Cách người cha đối xử với mẹ, ứng xử khi bất đồng và nhìn nhận những người phụ nữ xung quanh có thể trở thành bài học đầu đời của trẻ về bình đẳng, lòng tôn trọng và cách xây dựng các mối quan hệ. Vì vậy, để con trai trưởng thành với thái độ đúng đắn với phụ nữ, giáo dục cần bắt đầu từ chính nếp nhà.
Con học cách yêu thương từ gia đình
Không ít vụ việc nam thanh niên xâm phạm đời tư, coi thường hoặc bạo lực với phụ nữ từng gây chú ý. Chẳng hạn, một sinh viên ngành nha khoa của Đại học Quốc gia Singapore bị cáo buộc siết cổ bạn gái cũ sau khi cô từ chối nối lại mối quan hệ.
Hay cựu sinh viên Đại học Yale-NUS thừa nhận bí mật chụp ảnh những người bạn nữ cùng thuê nhà, đồng thời cho biết việc xem ảnh khỏa thân của họ giúp giải tỏa áp lực học tập.
Bryan Tan, Giám đốc Điều hành DADs for Life và Trung tâm Hỗ trợ làm cha (Centre for Fathering) tại Singapore, chia sẻ rằng ông đặc biệt quan tâm đến cách nuôi dạy hai con trai, nhất là việc hình thành thái độ và cách ứng xử của các con đối với phụ nữ.
Theo ông, giáo dục trẻ em trai biết tôn trọng phụ nữ không chỉ nằm ở những lời khuyên hay bài học được truyền đạt trực tiếp. Những gì trẻ chứng kiến trong gia đình, từ cách người cha đối xử với người mẹ đến cách các thành viên giải quyết mâu thuẫn, cũng góp phần định hình nhận thức và hành vi của trẻ.
Bryan Tan cho rằng sự tham gia tích cực của người cha ảnh hưởng đến quá trình phát triển xã hội, cảm xúc và nhận thức của trẻ. Những đứa trẻ có cha thường xuyên đồng hành trong các hoạt động như ăn cơm cùng gia đình, hỗ trợ việc học và tham gia các chuyến đi chơi có xu hướng ít gặp vấn đề về hành vi, đồng thời có khả năng hòa đồng và kết quả học tập tốt hơn. Thanh thiếu niên cảm thấy gần gũi với cha cũng ít có nguy cơ tham gia các hành vi lệch chuẩn hoặc gặp khó khăn về cảm xúc.
Tuy nhiên, vai trò của người cha không chỉ thể hiện ở thời gian dành cho con mà còn ở cách họ ứng xử với những người thân trong gia đình. Người cha có thể dạy con về sự tôn trọng bằng lời nói, nhưng chính cách ông đối xử với vợ trong đời sống thường ngày mới là điều trẻ trực tiếp quan sát và ghi nhận.
Bryan Tan thừa nhận khi còn trẻ, ông từng thiếu kiềm chế trong lời nói, đôi khi dùng những lời lẽ thiếu tử tế với vợ ngay trên bàn ăn. Phải mất một thời gian dài, ông mới nhận ra cách hành xử ấy có thể gây tác động tiêu cực đến các con. Từ đó, ông bắt đầu chú ý hơn đến lời nói, giọng điệu và quyết tâm không hạ thấp vợ, kể cả dưới hình thức đùa cợt.
Từ trải nghiệm của mình, Bryan Tan cho rằng trẻ có thể nhận biết một mối quan hệ lành mạnh qua cách cha mẹ đối xử với nhau. Một gia đình không nhất thiết phải tránh được mọi bất đồng, nhưng điều quan trọng là các thành viên biết tôn trọng nhau ngay cả khi không có cùng quan điểm.
Khi chứng kiến cha mẹ biết lắng nghe, tôn trọng và tìm cách tháo gỡ bất đồng, trẻ có cơ hội hiểu rằng mâu thuẫn không phải là lý do để xúc phạm hay làm tổn thương người khác.
