền mừng tuổi của trẻ vừa mới nhận được để mừng tuổi lại ngay cho những trẻ khác. Hoặc, phụ huynh không nên lấy tiền mừng tuổi của con khi trẻ chưa đồng ý. Cha mẹ có thể nhắc trẻ giữ gìn cẩn thận, hoặc nhẹ nhàng trao đổi với trẻ, đưa tiền mừng tuổi cho cha mẹ giữ hộ chứ không nên ép trẻ, khiến con ấm ức và phản ứng tiêu cực trong ngày Tết.

“Trẻ rất thích thú và có thể lên nhiều kế hoạch để sử dụng tiền mừng tuổi của mình, thường thì trẻ sẽ sử dụng để mua những thứ mình thích. Cha mẹ có thể chia sẻ với trẻ một vài bí quyết để sử dụng hợp lý số tiền này như một người lớn thực sự. Đây cũng là lúc mà trẻ có thể xây dựng cho mình kỹ năng sống: quản lý tài chính thông minh.

Thường thì trẻ sẽ có xu hướng dùng toàn bộ số tiền để chi tiêu vì sợ cha mẹ thu lại. Cha mẹ có thể trao đổi rõ ràng rằng trẻ sẽ được toàn quyền sử dụng số tiền mừng tuổi một cách hợp lý. Ví dụ, trẻ có thể dùng một phần tiền để mua món đồ mà con thích và thấy cần phải sử dụng ngay. Số còn lại trẻ có thể dùng để chi cho một số khoản cần nhiều tiền và có thể thực hiện xa hơn như: tiết kiệm để mua xe đạp hay trọn bộ sách mà trẻ yêu thích”, chuyên gia gợi ý.

Một phương án khác là cha mẹ có thể dạy trẻ tự tay đút tiền vào heo đất để tiết kiệm dùng cho nhiều khoản chưa có kế hoạch sau này, hoặc mua một món đồ với tư cách là một thành viên trong gia đình. Cha mẹ có thể giúp trẻ lên kế hoạch chi tiêu hàng tháng với số tiền mừng tuổi có được sau những ngày Tết. Với mỗi tháng, kế hoạch hoạt động của trẻ sẽ khác nhau. Do đó, tiền chi tiêu cũng có thể khác nhau. Ví dụ, tháng hè, nhiều hoạt động vui chơi chắc chắn sẽ cần chi nhiều hơn các tháng trong năm học.

Với những dự tính chi tiêu đó, cha mẹ giúp các trẻ có kế hoạch cân đo tính toán sử dụng hợp lí số tiền của mình. Bên cạnh việc sử dụng tiền mừng tuổi cho các nhu cầu bản thân, cha mẹ cũng có thể khuyến khích trẻ dành một phần để làm thiện nguyện. Bởi, đó là lúc phù hợp nhất để dạy trẻ về tình yêu thương, sự chia sẻ với các bạn, những người kém may mắn khác trong cuộc sống.

Tiền mừng tuổi sau Tết không đơn thuần là niềm vui ngắn hạn mà còn là cơ hội quý giá để cha mẹ dạy con bài học tài chính đầu đời. Khi được hướng dẫn đúng cách, trẻ sẽ sớm hình thành thói quen quản lý tiền, biết trân trọng giá trị lao động và sử dụng tiền một cách có trách nhiệm. Đó chính là món “mừng tuổi” ý nghĩa và lâu dài nhất mà cha mẹ có thể trao cho con.