Sự tôn trọng và đồng hành rất quan trọng
Bên cạnh cách ứng xử giữa cha mẹ, chuyên gia đặc biệt lưu ý đến những quan niệm và lời nói tưởng chừng vô hại nhưng có thể góp phần hình thành thái độ thiếu tôn trọng phụ nữ ở trẻ em trai.
Theo ông, trong một số vụ bạo lực nhằm vào phụ nữ và tội phạm tình dục, có thể nhận thấy một biểu hiện đáng lo ngại: người gây ra hành vi sai trái không chấp nhận sự từ chối và sử dụng bạo lực khi mối quan hệ không diễn ra theo mong muốn của mình.
Việc coi phụ nữ như đối tượng để đánh giá, chiếm hữu hoặc thỏa mãn nhu cầu có thể bắt đầu từ những biểu hiện nhỏ trong giao tiếp hằng ngày. Đó có thể là những lời bình phẩm mang tính tình dục, những câu đùa về ngoại hình hoặc các bộ phận cơ thể. Dù đôi khi được xem là chuyện vui, cách nói này vẫn có thể góp phần nuôi dưỡng thái độ thiếu tôn trọng phụ nữ.
Vì vậy, người lớn cần chủ động tránh những lời nói như vậy, đồng thời giúp trẻ vượt qua những khuôn mẫu áp đặt vai trò riêng cho từng giới, chú trọng khuyến khích những phẩm chất như yêu thương, tử tế, dịu dàng, kiên nhẫn, chung thủy và biết tự kiểm soát, thay vì tập trung nhận xét về ngoại hình.
Tuy nhiên, giáo dục con về tình cảm, tình dục và các mối quan hệ không phải việc dễ dàng, nhất là khi thế giới của trẻ có nhiều khác biệt so với môi trường mà cha mẹ từng trưởng thành.
Theo Bryan Tan, khi con gặp vấn đề trong các mối quan hệ, người cha không nên mặc định giao trách nhiệm trò chuyện cho người mẹ, mà cần cùng tạo dựng một không gian an toàn để con có thể chia sẻ những điều khó nói.
Khi cảm thấy được yêu thương và chấp nhận vô điều kiện, trẻ có thể cởi mở hơn về những trải nghiệm của mình. Cha mẹ không thể ngăn con khỏi mọi tổn thương trong tình cảm, nhưng có thể giúp con tăng khả năng vượt qua khó khăn bằng cách ghi nhận giá trị của con, củng cố sự tự tin và để con cảm nhận rõ tình yêu thương trong gia đình.
Bên cạnh sự đồng cảm, động viên và khích lệ, cha mẹ cũng cần hướng dẫn con nhận diện, điều chỉnh cảm xúc và đối diện với thất vọng theo cách phù hợp. Đây không chỉ là kỹ năng cần thiết trong các mối quan hệ tình cảm mà còn giúp trẻ học cách giải quyết xung đột mà không làm tổn thương người khác.
Tại Singapore, Trung tâm Hỗ trợ làm cha tổ chức các hội thảo hằng tuần nhằm giúp những người cha củng cố quan hệ gia đình và giải quyết các vấn đề mà trẻ gặp phải trong quá trình trưởng thành. Phong trào DADs for Life cũng thúc đẩy việc hình thành các nhóm người cha, tạo điều kiện để họ chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ nhau trong hành trình nuôi dạy con.
Để con trai trưởng thành biết yêu thương và tôn trọng phụ nữ, những lời dạy trong gia đình là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều quan trọng là trẻ được chứng kiến sự tôn trọng hiện diện trong đời sống hằng ngày, từ cách cha mẹ trò chuyện, phân chia trách nhiệm đến cách họ giải quyết những khác biệt.
Những bài học ấy có thể trở thành nền tảng để trẻ xây dựng các mối quan hệ lành mạnh khi trưởng thành.
